ATLANTYDA® - WYSPA MARZEŃ
zdjęcia,kobieta-mężczyzna-związki,muzyka,kuchnia,film,humor,sport,magia,gry,newsy,praca-prawo, poezja, tematy społeczne, ciekawostki

PODRÓŻE - polskie wybrzeze

marcin1982rok - 2009-03-11, 16:59
Temat postu: polskie wybrzeze
witaski polskie wybrzeze temat aktulany na wakacje akurat sam mieszkam w pewnym miescie czyli darłowie piekne miasteczko pozdrowienia
MARZENIE2010 - 2009-06-15, 08:38

Dziwnow to miejscowosc nad morzem, w której mieszkalam troche czasu, tam też urodzila sie moja corka...pamietam zapach morza, wiatr, spokoj cisza...w tej chwili jet to 1 z najlepszych morskich kurortow...napewno czyste morze, rzeka Dziwna i zalew. Czesc Dziwnowa lezy na wyspie-czesc na ladzie stalym, z 3 stron otoczony jest woda, wkolo lasy :-) :-) :-)
Dziwnów położony na Mierzei Dziwnowskiej między Morzem Bałtyckim a rzeką Dziwną, posiada bardzo dobre warunki plażowania, możliwość zażywania kąpieli morskich, klimat korzystnie wpływający na ludzki organizm. Jest też jednym z etapów międzynarodowych regat żeglarskich. Od kilku lat organizowane są również regaty windsurfingowe. Dużym powodzeniem cieszą się rejsy statkami po morzu i zalewie, Ciekawostkę dla wielu turystów stanowi most zwodzony na wyspę Wolin, jak i również znajdujący się tu port rybacki. Na odwiedzających czekają także liczne restauracje, kawiarnie, bary, puby. Wczasowicze lubiący spacery mają do dyspozycji lasy sosnowe, parki oraz promenadę spacerowo-widokową ciągnącą się grzbietem piaszczystych wydm. W pobliżu Dziwnowa leży jezioro Martwa Dziwna, które jest celem ornitologicznych wycieczek. Miłośnicy skrzydlatych stworzeń mają okazję do podglądania licznych gatunków ptaków lęgowych. Odkryto tu obecność bardzo rzadkiej gęsi bernikli kanadyjskiej. Miejscowe wody mają do zaoferowania wędkarzom wspaniałe gatunki ryb: okonie, leszcze, węgorze, szczupaki, liny. sandacze, łososie.

marcin1982rok - 2009-07-09, 21:13

kochani zaczynamy w 1312 roku powstało darłowo po niemiecku rugenwalden mieszkał tutaj i umarł oraz jest pochowany w kosciele mariackim ostatni wiking bałtyku eryk pierwszy pomorski kochani mało kto wie że darłowo było podzielone na dwie części do najbardziej okazałych zabytków należą: kosciol z 15 wieku najswietszej mari panny kosciol sw gertrudy zamek kśiążąt pomorskich obecne muezum ratusz z 15 wieku całe zabunowania miasta stary rynek z pomnikiem rybaka z 1919 roku kochani kiedys opisze darlowo bardziej
atlaantyda - 2009-07-11, 19:13

Czekamy na wiecej Marcin i na zdjecia :-)
anielica@o2 - 2009-07-22, 23:12

Ostatnie wakacje spędziłam w Dziwnowie, na osiedlu rybackim. Marze by tam powrócić. Ani Międzyzdroje ani Świnoujście nie mają tego, co ma to małe miasteczko. Plaża czysta i dużo miejsca, spokój cisza, aż miło wypoczywać
MARZENIE2010 - 2009-07-24, 23:29

Anielica dokladnie...mieszkalam tam pare lat.Ta zjezdzalnia to plany na przyszlosc ma powstac na 2 rok :-)
marcin1982rok - 2009-07-28, 20:52

zupełna nowość Rowokół (115 m n.p.m.) - wzniesienie polodowcowe położone na Wybrzeżu Słowińskim w pobliżu Smołdzina, w odległości 6 km od morza, w strefie ochronnej Słowińskiego Parku Narodowego, bardzo dobrze widoczny z morza żeglarski punkt nawigacyjny, odnotowany na Pierwsze zapisy nazwy Rowokół widnieją na starych szwedzkich mapach morskich z 1695 roku (Reefcoll) i holenderskich z 1660 roku. Na mapach morskich z początku XX wieku administracji niemieckiej widniała nazwa Revekol.
Przyjmuje się najczęściej, że nazwa pochodzi z języka skandynawskiego i oznacza: (reve + kol) okrągły, kolisty szczyt, góra o określonym hełmie. Staronordyckie słowo „kúla” oznacza „wzgórze” lub wyróżniające się wzniesienie zauważalne na pozostałej części równiny. mapach morskich tej części Bałtyku. Leśno-krajobrazowy rezerwat przyrody Rowokół, o powierzchni 562,81 ha - las na stokach wzgórza moreny czołowej o wysokości dochodzącej do 115 m n.p.m., sprawiający miejscami wrażenie regla dolnego (udział buka i jodły).
Przez Kaszubów uznawany za świętą górę, przynajmniej w zbieranych legendach (były one zbierane, spisywane dopiero w XIXw., w średniowieczu miejsce kultu maryjnego, obecnie w dzień Wielkiej Nocy misterium ukrzyżowania Chrystusa. Z górą związane są liczne mity i legendy: zatopione dzwony, gorejące pieniądze, przerzucane głazy, skarb Bandemerów - w znakomitej większości zostały te legendy przywiezione przez niemieckich osadników.
Na wale ziemnym, wtedy już mocno zniszczonym (od strony S) grodziska słowiańskiego, na wierzchołku Rowokołu mieściło się w średniowieczu sanktuarium maryjne. Po tej kaplicy pozostały zagłębione w gruncie fundamenty budowli. No i to sanktuarium dało niezwykle dużo powodów do powstania legend. Sanktuarium było jednym z trzech stacji dla pątników. Dwa pozostałe miejsca pielgrzymowania to Sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej i Sanktuarium Maryjne na Świętej Górze Polanowskiej.
Na szczycie znajduje się platforma widokowa na Smołdzino oraz jeziora Gardno, Łebsko i wybrzeże Bałtyku. Prowadzi tu szlak turystyczny.

marcin1982rok - 2009-07-28, 21:47

Latarnia Morska Stilo – latarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona we wsi Stilo (na niektórych mapach Osetnik) niedaleko Sasina (gmina Choczewo, powiat wejherowski, województwo pomorskie).
Latarnia znajduje się pomiędzy. Latarnia jest administrowana przez Urząd Morski w Gdyni.
Latarnia została zbudowana w latach 1904-1906 według projektu niemieckiego architekta Waltera Körtego. Wieża latarni położona jest na wierzchołku wydmy, odległej około 1000 m od morza. Latarnia zbudowana jest na szesnastokątnym fundamencie. Korpus jest wykonany z elementów żeliwnych, łączonych nitami i uszczelnianych ołowiem. Laterna została wykonana z drewna przez firmę "Julius Pintsch" z Berlina. Pierwotnie zainstalowano lampę łukową zasilaną prądem stałym o napięciu 110 V. W roku 1926 przeprowadzono modernizację, wprowadzając oświetlenie żarówką o mocy 2000 W i instalując rezerwowe oświetlenie gazowe. W roku 2006, w stulecie otwarcia latarni, przeprowadzono remont, m.in. pokryto korpus całkowicie nową warstwą malarską, której kolory są charakterystyczną cechą latarni Stilo. Morską Czołpino, a Latarnią Morską Rozewie. Położenie: 54°47'12" N 17°44'02" E
Wysokość wieży: 33,40 m
Wysokość światła: 75,00 m n.p.m.
Zasięg światła: 23,50 Mm (43,522 km)
Charakterystyka światła: Błyskowe grupowe
Blask: 0,3 s
Przerwa: 2,2 s
Blask: 0,3 s
Przerwa: 2,2 s
Blask: 0,3 s
Przerwa: 6,7 s
Okres: 12,0 s Latarnia jest jedną z dwóch polskich latarni całkowicie metalowych, drugą jest Latarnia Morska Jastarnia.
Latarnia została przedstawiona na polskim znaczku pocztowym o numerze katalogowym 4092, wydanym przez Pocztę Polską w obiegu od 29 maja 2006 roku.
W pobliżu latarni, 150 metrów od morza, znajdują się ruiny dawnego buczka mgłowego, zbudowanego w połowie lat pięćdziesiątych, a rozebranego w połowie lat osiemdziesiątych XX wieku.

Gaja* - 2009-07-29, 17:31

To i ja przyłączam się do pozdrowień- wybrzeża- pozdrawiam wszystkich, a szczegolnie okolice mojego ulubionego Trójmiasta ;-) :-D
Polecam szczególnie koncert organowy w Gdańsku Oliwie:)
A żeby naszym Górom i góralom nie było przykro - to tez przesylam pozdrowienia i dobrej pogody na piesze wyprawy:)

MARZENIE2010 - 2009-07-29, 18:15

Nio Marcinku w koncu moglam poczytac Cie...czekam na wiecej. Gaja napisz cos o TROJMIESCIE...moze zdjecia jakies dolacz???
marcin1982rok - 2009-07-29, 19:58

Wieś Warcino położona jest przy lokalnej drodze z Kępic do Osowa i Polanowa, w otoczeniu dużych kompleksów leśnych. Warcino było starą wsią lenną pruskiego rodu von Zitzewitz. W 1692 r. majątek przeszedł na własność Kaspara von Massow, a w 1727 r. zakupił go przedstawiciel rodu von Podewils. W 1809 r. na drodze koligacji rodzinnych majątek stał się własnością rodu von Blumenthal. W 1867 r. podupadły majątek zakupił ówczesny prezes rady ministrów hrabia Otto von Bismarck-Schoenhausen, wyniesiony do godności księcia i Kanclerza Rzeszy w 1871 r. W rękach rodu Warcino pozostało aż do 1945 r. Pałac pełnił funkcję letniej rezydencji, zaś folwark został wydzierżawiony. Warcino przyciągnęło uwagę nowych właścicieli przede wszystkim swoim malowniczym położeniem oraz dużym parkiem z cennym starodrzewem, który Bismarck poszerzył, obsadzając lasami dodatkowo ok. 800 mórg leżących odłogiem. Po II wojnie światowej majątek przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. W 1946 r. w pałacu i folwarku umieszczono szkołę kształcącą leśników, obecnie Zespół Szkół Leśnych i Ogólnokształcących. Obiekt jest dostępny dla zwiedzających, posiada również hotel.

Pałac w Warcinie odznacza się złożoną bryłą, powstałą w wyniku kilkakrotnych przebudów i rozbudów, dokonywanych w przeciągu XVIII, XIX i XX w. Zachodnia część istniejącej dzisiaj rezydencji jest fragmentem barokowego pałacu wzniesionego w 1664 r. przez ród Zitzewitzów. W II poł. XVII w. założono również warciński park. W latach 40-tych XVIII w. do pałacu dobudowano dwa boczne skrzydła, które w XIX i XX w. zostały rozebrane. W końcu XVIII lub na początku XIX w. w sąsiedztwie powstała ryglowa stajnia-wozownia, zachowana do dzisiaj. Po przejęciu Warcina przez rodzinę von Bismarck pałac znajdował się w złym stanie i został oceniony przez żonę kanclerza jako „trochę szkaradny, ze zniszczonymi wstrętnymi pokojami”. Nowi właściciele od razu przystąpili do rozbudowy rezydencji i w 1872 r. dobudowali obszerne skrzydło wschodnie, zwane później budynkiem książęcym. W 1901 r. następny przedstawiciel rodu – graf Wilhelm von Bismarck - dobudował skrzydło z wieżą i łącznikiem. W takiej postaci pałac zachował się do dnia dzisiejszego.

MARZENIE2010 - 2009-07-30, 12:10

Nio Marcinku w koncu sie ruszyles i poznajemy nowe miejsca dzieki tobie...buziak :-)
marcin1982rok - 2010-01-05, 13:44

witaski po dlugiej przerwie dawno mnie nie bylo u was po finale wosp lecimy dalej

[ Dodano: 2010-01-29, 20:32 ]
Latarnia Morska Kikut – latarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona w gminie Wolin, powiecie kamieńskim, województwie zachodniopomorskim, na wyspie Wolin, na wzniesieniu Strażnica (74 m n.p.m.).
Latarnia znajduje się pomiędzy Latarnią Morską Świnoujście (około 28 km na zachód), a Latarnią Morską Niechorze (około 30 km na wschód). Latarnia jest administrowana przez Urząd Morski w Szczecinie i nie jest udostępniona do zwiedzania.
Latarnia jest w pełni zautomatyzowana bez stałej obsługi, a w spisach świateł nawigacyjnych jest opisana jako niedozorowana. Położenie: 53°58'59" N 14°34'56" E
Wysokość wieży: 18,20 m
Wysokość światła: 91,50 m n.p.m.
Zasięg światła: 16 Mm (29,632 km)
Charakterystyka światła: Izofazowe
Okres: 10,0 s
Światło: 5,0 s
Przerwa: 5,0 s

W latach sześćdziesiątych XX wieku w związku z rozwojem zespołu portowego Szczecin-Świnoujście, powstała potrzeba dokładnego określania pozycji na torze podejściowym do portu dla coraz większych statków zawijających do Świnoujścia. W latarnię morską zaproponowano zamienić wieżę widokową mieszczącą się na 75-metrowej wysokości wzgórzu Strażnica, obok miejscowości Wisełka, na terenie Wolińskiego Parku Narodowego. Projekt adaptacji na latarnię morską wieży orientacyjno-widokowej zbudowanej w drugiej połowie XIX wieku został opracowany przez Biuro Projektantów Budownictwa Morskiego w Gdańsku. Na okrągłej, zbudowanej z kamieni polnych wieży dobudowano ceglane podwyższenie, na którym ustawiono okrągłą, pomalowaną na biało laternę. W latarni zamontowane jest urządzenie składające się z cylindrycznej soczewki o średnicy 500 mm, wewnątrz której umieszczono sześciopozycyjny zmieniacz z żarówkami halogenowymi o mocy 75 W każda. Całkowita wysokość latarni niewiele przekracza 18 m. Latarnia uruchomiona została 15 stycznia 1962 roku. Jest całkowicie zautomatyzowaną i jedyną w Polsce latarnią bezobsługową.

Nazwa latarni pochodzi od słowa Kiekturm, rdzeń kiek według starej pisowni kyk pochodzi od słowa gucke - spoglądaj, ze słowem kiek łączy się wiele nazw miejscowości na całym Pomorzu, dziś polsko-niemieckim[1].

[ Dodano: 2010-01-30, 13:10 ]
Trzęsacz (do 1945 niem. Hoff) – wieś, nadmorska miejscowość wypoczynkowa i kąpielisko morskie w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Rewal. Położona nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Szczecińskim.
Według danych z 1. półrocza 2009 roku wieś miała 110 mieszkańców[1]. Wieś znajduje się w zachodniej części wybrzeża woj. zachodniopomorskiego, w środkowej części gminy Rewal. Położona jest nad Morzem Bałtyckim, na Wybrzeżu Trzebiatowskim. Na wschód od Trzęsacza przechodzi południk 15°00' długości geograficznej wschodniej, wyznaczający czas środkowoeuropejski.
Trzęsacz to kąpielisko morskie położonym na typowym brzegu klifowym.
Przez Trzęsacz przebiega droga wojewódzka nr 102 oraz linia Gryfickiej Kolei Wąskotorowej: Gryfice - Pogorzelica.
W latach 1946–1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim. Od 1 lipca 1896 roku przez Trzęsacz prowadzi pierwsza, zachodnia linia Gryfickiej Kolei Wąskotorowej łącząca wówczas Gryfice z Niechorzem. We wsi znajdują się ruiny gotyckiego kościoła wybudowanego pośrodku wsi na przełomie XIV/XV wieku w odległości prawie 2 kilometrów od morza. Kościół na początku należał do katolików, lecz po reformacji został kościołem ewangelickim do końca swych dni. Procesy abrazyjne spowodowały, że brzeg morski nieustannie zbliżał się do budowli. Ostatnie nabożeństwo odprawiono w kościele 2 marca 1874 roku. Wyposażenie świątyni przewieziono do katedry w Kamieniu Pomorskim, a część zabytkowego tryptyku można obejrzeć w Rewalskim kościele. W 1901 roku zawaliła się pierwsza jego część. Dziś pozostał jedynie fragment południowej ściany. Obecnie trwają intensywne prace nad ochroną ruin przed sztormami. Jest to jedyna tego typu atrakcja turystyczna w Europie. We wsi znajduje się również nowszy, ale również zabytkowy kościół. Został on poważnie uszkodzony w czasie drugiej wojny światowej oraz bezpośrednio po niej i dopiero niedawno wyremontowany. Sprowadzono również do niego wyposażenie starego kościoła.
W głębi lądu znajduje się stadnina koni, tuż obok zabudowań zabytkowego kompleksu pałacowo-folwarcznego z XVIII i XIX wieku (obecnie w prywatnych rękach). Przez Trzęsacz przebiegają dwa szlaki turystyczne:
Szlak Pobrzeża Rewalskiego
Szlak Nadmorski im. Czesława Piskorskiego (Europejski Szlak Dalekobieżny E-9)
W Trzęsaczu znajduje się startowisko paralotniowe idealne do lotów żaglowych.
We sezonie letnim we wsi jest otwartych wiele punktów gastronomicznych. Gmina Rewal utworzyła jednostkę pomocniczą "Sołectwo Trzęsacz", obejmujące jedynie miejscowość Trzęsacz. Mieszkańcy wsi wybierają sołtysa oraz radę sołecką, która składa się z 3 osób[2].

[ Dodano: 2010-01-30, 13:17 ]
Ruiny kościoła w Trzęsaczu to pozostałość po wybudowanym na przełomie XIV i XV wieku gotyckim kościele pw. św. Mikołaja. Świątynia pierwotnie wzniesiona w odległości ok. 1,8-2 km od brzegu morza, pośrodku wsi, uległa zniszczeniu w wyniku procesów abrazyjnych. Do dzisiaj zachowała się jedynie południowa ściana kościoła znajdująca sięWymiary świątyni oraz detale architektoniczne czyniły z niej jedną z najokazalszych budowli wśród wiejskich kościołów Pomorza Zachodniego. Należący początkowo do katolików kościół po reformacji stał się świątynią ewangelicką. W ciągu kolejnych wieków kościół był remontowany i przebudowywany. W 1658 r. świątynię odremontowano oraz wyposażono w renesansowe i barokowe ławy, stalle, ambonę, chrzcielnicę i ołtarz. Wnętrze kościoła zostało rozgrabione przez Rosjan w czasie wojny siedmioletniej. Postawiona w 1650 r. drewniana wieża w latach 1760 oraz 1818 była niszczona przez uderzające w nią pioruny i ostatecznie rozebrana. W jej miejsce postawiono dzwonnicę z dwoma dzwonami. Na terenie przykościelnym znajdował się cmentarz, który morze zaczęło odsłaniać w II połowie XVIII wieku. Zamknięto go w 1809 r.
Po raz pierwszy próbowano zatrzymać zjawisko abrazji w 1750[1]r., kiedy odległość do klifu wynosiła 58 m. Użyto w tym celu mat z faszyny i pali ochronnych, co niestety nie powstrzymało zjawisk erozyjnych. Mimo że w 1868 r. odległość do klifu wynosiła 1 m, w kościele nadal odbywały się nabożeństwa – ostatnie miało miejsce 2 marca 1874 r. Ze względów bezpieczeństwa świątynię zamknięto 2 sierpnia 1874[2]r. Wyposażenie przewieziono do katedry w Kamieniu Pomorskim (część zabytkowego tryptyku trafiła do kościoła w Rewalu, pozostałe obiekty – do muzeum w Szczecinie i Berlinie). u szczytu klifu.


W 1891 r. w wyniku podmywania klifu ukazały się pierwsze kamienie fundamentowe, natomiast w 1900 r. morze zabrało pierwszy fragment przypory. W nocy z 8 na 9 marca 1901 r. runęła ściana północna. Przez kolejne dziesięciolecia morze zabierało kolejne fragmenty kościoła; zniszczeniu uległy kolejno[3]:
1901 - pozostała część cmentarza, ściana północna i północno-wschodnia, część prezbiterium;
1903 - północno-zachodni narożnik kościoła;
1909 - fragment muru zamykającego prezbiterium;
1913 - północna partia fasady;
1917 - wschodnie wejście;
1922 - południowa część fasady;
1930 - kolejny fragment prezbiterium;
1956 - południowo-zachodni narożnik wraz z przyporą;
1973 - fragment prezbiterium;
1975 - niewielki kawałek zachodniej części południowej ściany
1 lutego 1994 – połowa ściany południowej.
Odległości kościoła od krawędzi klifu na przestrzeni lat[4]
XV wiek - 1,8-2 km
1750 - 58 m
1806 - 14,5 m
1820 - 13 m
1835 - 12 m
1855 - ok. 5 m
1868 - 1 m
Kościół w Trzęsaczu został wzniesiony z ręcznie formowanej cegły, ułożonej w wątku polskim na fundamencie z kamieni polnych na miejscu poprzedniego drewnianego kościoła z 1124 r. Była to budowla salowa rozplanowana na rzucie prostokąta (wym.: 23 x 9 m), pierwotnie bezwieżowa (wieża kościelna istniała w latach 1650-1818), z pięciobocznie zamkniętym prezbiterium.
W kościele znajdowały się:
gotycki tryptyk – zdjęty w 1758 obecnie jego część znajduje się w kościele parafialnym w Rewalu
barokowy ołtarz z 1673 – początkowe przeniesione do Kościół Najświętszej Marii Panny w Kamieniu Pomorskim, a od 2003 r. w odbudowanym kościele neogotyckim w Trzęsaczu
renesansowe stalle z 1583 r. – również znajdujące się w kamieńskiej katedrze;
kazalnica z 1646
dzwon z 1679 o wadze 419 kg z napisem: "Spiesz wszystko do Świętego Domu Bożego, jak tylko usłyszycie mnie z wieży" – przeniesiony do nowego kościoła w Trzęsaczu, w 1902 r. przetopiony i odlany ponownie, ostatecznie przetopiony na armaty w 1917
dzwon z 1707 – zaginiony po II wojnie światowej

Dzisiaj w miejscu, w którym stał kościół zachowała się jedynie część południowej ściany o długości 12 m i wysokości 6 m.

Pierwsza, bezskuteczna próba ochrony kościoła przez zjawiskiem abrazji miała miejsce pod koniec XVIII wieku. Dwa i pół wieku później problem zabezpieczenia obiektu nadal nie był rozwiązany. Dopiero w 2001 r. ułożono u podstawy klifu opaskę, która miała przeciwdziałać niszczeniu klifu. Rok później wykonano nowy fundament pod ruiny kościoła, natomiast podstawę klifu i zbocze zabezpieczono 80-metrową opaską brzegową w postaci koszy siatkowych wypełnionych materiałem kamiennym (technika gabionowa) na których znalazły się materace z siatki wypełnione materiałem umożliwiającym zazielenienie tego obszaru (technika Green Terramesh).
Ruiny kościoła w Trzęsaczu to jedyna tego typu atrakcja w Europie.

Jest kilka legend związanych z zabieraniem przez morze kolejnych części kościoła. Jedna z nich mówi o Zielenicy – bogini morza – więzionej przez proboszcza i pochowanej na przykościelnym cmentarzu, za której śmierć zemścił się ojciec (Bałtyk). Druga to historia pary rozdzielonych kochanków, z których po śmierci jedno przybywa w postaci fal morskich by połączyć się z drugim pochowanym na cmentarzu przy kościele. Kolejna odwołuje się do boga burzy i piorunów – Thora, który upomina się o swoją ziemię, na której zapanowało chrześcijaństwo.

[ Dodano: 2010-01-31, 20:11 ]
"KS,ED": "Wilcza paszcza"

- Prace nad budową armaty giganta w Eisenach ruszyły równolegle z budową w Darłówku Zachodnim doświadczalnego poligonu dla dalekonośnej i najcięższej artylerii - mówi Leszek Walkiewicz, autor gotowej do druku książki "Tajemnice militarne Darłowa". - Na bazę doświadczalną, montownię i poligon wybrano nadmorskie tereny ciągnące się na przestrzeni sześciu kilometrów, aż po wybrzeże przyległe do wsi Żukowo Morskie i Bobolin.

W nadmorskim lesie stanęły: ogniowe stanowiska artyleryjskie, gigantyczna montownia dział, żelbetonowe bunkry pełniące rolę tarcz strzelniczych, koszary, magazyny, kotłownia, parowozownia, warsztaty, wieże obserwacyjne łukowe torowiska dla armat, zbiornik paliwa, stacje radiowo-telefoniczno-teleksowe, stanowisko dowodzenia, hangary, lotnisko oraz obrotnice artyleryjskie dla dział i armat o różnym kalibrze, a także dziesiątki żelbetonowych schronów, sieć telefoniczna itp. Poligon posiadał własne ujęcia wodne, agregaty prądotwórcze, własny system łączności, stację meteorologiczną oraz domy dla rodzin wojskowych i kasyno. Najbardziej tajemniczą budowlą poligonu była jednak tzw. "wilcza paszcza", określana także jako "chiński mur" i "koloseum śmierci". Ma ona, oglądana z lotu ptaka, kiszkowaty kształt o długości 700 m i szerokości od 80 do 140 m, a od strony szosy wiodącej z Darłowa do Dąbek, budowla obecnie przypomina gigantyczny grzebień o zębach wysokości ponad 12 m, które kiedyś były w górnej części wypełnione deskami.

- Czy cały obszar otoczony 12-metrowej wysokości murem i obejmujący powierzchnię ponad siedmiu hektarów był zamaskowany siatką, a może również falującą od wiatrów folią imitującą przymorskie jeziorko i las? - zastanawia się L. Walkiewicz. - Na pewno siatka przykrywała największą armatę świata "Dorę" i dwie suwnice bramowe służące do jej montażu. I jedynie na okres montażu oraz strzelania odsłaniano górne siatki maskujące armatę. Czyli otwierano "wilczą paszczę".

"Wilcza paszcza" otwierała się także, jak nie było w niej "Dory", czy równie olbrzymiego "Gustawa 2" i "pluła" pociskami różnych kalibrów do tarcz i kulochwytów. Trzy z tarcz są ogólnodostępne do dzisiaj na uroczej plaży przy ujściu rzeki Martwej do Bałtyku w Bobolinie. Ruiny żelbetonowych budowli pobudzają wyobraźnię i wzbudzają odkrywcze instynkty u wielu ludzi. Ostatnim "odkrywcą z wydm" był Marian Laskowski, kolekcjoner militariów, który wydobył z piachu duży fragment bunkra żeliwnego, który będzie eksponował w tworzonym przez siebie muzeum.

atlaantyda - 2010-02-01, 20:02

Miło, że wrociłeś Marcin :-) Czekamy na dalsze posty.
marcin1982rok - 2010-02-01, 21:06

atlantydo dla forumowiczow wszytsko

[ Dodano: 2010-02-01, 21:13 ]
http://galeriadarlowo.pl/?page=varia tu sa pocztowki ze satrego darlowa

[ Dodano: 2010-02-01, 21:24 ]
Skrzynka jest normalna, umieszczona nieopodal klasztoru, w dziupli w stronę cmentarza, spojlak w desperacji ułatwi zadnie, choć koordy powinny doprowadzić na miejsce bo dziupli w tej okolicy nie ma zbyt wiele takich które pozwolą schować skrzynkę.
Początki fundacji klasztoru w Bukowie (See Buckow) sięgają roku 1248., Książę Swiętopełk przekazał konwentowi z Darguna w Meklemburgii na założenie nowego klasztoru wsie: Boryszewo i Przystawy. W 1252 r. na ten sam cel nadał im też wieś Bukowo, zatwierdził prawo własności do Przystawów i Boryszewa oraz doposażył je darując wsie Bobolin, Jesitz (obecnie zaginiona) i Dąbrowę. Książę zezwolił także przyszłemu konwentowi osadzać w nadanych dobrach ziemskich osadników słowiańskich i innych narodowości, zwalniając ich jednocześnie z ciężarów tzw. prawa książęcego. Proces fundacji przeciągnął się do roku 1259, do czasu, kiedy na prośbę biskupa kamieńskiego kapituła generalna cystersów inkorporowała opactwo bukowskie do zakonu. Pierwszy dokument adresowany do przebywających już w Bukowie zakonników fundator wystawił w 1262 Rozrost majątku ziemskiego klasztoru bukowskiego, w okresie zmiennej przynależności politycznej ziemi sławieńskiej, trwającej do końca 1 ćw. XIV w., dokonywał się głównie przez nadania książąt wschodnio-pomorskich, zachodniopomorskich, rugijskich, biskupa kamieńskiego, margrabiów brandenburskich, możnych Piotra i Jana Święców oraz okolicznego rycerstwa. Na własność cystersów przeszło w ten sposób 26 osad. Cystersi bukowscy sprawowali również prawo patronatu nad przejętymi parafiami, a także rozbudowali sieć parafialną w granicach swego majątku. Najstarszą była parafia bukowska założona przez pierwszy konwent. Ponieważ większość osad w momencie nadania cystersom była słabo zaludniona, a niektóre stanowiły pustki, dążeniem konwentu było ich zasiedlenie i zagospodarowanie połączone z przenoszeniem ich na tzw. prawo niemieckie. Przebudowa społeczno-gospodarcza związana z recepcją prawa niemieckiego przebiegała jednocześnie z zakładaniem nowych osad. Do połowy XIV w. cystersi założyli następujące osady: Dobiesław, Jeżyce, Domasławice, Języczki, Pęciszewko i Wierciszewko. Nadmorskie położenie posiadłości klasztornych, przepływająca przez nie rzeka Grabowa, posiadanie od 1262 r. Jeziora Bukowskiego, dwóch przystani oraz licznych stawów stwarzały warunki do rozwoju rybołówstwa morskiego i jeziornego. Sprzyjało temu również uzyskane od książąt prawo wolnego rybołówstwa na wymienionych wyżej wodach.
Na rzekach i rzeczkach przepływających przez dobra klasztorne cystersi bukowscy stawiali liczne młyny i budowali jazy. Posiadali też młyn w Koszalinie oraz dochody z jednego i pół młyna w Kołobrzegu. Od 1264 r. w Kołobrzegu zakonnicy posiadali tez warzelnię soli, a od roku 1268 prawo wydobywania rud żelaza w granicach swych posiadłości. W 1266 r. obdarzeni zostali także prawem nadbrzeżnym. W 1215 r. książę Swiętopełk nadał opactwu koncesję na założenie w granicach majątku ziemskiego wsi targowej, a rok później prawo posiadania w Bukowie karczmy. Konwent miał również uprawnienia łowieckie i bartnicze oraz zwolnienia celne. Te ostatnie w połączeniu z posiadaniem dworów w Kołobrzegu i Koszalinie umożliwiły konwentowi włączenie się w nurt regionalnej wymiany handlowej. Konwent uzyskał także od panujących pełny immunitet ekonomiczny i sądowy. Duże znaczenie w gospodarce cystersów bukowskich odgrywała przyklasztorna grangia oraz wzniesiona przy zabudowaniach klasztornych cegielnia. W warsztatach klasztornych zajmowano się produkcją sukna, a na jej potrzeby zbudowano ałuniarnię. Konwent bukowski na szeroką skalę rozwinął także przetwórstwo drewna z lasów klasztornych. Produkowano z niego dziegieć, smołę, węgiel drzewny, popiół i deski. Nadwyżki towarów z warsztatów klasztornych, a przede wszystkim zboże pobierane od poddanych opactwa, cystersi sprzedawali na targu w Bukowie, a także w pobliskich miasteczkach, czyli w Darłowie, Sławnie i Koszalinie. Opactwo bukowskie jako największy właściciel ziemski na Pomorzu Sławieńsko-Słupskim od lat czterdziestych XIV w. zaczęło borykać się z trudnościami finansowymi. W połowie XIV w. przeszły one w stan kryzysu gospodarki, z którego opactwo nie mogło się wydobyć do początków XVI w. Gruntowna zmiana w położeniu gospodarczym klasztoru nastąpiła w okresie kierowania konwentem przez opatów: Dytrycha (1493-1502) i Walentyna Ladewica lub Ludovici (1502-1513). Wówczas wykorzystując surowce i produkty pochodzące z grangii, warsztatów klasztornych oraz tych, które pobierano od poddanych opactwa, rozwinięto na szeroką skalę działalność handlową. Stała się ona konkurencyjna dla handlu pobliskich miasteczek, szczególnie dla pobliskiego Darłowa. Zyski z handlu pozwoliły konwentowi spłacić olbrzymie długi. Mimo podreperowania ogólnej sytuacji gospodarczej opactwa, w wyniku reformacji, której idee rozprzestrzeniły się na Pomorzu Zachodnim, klasztor w Bukowie uległ kasacie. Dokonało się to na mocy ustaleń sejmu w Trzebiatowie wprowadzającego religię protestancką jako obowiązującą na terenie całego Księstwa Pomorskiego. Formalna likwidacja opactwa nastąpiła w 1535 r. Zakonnicy opuścili klasztor, pozostał w nim tylko opat Henryk Kress przebywający tam do śmierci. W roku 1539 z udziałem Jana Bugenhagena przeprowadzono wizytację klasztoru i sporządzono inwentarz całego majątku, który przejęli w zarząd urzędnicy książęcy domeny darłowskiej. Oznaczało to faktyczną likwidację i sekularyzację opactwa. Od tego czasu do 1945 r. kościół służył ewangelikom niemieckim, a następnie polskim. Miejscowość jest włączona w "Europejski Szlak Cystersów".

Michas - 2010-02-02, 13:22

Marcin dużo wiedzy i zdjecia, interesujące.
marcin1982rok - 2010-02-02, 17:55
Temat postu: łapalice i katruzy
Łapalice (kaszb. Łapalëce) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy nad Jeziorem Łapalickim w pobliżu wzniesienia Chochowatka (215,1 m n.p.m.) niedaleko Chmielna na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Przez Łapalice przebiega Droga wojewódzka nr 211 .
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
W zaborze pruskim i podczas okupacji niemieckiej wieś nosiła nazwę niemiecką Lappalitz.
Znana z powodu rozpoczętej w 1979 budowy zamku w Łapalicach.

[ Dodano: 2010-02-02, 17:58 ]
Kartuzy (kaszb. Kartuzë, niem. Karthaus) – miasto w woj. pomorskim, w powiecie kartuskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kartuzy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego. Miasto leży nad czterema jeziorami zwanymi Kartuskimi są to: Karczemne, Klasztorne Duże, Klasztorne Małe i Mielenko. W Kartuzach krzyżują się drogi wojewódzkie nr 211, nr 224 i nr 228. Prowadzi tędy również turystyczny Szlak Kaszubski.
Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 15 472 mieszkańców.

XIV-wieczna kolegiata zakonu Kartuzów z miedzianym dachem przypominającym wieko trumny oraz zabytkowy erem z tego samego okresu - dawne mieszkanie jednego z zakonników.
kościół poewangelicki św. Kazimierza z 1885-1887
dom modernistyczny z 1933 r., ul. Majkowskiego 22
dom modernistyczny z lat 30. XX wieku, ul. Majkowskiego 24
dom modernistyczny z lat 30. XX wieku, ul. Majkowskiego 32
dom modernistyczny z przełomu lat 20/20 XX wieku, ul.Parkowa 10
dom modernistyczny z lat 30. XX wieku, ul. Prokowska 10
dom modernistyczny z lat 30. XX wieku, ul. Zamkowa 13

Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera zawierające zbiory dotyczące historii i folkloru Kaszub.
Galeria "Refektarz" przy Kolegiacie, w której oprócz wystaw sztuki współczesnej odbywają się również jesienne "Zaduszki Jazzowe" - coroczne koncerty z udziałem polskich gwiazd jazzu.

Enyja32 - 2010-02-03, 14:25

Osobiście polecam ..moje strony ;-)
MILLA - 2010-02-03, 18:52

Marcin a kiedy nas zaprosisz :mrgreen: i w realu będzie można zobaczyc :-)

Enja a Twoje strony to jakie?

Enyja32 - 2010-02-04, 09:46

Mila Gdańsk-Kartuzy ;-)
DOBRO - 2010-02-07, 19:57

Bylam w Gdańsku, piekne miasto. ktoś mógłby napisac o nim więcej :-)
wredotka - 2010-02-08, 08:37

starówka Gdańska jest piękna ;-)
zauroczyło mnie to miasto

neva - 2010-02-08, 08:59

Gdańsk jest pięknym miastem i zabytkowym, zakochana jestem z Nim , uwielbiam tam jeździć ;-)
Michas - 2010-02-11, 17:55

Neva to napisz co Ci sie podoba
neva - 2010-02-12, 11:11

Michaś na pewno coś nie coś napisze, ale jak wrócę , bo na razie jestem właśnie w Gdańsku ;-) Poszperam na swoim kompie i pokarze Wam foteczki z tego pięknego miasta ;-)
marcin1982rok - 2010-09-01, 15:49

śławno
wredotka - 2010-09-01, 15:50

no okej zlokalizowałam
napisz jeszcze raz wyraznie co i jak bo nie kumam co zle a czego nie ma

marcin1982rok - 2010-09-01, 15:55

Sławno (kaszb. Słôwnò, niem. Schlawe) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie sławieńskim, położone na Pobrzeżu Koszalińskim, nad rzeką Wieprzą i strugą Moszczenicą, ok. 20 km od wybrzeża Morza Bałtyckiego.
Według danych z 30 czerwca 2009 roku, miasto miało 13 113 mieszkańców[1].
Przez Sławno prowadzi także droga krajowa nr 6, która łączy je z Słupskiem (27 km) i Koszalinem (40 km).


Sławno jest położone na Równinie Słupskiej, będącej jednym z mezoregionów Pobrzeża Koszalińskiego. Miasto znajduje się w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego.
Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 15,83 km²[2]. Miasto stanowi 1,51% powierzchni powiatu.
Według danych z roku 2002 46% powierzchni miasta stanowią użytki rolne, a 3% – użytki leśne[3].
Przez Sławno prowadzi także droga krajowa nr 6: łącząca Szczecin z Koszalinem, Słupskiem i Gdańskiem. Odległość miasta od Słupska wynosi: 27 km, od Koszalina: 40 km, a od stolicy województwa-Szczecina: 200 km



Przez główną część miasta przepływa struga Moszczenica, biegnąca zachodu na wschód. Przez południowo-wschodnią część miasta płynie Kanał Miejski, który obiega Stare Miasto i uchodzi do Moszczenicy. Przez wschodnie obrzeża miasta przepływa rzeka Wieprza.

Sławno wraz z ziemią sławieńską należał do państwa pierwszych Piastów. Na przełomie XII i XIII wieku książętami sławieńskimi byli Bogusław i jego syn Racibór. Po śmierci tego drugiego ok. 1240 roku miasto przeszło pod panowanie księcia gdańskiego Świętopełka. Pod panowaniem książąt gdańskich znajdowało się aż do 1308 roku, kiedy przejęli je margrabiowie brandenburscy, którzy w 1316 przekazali władzę zwierzchnią na rzecz zachodniopomorskich książąt na Wołogoszczy. W 1317 otrzymało prawa miejskie (prawo lubeckie). Po wygaśnięciu dystastii książąt wołogoskich w 1637 miasto stało się częścią ziem Hohenzollernów. W XVIII i XIX wieku miasto miało duże znaczenie w handlu płótnem. W XIX wieku notuje się szybkie uprzemysłowienie - powstała odlewnia żelaza, fabryka maszyn, browar, tartak i olejarnia.
W czasie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w 45%[4]. Po odbudowie zniszczeń wojennych nastąpił dalszy rozwój przemysłu.
Do 1975 roku Sławno leżało w województwie koszalińskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa słupskiego.


Cały obszar Starego Miasta Sławna został wpisany do rejestru zabytków[5].
Lista zabytków w mieście:
obwarowania miejskie Sławna - fragmenty murów obronnych z gotyckimi bramami miejskimi: Koszalińską i Słupską.
kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - gotycka świątynia wybudowana w latach 1326-1364
budynek administracyjno-produkcyjny dawnej fabryki konserw (ul. Koszalińska 49)
budynek Urzędu Miasta oraz Urzędu Gminy' - neogotycka budowla z 1906 r., dawniej była siedzibą starostwa
dom przy ul. Grottgera 8'
Kościół św. Antoniego Padewskiego z plebanią' - neogotycka budowla z 1928 r.
wodociągowa wieża ciśnień z budynkiem d. odżelaziaczy'
zespół magazynów zbożowych' (ul. Rapackiego 13)
Obiekty o walorach historycznych:
kamienice z XVIII wieku
dworzec kolejowy z końca XIX w.
budynek Poczty z pocz. XX w.
pałacyk XIX/XX w. - obecnie siedziba zasadniczej szkoły zawodowej
budynek zespołu szkół z początku XX wieku
przedwojenna szkoła, aktualnie Gimnazjum nr 1
Sławieński Dom Kultury - przed II wojną światową Dom Ewangelicki
Borkowo (cmentarzysko) - najbliższa okolica miasta, cmentarzysko z neolitu
Sławsko (grodzisko) - stare leże miasta Sławno
Stary Kraków (grodzisko) - oddalone o 9 km grodzisko z epoki brązu przypisywane ludności kultury łużyckiej
Grzybnica (cmentarzysko) - Goci i Gepidowie, kamienne kręgi, kurhany- w okolicy miasta


Pomnik ku czci wyzwalającej miasto Armii Czerwonej
Pomnik Stefana Wyszyńskiego
Pomnik ku czci Poległym Żołnierzom za Wolność i Ojczyznę – pomnik od społeczeństwa powiatu sławieńskiego

Struktura demograficzna mieszkańców Sławna wg danych z 31 grudnia 2007[6]:
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 13148 100 6911 52,56 6237 47,44
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 2641 20,09 1293 9,83 1348 10,25
wiek produkcyjny (18–65 lat) 8463 64,37 4196 31,91 4267 32,45
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 2044 15,55 1422 10,82 622 4,73
Według danych z roku 2005 średni dochód na mieszkańca wynosił 1626,75 zł[3].
Według danych z 31 marca 2010 liczba bezrobotnych mieszkańców Sławna obejmowała 865 osób[7].

Dane historyczne
Data Ludność Zm., %
1960 8600 —
1970 10800 25,6%
1975 11500 6,5%
1980 12700 10,4%
1995 14348 13%
2000 13423 -6,4%
2005 13312 -0,8%

W mieście znajdują się 4 przedszkola miejskie (w tym jedno przedszkole z oddziałem żłobkowym), 2 szkoły podstawowe, a także kilka szkół ponadpodstawowych:
Gimnazjum Miejskie nr 1 im. mjra Henryka Sucharskiego
Zespół Szkół w Sławnie im. Jana Henryka Dąbrowskiego m.in. liceum ogólnokształcące, profilowane, uzupełniające, dla dorosłych
Zespół Szkół Agrotechnicznych
Zespół Szkół Zawodowych
Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. w Słupsku Filia w Sławnie
Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. Marii Grzegorzewskiej w Sławnie
Wielofunkcyjna Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza w Sławnie
W Sławnie znajdują się dwie biblioteki: Biblioteka Pedagogiczna oraz Biblioteka Miejska.


W miejscowości swoją siedzibę ma Miejski Klub Sportowy Sława Sławno, założony 13 maja 1946. Rozgrywa swoje mecze na Stadionie Miejskim w Sławnie, który ma pojemność 2.500 miejsc (250 siedzących) oraz wymiary murawy 100 x 60 m. Sława Sławno ma barwy biało-czerwono-czarno-niebieskie. W latach 2001-2006 zespół piłkarski występował w klasie okręgowej (okręg koszaliński grupa północna). W latach 2006-2008 zespół grał w IV lidze w grupie zachodniopomorskiej. W sezonie 2008/2009 klub grał w III lidze pomorskiej i zakończył rozgrywki na 13 miejscu które dawało przez sezonem utrzymanie jednak po zmianie regulaminu IV ligi i wycofaniu się z rozgrywek II ligi Kotwicy Kołobrzeg Sława spadła do IV ligi.


Sławno było dawniej stacją węzłową, wkrótce po zakończeniu II wojny światowej rozebrane zostały tory w kierunku Polanowa i Ustki, a w 1997 r. do Korzybia. W 1991 r. zamknięto połączenie kolejowe z Darłowem. Uruchomiono je ponownie w czerwcu 2005 roku. Dzisiaj czynne linie kolejowe ze Sławna prowadzą do Stargardu Szczecinskiego i Gdańska Gł. (linia kolejowa nr 202) oraz do Darłowa (linia kolejowa nr 418).

Sławno ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Sławna wybierają do swojej rady miasta 15 radnych. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest urząd miasta przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie 9. Sławno należy do stowarzyszeń gmin: Nowa Hanza i Unia Miasteczek Polskich[8].
Burmistrzowie Sławna:
mgr Wojciech Ludwikowski (1990 – 2002)
mgr inż. Mirosław Roman Bugajski (2002 – 2007)
dr inż. Krzysztof Frankenstein (od czerwca 2007)
Miasto jest siedzibą starostwa sławieńskiego, które mieści się przy ul. Sempołowskiej.
W mieście znajduje się także siedziba wiejskiej gminy Sławno.
Mieszkańcy Sławna wybierają 4 z 17 radnych do Rady Powiatu w Sławnie[9]. Mieszkańcy wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu IV. Parlamentarzystów wybierają z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Koszalinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13. W Sławnie znajdują się 2 biura poselskie: Stanisława Gawłowskiego (PO), Mariana Golińskiego (PiS) oraz biuro senatorskie Piotra Zientarskiego (PO).


Ribnitz-Damgarten
Rinteln
Trydent (umowę o współpracy podpisano 1 maja 2004)
Ząbkowice Śląskie (umowę o współpracy podpisano 21 marca 2010[10])

Lista osób urodzonych w Sławnie, które mają biogram na stronach Wikipedii:
Dariusz Chętkowski - łódzki polonista, autor książek o edukacji w Polsce
Franz Mehring - teoretyk i historyk marksistowski
Eberhard Mellies - aktor
Robert Mioduszewski - bramkarz oraz trener bramkarzy Motoru Lublin
Jarosław Kostrzewa - aktor filmowy i teatralny
Marcin Wasilewski - pianista jazzowy; współpracował między innymi z Tomaszem Stańko.
Agnieszka Włodarczyk - aktorka i piosenkarka
Bogdan Trojanek - lider zespołu "Terne Roma" (związanego z dawnym, cygańskim zespołem "ROMA"); laureat Orderu Uśmiechu
Lista laureatów odznaki Złoty Gryf Sławieński[11]:
ks. prałat Marian Dziemianko
prof. UAM dr hab. Włodzimierz Rączkowski
Stanisław Poprawski
Włodzimierz Olszewski
Derk Stegewentz
Jan Brewiński
Andrzej Czesław Wulczyński
Elżbieta Bronowicka - Stawicka




[ Dodano: 2010-09-01, 17:04 ]
Historia Sławna- terytorialnie dotyczy nie tylko terenu ograniczonego dzisiejszymi granicami administracyjnymi miasta. Przez tysiąclecia ludność tu mieszkająca zmieniała w obrębie kilku kilometrów miejsce bytowania, tak jak to miało miejsce w przypadku miejscowości Sławsko.


Neolit

Na Niżu Środkowo- i Zachodnioeuropejskim oraz w Skandynawii budowniczych megalitów zalicza się do kręgu kulturowego nazywanego w archeolo gii kulturą pucharów lejkowatych. Na Pomorze grupy tej ludności przybyły około 3500 lat p.n.e. z północno-zachodnich Niemiec i Jutlandii.
Zaledwie kilka kilometrów od Sławna, w Borkowie znajduje się cmentarzysko, bodaj najlepiej zachowane na wschód od Odry, datowane na neolit oraz na wczesne (X - XI wiek) i późne średniowieczne (XIV - XV wiek). Ślady z tego ostatniego okresu zarejestrowano zwłaszcza w obrębie starej zabudowy wsi. W kilku miejscach rozpoznano ludność łużycko-pomorską.
Wielkie kamienie w budownictwie sepul kralnym występowały i występują w różnych kulturach świata - nie wszę dzie chodzi o megalityzm. Tu są dolmeny (Borkowo) i formy doń zbliżone. W Europie megality rozpowszechniły się w okresie neolitu (V - III tysiąclecie p.n.e.), natomiast na Niż Polski idee megalitycz ne dotarły w III tysiącleciu p.n.e. W Muzeum w Koszalinie z badań w Borkowie znaj dują się 4 siekiery, grot oszczepu i gładzik z grobowca nr 4 oraz tylko jedna siekiera krzemienna z grobowca nr 3. Jest jeszcze kilka innych narzędzi krzemiennych i kamiennych z Borkowa, ale pocho dzących prawdopodobnie z innych luźnych znalezisk.
Podstawą utrzymania ludności tej kultury była hodowla zwierząt domowych i prymitywne rol nictwo. Zasoby żywności uzupełniano zbieractwem, łowiectwem i rybołówstwem. W życiu codziennym posługiwali się narzędziami z krzemienia, kamienia, kości, rogu i drewna; posiadano doskonałą umiejętność lepienia naczyń glinianych, bogato zdobio nych, rozwinięte było również tkactwo. Osady zakładano na piaszczystych terasach w pobliżu wody, budując drewniane domy prostokątne lub kwadratowe. Dobrze zachowa ne osady tej kultury i cmentarzyska megalityczne na Pomorzu odkryto i przebadano w rejonie Łupawy i Poganic.

Kultura łużycka


Na północny zachód od Sławna, nad rzeką Wieprzą, jest położony obronny gród Stary Kraków (grodzisko), przy starej drodze do podobnego grodu z epoki brązu- Gałęziowo. Są to grodziska przypisywane kulturze łużyckiej[1]. Stary Kraków jest oddalony od Sławna o ok. 9 km. Tam, w czasie gdy ludność tej kultury jeszcze zamieszkiwała ów gród obronny, był zapewne brzeg morski: nastąpiły od wtedy zmiany – inny poziom wody w Bałtyku, wywyższanie się gruntu, zmiany koryta Wieprzy, inna ilość płynącej w niej wody. Wokół Sławna jest wiele miejsc, nie wyłączając samego Sławska, gdzie znalezione zostały zabytki przypisywane ludności kultury łużyckiej.
Nie są znane powody opuszczenia grodów. Kultura łużycka na przełomie Hallstattu C i Hallstattu D (VII – VI w p.n.e.) przeobraziła się w kulturę pomorską.
Ludność kulury łużyckiej pozostawiła po sobie przepiękną zdobioną ceramikę, ozdoby, oraz grodziska



Historia kontaktów ze Skandynawią


Kontakty ludności ze Skandynawii z ludnością zamieszkującą wówczas Pomorze a więc i ziemię sławieńską (ludność kultury łużyckiej) sięgają czasów wczesnych bo ok. 1300 r. p.n.e. W okresie ok. IV w. p.n.e. następuje już przejęcie coraz szerszych terenów przez ludność kultury pomorskiej. W zasadzie jedynym ograniczeniem kontaktów z ludnością zza morza była zdolność jego pokonania. Ludność kultury łużyckiej opuściła swoje ufortyfikowane grody już w IV w. p.n.e. Nie wiadomo dlaczego, ale wielu naukowców przypuszcza, że ze względu na niekorzystne zmiany pogody. Goci i Gepidzi natomiast znaleźli się na Pomorzu przybywając z obszaru dzisiejszej południowej Szwecji w I w. n.e. Utworzyli z tubylczą ludnością spoistą kulturę zwaną kulturą wielbarską.


Wędrówka Gotów


Przechodzili, przepływali, a właściwie to czasowo egzystowali na Pomorzu Goci. Niedaleko od Sławna w Grzybnicy, także w Dębinie znajduje się kamienny krąg ich cmentarzyska (pozostały tylko 3 głazy tego kręgu). W publikacji Waltera Witta z 1934 roku o prahistorii powiatu słupskiego są przedstawione zabytki znalezione ze wsi Charnowo będące z pewnością kiedyś ozdobami stroju gockich kobiet. Ponadto cmentarzysko Gotów znajduje się w Węsiorach, Odrach, w Bytowie (zniszczone w 1875 roku).
Oto co mówi o badaniach w Grzybnicy Krystyna Hahuła, archeolog: (...) W trakcie badań wykopaliskowych, prowadzonych w latach 1974-1986 zbadano przestrzeń około 3 ha, odkrywając: cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich (poł. I - pocz. III wieku n.e.)[4]. Goci odeszli, posuwając się na południowy wschód. Pierwszym celem tej wędrówki było Cesarstwo Bizantyjskie. Archeolodzy twierdzą, że pozostaje po nich niemal wyludniony kraj - brak warstw kulturowych z tego okresu. Z kroniki Jordanesa nie wynika to wprost, ale tubylcza ludność prawdopodobnie odeszła z Gotami w zgodzie, wskutek czego można wyodrębnić kulturę - kultura wielbarska. Słowianie spotkali Gotów w obszarze Morza Czarnego, wędrówka Słowian wiedzie na północ, rozdzielają się te plemiona, zajmują obszar dzisiejszej Polski i w pasie nadmorskim w V w. zdobywają teren aż do Łaby.


Słowianie


Słowianie zjawili się na terenach dzisiejszego Sławna przychodząc z kierunku południowo-wschodniego. Trafnie o zasiedleniach Słowian mówi Aleksander Brückner: "Język kaszubski jest gwarą staropolską, biorącą udział nawet w późnym rozwoju językowym polskim, i od polszczyzny odrywać go nie można; stanowi pomost od nadnoteckiej polszczyzny ku coraz dalszym, a wskutek tego i odrębniejszym gwarom, od których niegdyś Pomorze, Marchie, Meklemburg aż za samą Łabę do Starej Marchii i Lüneburgu rozbrzmiewały, gdy te ziemie jeszcze słowiańskimi były; wymarli tam Słowianie ostatecznie dopiero w w. XVI i XVII". (...)[5].
Szybko bo w V w. opanowali Słowianie przemiennie nową przestrzeń a nie jednym frontem, (ludność kultury wielbarskiej odchodziła z jednego miejsca wcześniej, z drugiego później co wiązało się z koniecznością zapewnienia sobie wyżywienia w całej swojej masie). Grodziska były tu budowane dopiero później, od VII w. W powiecie sławieńskim słowiańskie grodziska budowane były w następujących miejscowościach (wymienione są jedynie te najbliższe Sławna):
Białogard
Wrześnica
Sławsko - X- XII wieku
Ostrowiec
Stary Kraków - wtórnie zasiedlony przez Słowian w okresie wczesnego i późnego średniowiecza.
Gać – VIII-X w[6].
Słupsk – VIII / IX - XII w. W środku grodziska stoi obecnie kościół św. Ottona w Słupsku.
W bliskości grodzisk znajdowały się osady. Grodziska to wały ziemne z wzmocnieniem powkładanego do nich drewna. Ułatwiają obronę, chronią ludność z pobliskich osad. Słowianie preferowali ukrycie grodzisk na bagnach.
Pewna informacja o istnieniu warowni w Ustce pochodzi z umowy słupskich radnych ze Święcami z 1337 roku.
W tym czasie przy morskim brzegu, najczęściej w ujściach rzek istnieją warownie często posiadające katapulty. Rzekę przegradza się (z przepustem dla swoich łodzi) palami wbitymi w dno ale niewystającymi z wody. Pale mają być niezauważone i dziurawić poszycie dna łodzi przeciwnika. Taką przewłokę można zrobić też z kamieni wyrzuconymi z katapult. Taką konstrukcję można nazwać portem, w ówczesnym rozumieniu. W przypadku Sławna (Sławska) od X do XII w. taką warownią w ujściu Wieprzy było Darłowo.


Księstwo sławieńskie - źródła i wczesna historia


Aby pokazać przynależność Sławna (Sławska) w XII i XIII w. do Polski Piastów wystarczyło ks. prof. Stanisławowi Kujotowi proste przepisanie, w zasadzie z niewielkim komentarzem, fragmentów dokumentów pomorskich - Sławno było przyporządkowane administracyjnie okresowo do Gdańska. Wcześniejszy okres tworzenia się państwowości oparty jest na autonomiczności kaszubskiego Pomorza. Źródłami są przed r. 1309 bez wyjątku dokumenta książąt pomorskich. Z tej przyczyny podajemy tu imiona tychże książąt. W Oliwie przechowało się podanie, że pierwszym założycielem klasztoru był r. 1170 książę Subisław, o którym nic pewnego nie wiadomo. Jego pewnie synami byli dwaj bracia, Sambor I i Mściwój I, którzy z kolei prawem starszeństwa rządy sprawowali. Sambor I wystawił Cystersom oliwskim r. 1178 najdawniejszy ich znany przywilej. Jedyny syn jego nazywał się po dziadku Subisław. I on był dobroczyńcą tegoż klasztoru, lecz koło r. 1220 już nie żył. Mściwój I objął rządy krótko po r. 1209, bo w przywileju dla panien żukowskich z tegoż roku powiada wyraźnie, że teraz jest księciem w Gdańsku. Starszy brat jego używał już tytułu księcia Pomorzan — princeps Pomoranorum —, choć obok niego przynajmniej Mściwój, Subisław, i inny jeszcze książę, Grzymysław, na dzielnicach swych panowali, a w niedalekiem Sławnie inna rodzina się trzymała, której członkowie także się książętami — duces — mienili. Mściwój I umarł wcześnie, r. 1220, zostawiając wdowę Zwinisławę i czterech synów, Świętopełka, Warcisława, Sambora II i Racibora. Świętopełk objął po ojcu starszeństwo. On wcielił Sławno do swego księstwa. Ostatnią samodzielną księżnę tamtejszą, matkę księcia Henryka skwierzyńskiego (Schwerin), pozbawił Waldemar duński ziemi jej r. 1224. Odtąd pojawiają się tam aż pod r. 1240 jeszcze członkowie rodu książęcego z ramienia księcia gdańskiego osadzeni. Między r. 1240 a 1248 toczył Świętopełk wojny z Krzyżakami, którzy z bratem jego, Samborem II, udzielnym księciem na Lubiszewie, w otwartej zmowie byli. Świętopełk sprowadził r. 1227 Dominikanów do Gdańska. Przed śmiercią, w 1266 r, naznaczył następcą w rządach starszego syna swego Mściwoja II, którego młodszy brat, Warcisław II, ubiegł, lecz za czasem mu ustąpił i niedługo potem umarł. I Sambor II umarł w 1275 r. w Inowrocławiu u córki swej Salomei, żony księcia Ziemomysła. On to sprowadził Cystersów do Pogódek, którzy następnie z daru Mściwoja w Pelplinie osiedli. Nie mając syna zamianował Mściwój już w 1282 r. dziedzicem swoim Przemysława poznańskiego, wnuka Władysława Odonicza i Heleny, córki Mściwoja I. Książę umarł w 1294 r., w samo Boże Narodzenie. Przemysław objął po nim rządy, lecz już w 1296 r. został zabity. Władysław Łokietek utrzymał się tu i w Polsce tylko do w 1290 r., poczem Wacław II i III, królowie czescy, do 1306 r. w Polsce i na Pomorzu gdańskiem panowali. Po nich wrócił znowu Łokietek, lecz wyparli go w latach 1308 i 1309 Krzyżacy, przywołani przeciw Brandenburczykom, oblegającym Gdańsk. Rządy krzyżackie skończyły się wojną trzynastoletnią i drugim pokojem toruńskim r. 1466[7].
Przybycie Władysława Łokietka na Pomorze daje nadzieję dla Wendów ale wcześniejsza tzw. "Zdrada Święców" na rzecz Brandenburgii (1306 - 1307) przesądza sprawy w ziemi słupskiej i sławieńskiej. Po okrzepnięciu w ziemi chełmińskiej, po podbiciu Prus... w 1308 r. Krzyżacy uderzają na Gdańsk, palą ówczesne drewniane zabudowania miasta, zabijają polską, tam zgromadzoną na obrady szlachtę, dokonują rzezi mieszkańców. Pomorze Gdańskie przechodzi pod niemiecką, krzyżacką administrację na ok. 150 lat. Krzyżacy budują twierdze (zamki) w miejscach newralgicznych: W Słupsku jest to zabudowanie w miejscu grodziska Wendów, tak samo jest w Darłowie. Chodzi bowiem o opanowanie handlu morskiego po wyparciu z handlu Skandynawii (np.: silnej kiedyś Gotlandii).

[ Dodano: 2010-09-01, 17:38 ]
KOSZALIN



Koszalin (kasz. Kòszalëno, niem. Köslin, łac. Coslinum[1]) – miasto na prawach powiatu w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, drugi ośrodek miejski na Pomorzu Zachodnim. Położone na Pobrzeżu Koszalińskim, nad rzeką Dzierżęcinką, nad jeziorem Jamno. Siedziba powiatu koszalińskiego, sądu okręgowego, wydziału zamiejscowego urzędu marszałkowskiego i delegatury urzędu wojewódzkiego.
Według danych z 31 grudnia 2009 roku Koszalin (w nowych granicach) miał 107 986 mieszkańców[2].
Miasto jest większym ośrodkiem kulturalnym w regionie, w którym znajdują się teatry, kina, filharmonia, amfiteatr oraz muzea. Jest także siedzibą lokalnych mediów. W Koszalinie znajduje się również siedziba diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej.
Koszalin stanowi węzeł komunikacji pasażerskiej, gdzie znajduje się dworzec autobusowy i kolejowy. Przez miasto prowadzą dwie drogi krajowe: nr 6 i nr 11.
Centrum miasta znajduje się ok. 11 km od Morza Bałtyckiego. Miasto leży nad brzegiem nadmorskiego jeziora Jamno.



Miasto położone jest na Pobrzeżu Koszalińskim, a dokładnie znajduje się na styku granic trzech mezoregionów: Wybrzeża Słowińskiego, Równiny Białogardzkiej i Równiny Słupskiej. Po zmianach granic w 2010 roku miasto leży nad jeziorem Jamno.
Wg danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosi 98,34 km²[2].
Historycznie Koszalin jest położony na Pomorzu Zachodnim. W latach 1815–1945 miasto było siedzibą rejencji koszalińskiej. W latach 1946–1950 znajdowało się w województwie szczecińskim. Od 1950 do 1998 roku miasto było siedzibą województwa koszalińskiego. Od 1999 roku leży w północnej części województwa zachodniopomorskiego.
Dzielnice i inne osiedla w Koszalinie: 4 Marca, Akademickie, Kędzierzyn, Kretomino, Przylesie, Unii Europejskiej, Zagórzyno, Za Murem, Lechitów, Wenedów, Na Skarpie, Rokosowo, Bukowe, Chełmoniewo, Dzierżęcino, Lubiatowo, Raduszka.
Dawne miejscowości stanowiące obecnie części miasta: Jamno, Łabusz, Sarzyno, Wilkowo, Żabowo[3][4].


Koszalin był osiedlem słowiańskim w XII wieku. W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalice, koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.
W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich) dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając tu swoją główną rezydencję i stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.
Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców[5].
W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.
Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława von Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.
W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego[6].
Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę jednej z trzech rejencji (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji pomorskiej państwa pruskiego. W 1859 r. ukończono budowę kolei Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. przeniesiono tu Szkołę Kadetów z Chełmna. W latach 1911-1937 działała komunikacja tramwajowa. W 1938 r. z części rejencji koszalińskiej utworzono prowincję Poznań-Prusy Zachodnie z siedzibą w Pile istniejącą do 1945 r.
4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%[7]. Jest sprawą dyskusyjną na ile te zniszczenia powstały w wyniku krótkich walk, a na ile w wyniku świętowania zdobycia niemieckiego miasta.
Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec[8]. 10 lipca przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników[6]. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.
W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja-9 czerwca; 19 czerwca-5 lipca)[9]. W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950-1975 stolicą "dużego" województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975-1998 siedzibą władz "małego" województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946-54 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.
W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców głównie z Koszalina opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim istniejącego w latach 1950-1975).
1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.


Obszar miasta znajduje się dorzeczu Dzierżęcinki, Unieści i Parsęty. Z Góry Chełmskiej spływa strumień Grodna. Na południowym obszarze miasta znajduje się potok Raduszka, którego wody płyną w dwóch kierunkach: do Dzierżęcinki oraz do strugi Czarnej (jej odcinek stanowi południową granicę miasta).
W granicach administracyjnych miasta w 2005 roku powierzchnia lasów wynosiła 3393 ha, a użytków rolnych 2119 ha[10].
Na leżącym w granicach miasta wale morenowym Góry Chełmskiej znajduje się kilka wzniesień, z których najwyższa jest Krzyżanka, następnie Krzywogóra, Leśnica, Lisica.
W okolicach Koszalina występują złoża surowców mineralnych takich jak: gaz ziemny, ropa naftowa, borowina, solanka oraz kreda jeziorna.


Klimat obszaru Koszalina kształtują masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego, których cechy ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Morza Bałtyckiego i deniwelacji terenu na granicy Pobrzeża Południowobałtyckiego i Pojezierza Pomorskiego. Najmniej opadów notuje się w lutym i marcu, a najwięcej w lipcu. Na terenie obszaru Koszalina zdecydowanie przeważają wiatry wiejące z kierunków południowo-zachodnich (sektor W–SE). W miesiącach zimowych wieją wiatry zachodnie i południowo-zachodnie, które przynoszą odwilż. Na wiosnę wieją wiatry północne i północno-wschodnie, przynoszące pogodę dość suchą i silnie skontrastowaną termicznie. W lecie przeważają chłodne wiatry zachodnie i północno-zachodnie, przynoszące wilgotne i deszczowe masy powietrza polarno-morskiego. Zima jest tu łagodna i krótka; przeciętna temperatura powietrza jest ujemna tylko w styczniu i lutym. Wiosna jest relatywnie długa i chłodna. Również lato jest chłodniejsze niż w Polsce centralnej, lecz różnice te są mniejsze aniżeli wiosną. Szczególnie charakterystyczna jest niewielka liczba dni gorących. Jesień jest długa i ciepła, znacznie cieplejsza od wiosny[11].
Średnie wartości temperatury i opadów w Koszalinie[12]
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Czer Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rocznie
Śr. wysoka temperatura [°C] 1 1 5 10 15 18 20 20 16 12 6 2 10
Śr. niska temperatura [°C] -2 -3 0 2 7 11 12 12 10 6 2 0 5
Opady [mm] 46 38 38 43 51 66 89 86 76 63 58 53 709

Dużą powierzchnię miasta (40,78%) zajmują tereny zielone: Park im. Książąt Pomorskich, Las komunalny na masywie Góry Chełmskiej, Las Bukowy i wiele innych mniejszych parków i terenów zielonych.
Północna część miasta została objęta Koszalińskim Pasem Nadmorskim, który jest obszarem chronionego krajobrazu. W północno-zachodniej części Koszalina znajduje się większa część Bukowego Lasu Górki, będącym obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty (Natura 2000). Na terenie Koszalina znajduje się część Jeziora Lubiatowskiego z ścisłym rezerwatem przyrody, rezerwat glebowy Bielica, zespół przyrodniczo-krajobrazowy Dolina Grabowa.


Lista pomników i miejsc pamięci narodowej w Koszalinie[1]:
Płomienne ptaki – pomnik autorstwa Władysława Hasiora, budowany w latach 1977-1980, następnie przerobiony na pomnik "Tym co walczyli o polskość i wolność ziem Pomorza"[2][3]. W czasie niektórych świąt wzniecany jest w nich płomień.
Pomnik poświęcony "Mężczyznom, kobietom, dzieciom wywiezionym do łagrów północy dalekiego wschodu Kazachstanu", "Zmarłym z głodu, zimna, prześladowań rozstrzelanym w masowych egzekucjach", "Żołnierzom poległym na polu chwały" – pomnik przy katedrze
Pomnik Braterstwa Broni zwany również Ku czci poległych żołnierzy radzieckich – odsłonięty na Cmentarzu Komunalnym, projekt zbiorowy Melchior Zapolnik, Michał Kuśnierz, Romuald Grodzki i Ryszard Moroz[4].
Pomnik Wdzięczności Armii Radzieckiej – odsłonięty w 1954 na placu Zwycięstwa, od 2003 znajduje się na Cmentarzu Komunalnym, projekt Franciszek Duszenka i Adam Haupt[4].
Pomnik "Więzi Polonii z Macierzą" – odsłonięty w 1976 na placu Polonii przed Koszalińską Biblioteką Publiczną podczas III Światowego Festiwalu Chórów Polonijnych, projekt Romuald Grodzki
Pomnik "Związku Polaków w Niemczech" – obelisk w Parku im. Tadeusza Kościuszki, projekt Zygmunt Wujek
Pomnik Cypriana Kamila Norwida
Obelisk Bohaterowi Obojga Narodów gen. Kazimierzowi Pułaskiemu – 4 lipca 1994 r.
Pomnik ku pamięci Ludwika Zamenhofa
Pomnik ku pamięci Żydów Koszalińskich pochowanych na Nowym Cmentarzu (1900-1938)
Pomnik Jana Pawła II – odsłonięty 1 czerwca 1991 r.,
Pomnik Żołnierzom polskim – powstańcom listopadowym, internowanym przez władze pruskie w 1931, budowniczym drogi przez Górę Chełmską
Pamięci Janka Stawisińskiego – jednego z poległych górników
Pomnik Witaj Jutrzenko Swobody – ku pamięci Adama Mickiewicza w 200. rocznicę urodzin
Pomnik Władysława Sikorskiego – odsłonięty 4 lipca 2003 r.,
Pomnik Józefa Piłsudskiego – znajduje się na placu Zwycięstwa, został odsłonięty 11 listopada 2003 r., rzeźbę postaci Marszałka wykonał artysta plastyk Romuald Wiśniewski
Pomnik odsłonięty w 85. rocznicę powstania PCK


Cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków[13]. Zabytki Koszalina znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego. Lista zabytków chronionych prawem:
fragmenty murów obronnych z ok. 1320 r.
Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP – kościół gotycki z 1333 r.
Domek Kata z XV w., od 1964 r. siedziba Teatru Propozycji Dialog
Kościół św. Józefa Oblubieńca – neogotycka budowla z 1869 r. dla wiernych, założonej w 1857 r. parafii katolickiej
Kaplica św. Gertrudy – wybudowana w latach 1382-1383, obecnie kaplica ewangelicko-augsburska
kościół zamkowy – wybudowana ok. 1300 r. jako kościół klasztoru cysterek, opuszczony w czasie reformacji, następnie zrujnowany, został odbudowany przez księcia Franciszka I w latach 1602-1609 jako kościół zamkowy. Od 1953 r. cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie
Pałac Młynarza i młyn z XIX w.
kamienica gotycka z XIV w. (ul. Bolesława Chrobrego 6)
Pałac Ślubów – kamienica z XVI w., wzniesiona w okresie późnego średniowiecza, posiada w ścianach bocznych elementy z XV/XVI w. – ostrołukowe blendy (ul. Bogusława II 15)
zespół budynków Poczty Głównej – zespół neogotycki wzniesiony w 1884 r.
kamieniczka (elewacje) (ul. Zwycięstwa 125)
dawna plebania (ul. Wyszyńskiego)
zabytkowe domy (pl. Wolności 2-3, pl. Wolności 4)
zabytkowe wille (ul. Batalionów Chłopskich 83, ul. Jana z Kolna 38, ul. Piłsudskiego 53, ul. Szczecińska 1, ul. Zwycięstwa 126)
stacja kolejki wąskotorowej wraz z obiektami kolejowymi z 1898 r.
Park Miejski im. Książąt Pomorskich – zabytkowy park, którego najstarsza część parku powstała w 1817 r.
wieża widokowa na Górze Chełmskiej zbudowana w 1888 r.; wysokość 31,5 m
Obiekty historyczne w mieście:
budynek z początku XIX w. przy ul. Mickiewicza – obecnie część Urzędu Miasta
Gmach Rejencji, wzniesiony ok. 1890 r. przy ulicy Andersa – obecnie siedziba Policji
neogotycki budynek polikliniki – wzniesiony w latach 1895-1896 na potrzeby szpitala miejskiego.
budynek Bałtyckiego Teatru Dramatycznego – wzniesiony w 1906 r. jako budynek parafialny ewangelickiej gminy wyznaniowej
neogotycki budynek Archiwum Państwowego – wzniesiony na początku lat 80. XIX w. jako szpital garnizonowy, znajdował się pod zarządem administracji wojskowej do końca I wojny światowej
budynek Straży Pożarnej – wzniesiony w 1928 r., z charakterystyczną wysoką wieżą usytuowaną od strony zachodniej, służącą pierwotnie jako ściana ćwiczeń wysokościowych.
podziemia starego browaru, ul. Kazimierza Wielkiego – stanowią część dawnego browaru E. Aschera z 1846 r., istniejącego do 1910 r.
budynek z końca XIX w. – zbudowany został w latach 70. XIX w. przez rodzinę Hildebrand. W latach 1905-1919 mieszkał tutaj dr Fryderyk Hildebrand, koszalinianin, znany botanik, profesor uniwersytecki i dyrektor Ogrodów Botanicznych we Freiburgu.
skansen kultury jamneńskiej




Struktura demograficzna mieszkańców Koszalina wg danych z 31 grudnia 2007[10]:
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 107376 100 56334 52,46 51042 47,54
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 17218 16,04 8366 7,79 8852 8,24
wiek produkcyjny (18–65 lat) 71881 66,94 35498 33,06 36383 33,88
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 18277 17,02 12470 11,61 5807 5,41


Koszalin jest jednym z większych centrów gospodarczych Pomorza. Miasto wchodzi w skład Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Podczas realizacji pierwszego etapu SSSE inwestorzy zakupili całość oferty, w związku z tym planowane jest rozszerzenie terenów SSSE.
Wg danych z 2007 roku w mieście działało 17 914 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 14 480 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą[10]. W 2007 r. spośród 1032 spółek handlowych, 205 z nich miało udział kapitału zagranicznego[10].
W końcu czerwca 2010 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Koszalinie obejmowała ok. 5,3 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,3% do aktywnych zawodowo[14].


Miasto jest ośrodkiem przemysłowym średniej wielkości. Przeważa przemysł elektromaszynowy (dźwigów budowlanych, szyb samochodowych, urządzeń próżniowych), spożywczy (zakłady cukiernicze, mięsne, przetwórstwa rybnego "Espersen", zbożowo-młynarskie, Browar Koszalin, chłodnia składowa), drzewny (Fabryka stolarki otworowej i kantówki Drewexim, fabryki mebli), spółdzielnia mleczarska "Mlekosz" (przeniesiona do Bobolic).
Oprócz zakładów przemysłowych w mieście istnieje szereg spółek zaopatrujących miasto w niezbędne media, m.in.[potrzebne źródło]: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, Miejski Zakład Komunikacji, PGK[15], Zakład Energetyczny Energa, Zakład Energetyczny Koszalin.


Koszalin jest regionalnym ośrodkiem handlu. W mieście znajduje się wiele obiektów handlowych m.in. 3 centra handlowe, 3 domy handlowe oraz 1 dom towarowy. Istnieje wiele sieci supermarketów i dyskontów. W 2006 roku w mieście było 8 targowisk, z czego 7 z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej[10].
W każdą niedzielę organizowana jest także giełda na placu Podożynkowym. W mieście działają 2 hale typu cash and carry. Produktem regionalnym jest koszalińskie piwo Brok, sprzedawane głównie na terenach dawnego województwa koszalińskiego.

W 2007 roku w koszalińskich 15 szkołach podstawowych uczyło się 5839 dzieci, a w 14 gimnazjach 3546 uczniów. W szkołach średnich uczyło się 6710 osób[10]. Miasto w 2007 roku miało 9 liceów ogólnokształcących, 12 technik dla młodzieży, 5 liceów profilowanych dla młodzieży, 3 szkoły policealnych, 5 zasadniczych szkół zawodowych, 6 szkół artystycznych[10].
W Koszalinie największą uczelnią jest Politechnika Koszalińska, na której wg danych z 30 listopada 2008 roku studiowało 10 751 osób. Jest też 2. uczelnią w woj. zachodniopomorskim pod względem liczby studentów[16].
Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna - filia w Koszalinie
Centrum Szkolenia Sił Powietrznych im. Romualda Traugutta
Koszalińska Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koszalinie
Politechnika Koszalińska
Uniwersytet Gdański – Zamiejscowy Wydział Prawa i Administracji
Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w Koszalinie
wydział zamiejscowy Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi
Zespół Kolegiów Nauczycielskich- przekształcany w Państwową Wyższą Szkołę Zawodową
Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Grażyny Bacewicz
Zespół Szkół Plastycznych im. Władysława Hasiora
dawniej także Punkt Konsultacyjny Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku


Koszalin stanowi ośrodek kulturalny, w którym znajduje się m.in. Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego, Filharmonia Koszalińska, Teatr Muza, Teatr Propozycji Dialog, Muzeum Okręgowe, Skansen Jamneński, Muzeum Radia, Muzeum Włodzimierza Wysockiego, Muzeum Wody, Studio Poezji i Piosenki Haliny i Krzysztofa Ziembińskich, wiele galerii, 3 kina (Alternatywa, Kryterium, Multikino). W Koszalinie znajduje się największy w Polsce amfiteatr z widownią krytą stałym dachem – mogący gościć 6 tys. miejsc[potrzebne źródło].
Co roku odbywają się liczne imprezy i festiwale o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym takie jak: Festiwal Filmowy "Młodzi i Film", Letni Festiwal Kabaretów, Festiwal Chórów Polonijnych, Festiwal Organowy, Hanza Jazz Festiwal.
W Koszalinie działają dwa artystyczne ośrodki kształcenia: Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Grażyny Bacewicz i Państwowy Zespół Szkół Plastycznych im. Władysława Hasiora.


W Koszalinie mają siedzibę 4 rozgłośnie radiowe (Polskie Radio Koszalin, Eska Koszalin (dawniej Radio Północ), VOX FM Koszalin, Radio RMF MAXXX Pomorze), prywatna telewizja MAX i studio TVP Szczecin. Regionalne pozycje prasowe to przede wszystkim: Głos Koszaliński, Miasto, Teraz Koszalin, Impuls, Prestiż.


W mieście powstała tzw. Sportowa Dolina, w budowie jest hala widowiskowo–sportowa oraz akwapark. Od lat największym uznaniem w mieście cieszy się klub koszykarski AZS Koszalin, zdobywca Pucharu Polski w koszykówce mężczyzn 2010, który od 2003 znajduje się w ekstraklasie oraz zdobywczynie Pucharu Polski (w sezonie 2007/2008) piłkarki ręczne KU AZS Politechnika Koszalin (od 2004 w ekstraklasie). Ponadto Koszalin posiada wiele klubów sportowych w innych, niższych ligach. W 2. lidze znajdują się tenisiści stołowi KTS "Koszalinianin" Koszalin, w IV lidze znajdują się piłkarze Gwardii Koszalin, w tym roku do I ligi weszły koszykarki KSKK Koszalin.
W mieście istnieje około 50 klubów sportowych. Ponad 8 tys. osób, z czego większość stanowią dzieci i młodzież, bierze udział w zajęciach sportowych i ćwiczeniach[17].
Jedną z ważniejszych organizacji sportowych jest Zarząd Obiektów Sportowych, będącą spółką miejską, której przedmiotem działania jest stwarzanie warunków dla rozwoju sportu i rekreacji w mieście poprzez działalność gospodarczą[18]. ZOS zarządza największymi obiektami sportowymi w mieście: 2 kompleksy sportowo-rekreacyjne (hala sportowa, sala judo(z sauną, która będzie gotowa jeszcze w tym roku), basen, skatepark), stadion "Bałtyk", hala sportowa przy ul. Orlej. W mieście 2 duże obiekty sportowej posiada Gwardia Koszalin (stadion piłkarski, hala widowiskowo-sportowa "Gwardia" na 2000 miejsc). Koszalin posiada ponadto boisko golfowe[19], lodowisko, 5 obiektów na których znajdują się korty tenisowe[20] oraz 2 ścianki wspinaczkowe[21], park linowy "Trollandia", moto park, dwie kręgielnie MK Bowling jedna w Galerii Kosmos i druga w Galerii Emka.

Piłka nożna: Gwardia Koszalin, Bałtyk Koszalin.
Koszykówka: AZS Koszalin, KSKK Koszalin, Politechnika Koszalin, KUKS Koszalin
Piłka ręczna: KU AZS Politechnika Koszalin, Szabel Koszalin, KSPR Gwardia
Tenis stołowy: KTS "Koszalinianin" Koszalin
Tenis ziemny: Bałtyk Koszalin
Lotnictwo: Aeroklub Koszaliński
Rugby: Rugby Club Koszalin
Sporty wodne:MKS Znicz Koszalin klub pływacki, OSP ORW Klub Płetwonurków MARES, Morski Klub Żeglarski Tramp
Sporty walki: Fight Club Koszalin, Koszaliński Klub Karate Kyokushin ;Judo: KJ Samuraj Koszalin
Szachy: Hetman Koszalin
Wspinanie: Klub wspinaczkowy Koszalin
Sporty Motorowe: Klub Motor Sport Koszalin


Józef Janiel – koszykarz/trener
Leszek Doliński – koszykarz
Sławomir Kuczko – pływak
Mirosław Trzeciak – piłkarz
Sebastian Mila – piłkarz
Mirosław Okoński – piłkarz
Dariusz Płaczkiewicz – piłkarz
Marian Tałaj – judoka
Józef Warchoł – kickboxing
Marian Standowicz – judoka
Mateusz Góra – kulturysta
Piotr Rzepka - piłkarz
Dariusz Zelig - koszykarz


Koszalin ma status miasta z prawami powiatu. Mieszkańcy wybierają 25 radnych do Rady Miejskiej w Koszalinie[22][23], w pięciu okręgach wyborczych (każdy po 5 radnych)[24]. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta, którym obecnie jest Mirosław Mikietyński. Siedzibą władz miasta jest ratusz na Rynku Staromiejskim.
Koszalin jest członkiem Związku Miast Polskich, Związku Miast Bałtyckich, Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Pomorza Środkowego, Nowej Hanzy, Stowarzyszenia Pomerania. Urząd Miasta w Koszalinie zarządzany jest zgodnie z międzynarodowymi standardami określonymi w normach ISO 9001[25].


Koszalin utworzył 16 jednostek pomocniczych miasta, zwanych osiedlami. W każdym z nich mieszkańcy wybierają radę osiedla, która liczy 15 członków. Rada wybiera organ wykonawczy – zarząd osiedla, w skład którego wchodzi przewodniczący, wiceprzewodniczący i sekretarz. Przewodniczący zarządu osiedla pełni jednocześnie funkcję przewodniczącego rady osiedla[26].
Osiedla statutowe Koszalina:
Bukowe,
Jedliny,
im. Tadeusza Kotarbińskiego,
Lechitów,
Lubiatowo,
Morskie,
Na Skarpie,
Przedmieście Księżnej Anny,
Rokosowo,
im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich,
Śródmieście,
Tysiąclecia,
im. Melchiora Wańkowicza,
Wspólny Dom.
Unii Europejskiej
Jamno–Łabusz

Miasto to siedziba wielu urzędów i instytucji o znaczeniu regionalnym. Koszalin jest siedzibą władz powiatu koszalińskiego (gminy poza Koszalinem). znajduje się tu wydział zamiejscowy urzędu marszałkowskiego, delegatura urzędu wojewódzkiego, sąd okręgowy, Regionalne Centrum Informacji Europejskiej, urząd celny, a także Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich.


Miasto to siedziba wielu urzędów i instytucji o znaczeniu regionalnym. Koszalin jest siedzibą władz powiatu koszalińskiego (gminy poza Koszalinem). znajduje się tu wydział zamiejscowy urzędu marszałkowskiego, delegatura urzędu wojewódzkiego, sąd okręgowy, Regionalne Centrum Informacji Europejskiej, urząd celny, a także Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich.


Mieszkańcy Koszalina wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu IV. Parlamentarzystów wybierają z okręgów z siedzibą komisji wyborczej w Koszalinie. W Koszalinie znajdują się 4 biura poselskie: Stanisława Gawłowskiego (PO), Jana Kuriaty (PO), Danuty Olejniczak (PO), Stanisława Wziątka (SLD) oraz 2 biura senatorskie: Grażyny Sztark (PO), Piotra Zientarskiego (PO).
Przy wyborach do Parlamentu Europejskiego, Koszalin znajduje się w okręgu wyborczym nr 13. W mieście znajduje się 1 biuro posła PE tj. Zdzisława Chmielewskiego (PO).


Koszalin posiada następujące miasta i gminy partnerskie[27]:
Albano Laziale (Włochy) od 2008
Berlin Tempelhof-Schöneberg (Niemcy) od 1995
Bourges (Francja) od 1999
Fuzhou (福州) (Chiny) od 2007
Gladsaxe (Dania) od 1990
Iwano-Frankowsk (Ukraina) od 2010
Kristianstad (Szwecja) od 2004
Lida (Ліда) (Białoruś) od 1993
Neubrandenburg (Niemcy) od 1987
Neumünster (Niemcy) od 1990
Schwedt/Oder (Niemcy) od 2004
Seinäjoki (Finlandia) od 1988

W mieście znajduje się Miejska Komenda Policji, której obszarem działania jest Koszalin oraz powiat koszaliński. Miasto posiada dwa komisariaty policji, które oprócz terenów powiatu grodzkiego obejmują obszar działania ziemskiego powiatu koszalińskiego. Komisariat Policji I obejmuje swym działaniem północno-wschodnią część miasta, natomiast Komisariat Policji II część południowo-zachodnią. Zarówno pierwszy rewir jak i drugi przyporządkowany jest 9 dzielnicowym. Ponadto MKP w Koszalinie posiada 4 sekcje (prewencji, ruchu drogowego, kryminalna, do walki z korupcją i przestępczością gospodarczą) oraz 7 zespołów administracyjnych.
W Koszalinie mieści się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej. Miasto posiada dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze PSP, a także jedną jednostkę Wojskowej Straży Pożarnej z JW 1223. W mieście działają jeszcze dwie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej tzn. OSP PKS Koszalin oraz OSP ORW Klub Płetwonurków „Mares”, który działa w strukturach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego PSP.
Koszalin posiada Straż Miejską, do której zakresu działań należą przede wszystkim sprawy dot. czystości i porządku na terenie miasta. Zadania te wykonywane są w trakcie działań operacyjno-prewencyjnych oraz przy realizacji programów z zakresu bezpieczeństwa. W ramach programu „Bezpieczne Miasto” wykonywane były patrole prewencyjnie z Policją oraz niektóre zadania ze Strażą Pożarną, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową i Strażą Ochrony Kolei[28].


Koszalin z uwagi na swoje położenie geograficzne na przestrzeni swojej ponad 700-letniej historii był nierozerwalnie związany z wojskiem.[potrzebne źródło] Przyjmuje się, iż charakter miasta garnizonowego Koszalin miał od pierwszej połowy XVIII wieku – kiedy to w mieście były dyslokowane jednostki armii pruskiej. Po I wojnie światowej w wyniku ograniczeń wynikających z postanowień Traktatu Wersalskiego w mieście była rozmieszczona stosunkowo niewielka liczba żołnierzy niemieckich.
Od 1945 roku w Koszalinie stacjonuje Wojsko Polskie. Jako pierwsze były dyslokowane w mieście jednostki 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii. Dynamiczny rozwój garnizonu koszalińskiego miał miejsce od 1948 roku. Wówczas w Koszalinie została utworzona Oficerska Szkoła Artylerii Przeciwlotniczej, której w 1967 roku nadano status wyższej uczelni wojskowej. Jednostka była kilkakrotnie przekształcana i obecnie funkcjonuje jako Centrum Szkolenia Sił Powietrznych im. Romualda Traugutta.
W Koszalinie w okresie powojennym stacjonowały dowództwa kilku związków taktycznych:
8 Drezdeńskiej Dywizji Piechoty, przeformowanej kolejno w 8 Drezdeńską Dywizję Zmechanizowaną, następnie w 8 Bałtycką Dywizję Obrony Wybrzeża (rozformowaną na początku lat 90.);
16 Dywizji Artylerii Przeciwlotniczej (istniejącej do 1963 roku);
jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza, w 1948 roku przeformowanej w Brygadę, która istniała do 1990 roku. Obecnie po rozwiązaniu formacji w koszarach funkcjonuje Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej.
Ogólnie w całym okresie powojennym w Koszalinie stacjonowało kilkadziesiąt różnych jednostek i instytucji wojskowych zarówno podporządkowanych Ministerstwu Obrony Narodowej jak i z pionu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jako ciekawostkę należy odnotować, że krótki czas po zakończeniu działań wojennych Koszalin był siedzibą dowództwa Okręgu Wojskowego, przebazowanego następnie do Bydgoszczy. Również w pierwszych latach po wojnie w Koszalinie stacjonowała Oficerska Szkoła Samochodowa następnie przeniesiona do Piły.


Miasto jest siedzibą diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Koszalin posiada 8 parafii, które wchodzą w skład dekanatu Koszalin. Miasto posiada także parafię garnizonową pw. św. siostry Faustyny Kowalskiej. Głównym koszalińskim kościołem rzymskokatolickim jest katedra Niepokalanego Poczęcia NMP. W 1981 r. utworzono w Koszalinie Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, jednak dopiero po poświęceniu nowego budynku przez Jana Pawła II w 1991 r. miasto stało się siedzibą seminarium. W mieście znajduje się 1 męskie zgromadzenie zakonne franciszkanów (w parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego) oraz 4 zakony żeńskie: felicjanki, franciszkanki Rodziny Maryi, pallotynki, siostry szensztackie[29].
Inne wyznania:
grekokatolicy – Cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy[30]
prawosławni – parafia Zaśnięcia NMP będąca siedzibą prawosławnego dekanatu Koszalin
luteranie – kościół parafialny Jezusa Dobrego Pasterza[31]
metodyści – parafia[32]
baptyści – zbór na Podgrodziu
zielonoświątkowcy – zbór "Betel"[33]
Świadkowie Jehowy – 8 zborów spotyka się w 3 Salach Królestwa[34]
wierni Wspólnoty Kościołów Chrystusowych – zbór[35]
Adwentyści Dnia Siódmego – zbór[36]
Od XII do XVI wieku Góra Chełmska była miejscem kultu chrześcijańskiego. Na początku XIII wieku powstało tu Sanktuarium Maryjne. W XIX w. gmina żydowska wybudowała synagogę, jednak w 1938 r. podczas nocy kryształowej spaliły ją bojówki hitlerowskie.


Ignacy Jeż – biskup diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej[37]
Marek Kamiński – polarnik, przedsiębiorca[38]
Jan Paweł II nadana jako dowód hołdu dla dokonań i wyraz pamięci o wizycie, najważniejszej w dziejach miasta[39]
Mirosław Mikietyński obecny prezydent Koszalina[40]


Drogi przechodzące przez Koszalin
Droga Trasa Ulica/osiedle
Droga krajowa nr 6 granica państwa (Kołbaskowo) – Szczecin – Goleniów – Koszalin – Słupsk – Gdańsk – Łęgowo ul. Szczecińska, ul. Syrenki, ul. Bohaterów Warszawy, al. Monte Casino, ul. Juliana Fałata, ul. Gdańska
Droga krajowa nr 11 Kołobrzeg – Koszalin – Bobolice – Szczecinek – Piła – Poznań – Ostrów Wielkopolski – Lubliniec - Bytom ul. Morska, al. Armii Krajowej, ul. Krakusa i Wandy, ul. Gnieźnieńska
Droga wojewódzka nr 167 Koszalin – Tychowo – Ogartowo ul. Połczyńska
Droga wojewódzka nr 203 Koszalin – Darłowo ul. Darłowska
Droga wojewódzka nr 206 Koszalin – Polanów – Miastko ul. Orląt Lwowskich, ul. Romualda Traugutta, ul. Zwycięstwa


Koszalin posiada dwa dworce kolejowe: Koszalin i Koszalin Wąskotorowy, które znajdują się przy ulicy Armii Krajowej (kolej normalnotorowa) i Kolejowej (wąskotorowa).
Przez Koszalin przechodzą linie kolejowe:
nr 202: Szczecin-Gdańsk,
nr 402: początek linii prowadzącej do Goleniowa, przez Kołobrzeg i Trzebiatów
nr 427 z Koszalina kursuje również szynobus do Mielna
Stacja wąskotorowa jest zamknięta, choć sama kolejka działa w ramach wolontariatu Towarzystwa Miłośników Kolei Wąskotorowej.


Władze samorządowe planują reaktywację portu lotniczego Koszalin/Kołobrzeg w Zegrzu Pomorskim.
Aktualnie na lotnisku ma siedzibę Aeroklub Koszaliński, który sprawuje nadzór nad lotniskiem, a w porze sezonowej stacjonuje również Lotnicze Pogotowie Ratunkowe.


Miejskim przewoźnikiem transportowym jest firma MZK Koszalin. Miasto posiada 15 linii oraz jedna sezonowa ("1" do Mielna, "1 J" do przystani w Jamnie) i linie podmiejskie. Łączny tabor wynosi 64 autobusy. Na linie wyjeżdża codziennie 75% taboru niskopodłogowego. Do 2004 roku MZK Koszalin pozbyło się wszystkich autobusów marki Ikarus, a wcześniej zrobiono to ze wszystkimi autobusami Jelcz. Od pewnego czasu koszaliński przewoźnik pozbywa się też turystycznych autobusów marki DAB[41].
W latach 1911-1937 w Koszalinie kursowały tramwaje, które zlikwidowano z powodu nasilenia ruchu kołowego na Bergstrasse (ob. Zwycięstwa), zużycia taboru oraz malejącej opłacalności ekonomicznej i recesji[42].
Historia koszalińskiego PKS-u sięga roku 1946. Od roku 1950 swoim zasięgiem przedsiębiorstwo objęło cały region[43].


Nadajniki radiowe:
RTON Koszalin "Góra Chełmska" – Radio ZET (88,7MHz); Polskie Radio Program IV (92,8MHz); Eska Rock (95,4MHz); Radio Koszalin (97,8MHz); RMF FM (104,9MHz); Chilli ZET (106,9MHz)
RTON Koszalin "Góra Chełmska" (wieża widokowa) – Radio VOX FM Koszalin (102,6MHz); Radio Maryja (107,4MHz);
Koszalin "Komin MEC" – Eska Koszalin (95,9MHz); Radio RMF MAXXX Pomorze (99,7MHz);
Nadajniki telewizyjne:
RTON Koszalin "Góra Chełmska" – TVP INFO/TVP3 Szczecin (215,25MHz); TVP2 (471,25MHz); TVP1 (599,25MHz)
maszt Koszalin "ul.Zwycięstwa" – wolna pula KRRiT (719,25MHz)
Miasto wykorzystuje także sygnał z nadajnika w Sławoborzu.

[ Dodano: 2010-09-02, 09:12 ]
kochani teraz zabieram was do bornego sulinowa

[ Dodano: 2010-09-02, 09:25 ]
Borne Sulinowo (niem. Groß Born) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Borne Sulinowo. W latach 1993-1998 Borne Sulinowo administracyjnie należało do woj. koszalińskiego.
Miasto położone jest nad jeziorem Pile. W okolicy atrakcją jest tzw. podwodny las, tj. część wyspy, która zapadła się do jeziora.
W latach 30. XX wieku na miejscu wsi Linde zbudowano garnizon wojskowy. W 1945 przejęła go Armia Czerwona i użytkowała do października 1992. W tym okresie miasto było wyłączone spod administracji polskiej. 5 czerwca 1993 nastąpiło uroczyste otwarcie miasta, a 30 września[1] Borne Sulinowo otrzymało prawa miejskie. Do 1995 osiedliło się tutaj 1 549 mieszkańców.
Układ miasta tworzy 35 ulic

Do wieku XV tereny te były zamieszkiwane przez Pomorzan, od XVI wieku rozpoczęło się osadnictwo niemieckie. Położenie geograficzne i wynikłe z niego konsekwencje (wojny, przemarsze wojsk, próby zajęcia przez władców polskich, niemieckich i skandynawskich) nie sprzyjały rozwojowi gospodarki. Nie rozwijano tu przemysłu na większą skalę z powodu oddalenia od większych ośrodków przemysłowych.
W latach 1933-1939 rząd III Rzeszy wykupił część terenów i wysiedlił z nich ludność w celu budowy bazy wojskowej i utworzenia poligonu (okolice wsi Linde). W latach 1934-1937 utworzono Wał Pomorski. W 1936 zakończono budowę miasteczka militarnego dla szkoły artylerii Wehrmachtu, którego otwarcia dokonał 18 sierpnia 1938 Adolf Hitler. Ponownie przebywał tu w dniach 5-8 września 1939. W garnizonie Groß Born stacjonowały jednostki dywizji pancernej Heinza Guderiana przed atakiem na Polskę w 1939. Na poligonie ćwiczyły oddziały Afrika Korps dowodzone przez gen. Rommla (drugim poligonem Afrika Korps była Pustynia Błędowska).
We wrześniu 1939 zorganizowano tu obóz jeniecki - początkowo przejściowy (Dulag), a od 9 listopada dla szeregowców (Stalag). Obóz ten funkcjonował do 1 czerwca 1940, po czym został przekształcony na oficerski Oflag II D Gross-Born, położony w pobliżu miejscowości Westwalenhof (dziś Kłomino). Do połowy 1942 przebywali tu jeńcy francuscy, później polscy. W lutym 1941 w obozie było 3731 Francuzów, a w styczniu 1945 5391 Polaków. Przetrzymywany był m.in. Leon Kruczkowski, a także trafiła tu duża część żołnierzy powstania warszawskiego.
Na początku 1945 żołnierze niemieccy opuścili miejscowość, po czym zajęła je Armia Czerwona, utrzymując jej militarny charakter. Utworzono tu doskonale strzeżoną bazę Północnej Grupy Wojsk. Mimo, iż obszar ten został w 1945 formalnie włączony do Polski, a w ewidencji gruntów figurował pod nazwą "tereny leśne" to faktycznie był on oderwany od struktury terytorialnej kraju.
Nieopodal Bornego Sulinowa na zamkniętym terenie w Brzeźnicy znajdował się jeden z magazynów radzieckiej broni nuklearnej przechowywanej na terenie Polski, przeznaczonej do użycia (według planów operacyjnych) w czasie wojny z Zachodem – również przez Wojsko Polskie. W okolicznych lasach do dziś pozostały schrony po przewoźnych wyrzutniach SS-20.
Do 12 października 1992 wojsko radzieckie (w tym czasie już rosyjskie) ostatecznie opuściło Borne Sulinowo - było to 15 tysięcy żołnierzy kontyngentu 6 Witebsko-Nowogródzkiej Gwardyjskiej Dywizji Zmechanizowanej Armii Rosyjskiej. W kwietniu 1993 miasto zostało przekazane polskim władzom cywilnym. Po oficjalnym otwarciu miejscowości, 30 września[1] został jej nadany przez Radę Ministrów RP status miasta. Tym samym rozpoczął się proces zasiedlania.

Władze miasta, by uatrakcyjnić i ułatwić turystom zwiedzanie Bornego Sulinowa wytyczyły na jego terenie ścieżkę turystyczno-spacerową o długości ok. 13,5 km. Przy ścieżce znajduje się 21 wartych obejrzenia obiektów. Przy każdym z nich ustawiona została trójjęzyczna (polski, niemiecki, angielski) tablica informacyjna. Prawie każda tablica zawiera historyczne zdjęcia, umożliwiając w ten sposób porównanie niegdysiejszego i obecnego wyglądu danego obiek

Niektóre budynki nie zostały jeszcze wyremontowane
Obiekty na trasie ścieżki turystyczno-spacerowej:
1. Urząd Miejski w Bornem Sulinowie
Zarówno w okresie niemieckim jak i radzieckim znajdowała się tu siedziba dowództwa garnizonu.
2. Skwer przed Urzędem Miejskim
Poprzednio był wykorzystywany jako plac apelowy i miejsce przeglądu wojsk.
3. Dawna kantyna oficerska
Miejsce stołowania się oficerów niemieckich, a następnie radzieckich.
4. Dawny szpital wojskowy
Największy budynek w mieście o powierzchni ponad 12 000 m2. Wybudowany w okresie niemieckim, pełnił tę samą rolę również w okresie radzieckim.
5. Brama wjazdowa do Bornego Sulinowa od strony Łubowa
Przy bramie znajdowała się wartownia, biuro przepustek i inne pomieszczenia pomocnicze.
6. Rampa kolejowa
Umożliwiała za- i wyładunek towarów i żołnierzy dowożonych pociągami. Obecnie linia kolejowa do Bornego Sulinowa jest nieczynna.
7. Magazyny przy ul. Towarowej
Cztery duże, podpiwniczone magazyny, z windami, rampami i podjazdami.
8. Dawna siedziba wojskowej straży pożarnej
Budynek powstały w 1935 pierwotnie wykorzystywany był jako stajnia. W okresie radzieckim mieścił się tu siedziba garnizonowej straży pożarnej.
9. Lotnisko sportowe
W okresie niemieckim znajdowało się tu lotnisko wojskowe. Rosjanie wykorzystywali ten teren jako lądowisko dla helikopterów.
10. Osiedle bloków mieszkalnych typu "Leningrad"
Budynki wybudowano w latach osiemdziesiątych XX w. z wielkiej płyty pochodzącej z leningradzkiej fabryki domów.
11. Skwer między ulicami: Konopnickiej i Chopina
Dawny plac apelowy wykorzystywany niegdyś na zbiórki, apele i ćwiczenia musztry wojskowej.
12. Brama wjazdowa do Bornego Sulinowa od strony Szczecinka
Przy bramie znajdowało się kilka zabudowań (wartownia, biuro przepustek) rozebranych w 1995.
13. Dom Żołnierza
Budynek w okresie niemieckim pełnił dydaktyczną, Rosjanie urządzili w nim klub żołnierski, a przed frontem budynku ustawili na okazałym cokole pomnik Lenina.
14. Budynek kulturalno oświatowy przy Zespole Szkół im. Bohaterów Oflagu II D
Przed wojną była tu stołówka żołnierska, Rosjanie urządzili tu również niewielką izbę pamięci.
15. Hala sportowa.
Hala sportowa wybudowana została w okresie radzieckim, natomiast skrzydła boczne budynku pochodzą z czasów niemieckich (pierwotnie były tu stajnie i warsztaty)
16. Kościół pw. Brata Alberta
Kościół mieści się w dawnej niemieckiej stołówce oraz dobudowanej przez Rosjan sali pełniącej niegdyś funkcję kina.
17. Budynek aresztu wojskowego
Budynek pełnił funkcję aresztu zarówno w okresie niemieckim jak i radzieckim. Przy budynku zachował się spacerniak.
18. Dom Oficera
Duży budynek o ciekawej architekturze położony nad jeziorem Pile. Wybudowany przez Niemców w latach 1935-36 pełnił funkcje reprezentacyjne. Było tu kasyno oficerskie, wykwintna restauracja oraz olbrzymia sala koncertowa mogąca pomieścić ok. 1000 widzów. W okresie radzieckim mieścił się tu Garnizonowy Dom Oficera z salą taneczną, szkołą muzyczną, biblioteką, salą kinową, salą koncertową i restauracją. W dniu 1.02.2010 w Domu Oficera wybuchł pożar, który strawił m.in salę koncertową i wiele innych pomieszczeń.
19. Pozostałości willi gen Heinza Guderiana
Reprezentacyjna willa dla najwyższych rangą gości odwiedzających poligon Borne-Sulinowo w czasach niemieckich. Rezydowali tu m.in. generałowie: Heinz Guderian, Johannes Blaskowitz. Po wojnie w willi znajdowały się mieszkania dla oficerów tutejszego radzieckiego garnizonu. W 1990 budynek spłonął, i od tego czasu znajduje się w coraz większej ruinie.
20. Willa gen. Dubynina
Willa zbudowana została w latach trzydziestych XX w. dla niemieckiego komendanta garnizonu Borne-Sulinowo. Po wojnie spełniała funkcję hotelu dla wyższych oficerów radzieckich. Willa była okresową siedzibą gen Wiktora Dubynina - przedostatniego dowódcy, stacjonującej w Polsce, Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej.
21. Półwysep "Głowa Orła"
Półwysep o charakterystycznym kształcie przypominającym głowę orła położony nad jeziorem Pile.

Obecnie dużą część miasta zajmuje obszar mocno zdewastowany, a stan ten miejscowe ośrodki wypoczynkowe wykorzystują, kusząc turystów ofertą "biesiad w stylu СССР i PRL". Na oficjalnej stronie miasta zjawisko to znalazło wyraz w osobnej galerii zatytułowanej Kilka fotografii, jakich nie zrobicie w innym mieście&nbsp
Co ciekawe nad wejściem do jednego z niszczejących poniemieckich budynków znajduje się płaskorzeźba przedstawiającą rycerza na koniu, trzymającego flagę ze swastyką. Swastyka jest częściowa przesłonięta przez głowę rycerza i prawdopodobnie tylko dlatego przetrwała do dnia dzisiejszego.

Józef Tomczak (2002 – 2006)
Renata Maria Pietkiewicz-Chmyłkowska (od 2006)

parafia rzymskokatolicka pw. św. brata Alberta
placówka Kościoła Chrześcijan Baptystów

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Bornem Sulinowie zasiada 15 radnych[4]. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest Urząd Miejski przy al. Niepodległości.
Mieszkańcy Bornego Sulinowa wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Koszalin, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego Gorzów Wielkopolski.

Dom Oficera z 1934-1936
ruiny willi Guderiana z lat trzydziestych XX wieku

[ Dodano: 2010-09-02, 16:11 ]
szczecin wita

marcin1982rok - 2010-09-02, 15:13

szczecin
marcin1982rok - 2010-09-02, 15:20

Szczecin (niem. i szw. Stettin, łac. Sedinum lub Stetinum[3]) – miasto na prawach powiatu, stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego. Szczecin jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce (3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 7. pod względem liczby ludności). Miasto jest centrum aglomeracji szczecińskiej, skupiającej okoliczne gminy i miasta. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 406 307 mieszkańców[4].
Rozbudowana gospodarka z udziałem różnych gałęzi przemysłu sprawia, że Szczecin jest głównym ośrodkiem gospodarczym regionu. Charakterystyczna dla miasta jest gospodarka morska m.in. znajduje się tu duży port morski i stocznie. Miasto jest ośrodkiem turystycznym, z dużą liczbą zabytków. Stanowi centrum kulturalne – liczne teatry, muzea i ośrodki kultury. Jest też ośrodkiem religijnym poprzez kurię arcybiskupią, wydziały teologiczne, sanktuarium maryjne.
Miasto otaczają 3 duże kompleksy leśne: Wkrzańska od północy, Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu.
Władze Szczecina promują miasto jako pływający ogród, miasto wypełnione niezwykłą zielenią i wodą w jego centrum.
Szczecin leży w północno-zachodniej Polsce, w zachodniej części woj. zachodniopomorskiego przy granicy polsko-niemieckiej. Miasto leży nad rzeką Odrą oraz jeziorem Dąbie, obejmując część Międzyodrza.
Szczecin jest położony na obszarze czterech mezoregionów geograficznych: Dolina Dolnej Odry, Wzniesienia Szczecińskie, Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska – wchodzą one w skład Pobrzeża Szczecińskiego.
Odległość z centrum miasta do Morza Bałtyckiego w linii prostej wynosi 65 km[5][6]. Szczecin graniczy z miastem i gminą Police (od północy) oraz gminami: Dobra, Kołbaskowo od zachodu, Gryfino i Stare Czarnowo od południa oraz Kobylanka i Goleniów od wschodu.
Wieś Pilchowo i osiedle Pilchowo jest podzielone granicą administracyjną między miastem Szczecin a wiejską częścią gminy Police, Bezrzecze – między Szczecinem a gminą Dobra jako osiedle i wieś o tej samej nazwie, Załom – między Szczecinem a gminą Goleniów jako osiedle i wieś.
Szczecin jest uznawany za historyczną stolicę Pomorza Zachodniego.
Struktura użytkowania gruntów (2005)[7]
Rodzaj Powierzchnia %
Użytki rolne 4387 ha 14,58%
Lasy i grunty leśne 5073 ha 16,86%
Pozostałe grunty i nieużytki 20 623 ha 68,55%
Razem (Σ) 30 083 ha 100%
Według danych z 2009 powierzchnia miasta obejmuje 300,55 km²[8].
W granicach Szczecina spotykają się typy krajobrazu 4 mezoregionów geograficznych tj.: Dolina Dolnej Odry, Wzniesienia Szczecińskie, Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska. Średnia rzędna terenu Szczecina wynosi 25 m n.p.m.[9]. Najniżej powierzchnia terenu opada pomiędzy ramionami Odry, gdzie występują obszary depresyjne sięgające 0,1 m p.p.m.[10]. Przy granicach Szczecina znajduje się wzniesienie Wielecka Góra (131 m n.p.m.) leżąca na Wzgórzach Warszewskich, a na południe od miasta, w Szczecińskim Parku Krajobrazowym znajduje się Bukowiec (148,3 m n.p.m.) na Wzgórzach Bukowych.
W granicach administracyjnych Szczecina znajdują się niewielkie fragmenty Szczecińskiego Parku Krajobrazowego "Puszcza Bukowa" (m.in. z Jeziorem Szmaragdowym i rezerwatem przyrody "Zdroje") oraz północna część obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Dolina Dolnej Odry" (PLB 320003), natomiast na południu miasto graniczy z Parkiem Krajobrazowym Dolina Dolnej Odry i jest otoczone przez 3 puszcze Wkrzańską, Bukową i Goleniowską.
Przez miasto przepływają: rzeka Odra, jej ramię boczne Regalica wpadająca do jeziora Dąbie leżącego w całości w granicach miasta, łącząca obie rzeki Parnica oraz wiele mniejszych rzek.
Najczęściej oddziałujące masy powietrza polarnomorskiego znad północnego Atlantyku charakteryzują się dużą wilgotnością, co latem wpływa na wzrost zachmurzenia i ilości opadów atmosferycznych; zimą wiąże się z ociepleniem i dużym zachmurzeniem. Masy te najczęściej zalegają latem i jesienią.
Rzadziej napływa powietrze polarnokontynentalne z Europy Wschodniej i z Azji. Obecność tego powietrza obserwuje się najczęściej zimą i wiosną. Odznacza się ono małą zawartością pary wodnej. Podczas jego zalegania wiosną występują liczne przymrozki, zimy są mroźne i słoneczne. Znacznie rzadziej napływa powietrze arktyczne – przynosi ono pogodę bardzo zmienną, ze znacznymi zmianami temperatury i wiosenne przymrozki. Najrzadziej notuje się obecność powietrza zwrotnikowego, które niesie okresy gwałtownego ocieplenia, pojawiające się niekiedy zimą oraz sporadycznie latem.
Średnia prędkość wiatru wynosi ok. 3,3 m/s. Dominują wiatry zachodnie (W) i południowo-zachodnie (SW).
Obecność dużych zbiorników wodnych jak: Zalew Szczeciński, jezioro Miedwie i doliny Odry powoduje wzrost wilgotności powietrza na tych obszarach. Średnia wilgotność względna powietrza wynosi 80%, najwyższa – 88%, która występuje w listopadzie, grudniu i styczniu, a najmniejsza ok. 72% w kwietniu i maju.
Średnia temperatura powietrza w Szczecinie waha się w granicach od 8 do 8,4 °C[12]. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec z temperaturą od 15,8 °C do 20,3 °C, najzimniejszym styczeń od -4,1 °C do 2,6 °C[9]. Temperatura powietrza poniżej 0 °C występuje przeciętnie w ciągu 86 dni w roku, najczęściej w styczniu i w lutym.
Średnia roczna suma opadów wynosi 537 mm, średnia suma opadów w półroczu chłodnym 225 mm, a w półroczu ciepłym 350 mm[9]. Średnio w ciągu roku występuje 167 dni z opadami[9].
Charakterystyczną cechą klimatu Szczecina jest duża liczba dni pochmurnych, co wynika z położenia na szlaku przemieszczania się układów cyklonalnych znad Atlantyku. W latach 1956–1998 liczba dni pochmurnych była dwukrotnie większa od dni pogodnych. Największym średnim zachmurzeniem charakteryzują się miesiące: listopad, grudzień i styczeń, kiedy to przeważają chmury warstwowe, a najmniejsze zachmurzenie – maj i sierpień.
W VII-VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie osada z okresu kultury łużyckiej. Jest jednak możliwe, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata. W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą, u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka.
W 967 Mieszko I przyłączył Pomorze wraz ze Szczecinem do Polski. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu. Do ok. 1005 r. Szczecin znajdował się pod zwierzchnictwem Bolesława Chrobrego. Militarne zaangażowanie się polskiego władcy w Czechach i konflikt z Niemcami zaktywizowały możnych pomorskich do secesji. Antychrześcijańska rewolta połączona z buntem lokalnego możnowładztwa spowodowały uniezależnienie się Szczecina i innych grodów pomorskich.
Po bitwie koło Strugi (część Płoni) w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski jednocześnie uznając władzę lennika, Warcisława I.
W 1181 miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie. W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny: w 1283 jezioro Dąbie, a w 1321 Police. W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim. Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III Wielki wybudował swoją siedzibę, tzw. "Kamienny Dom" oraz kaplicę św. Ottona. W 1474 w Szczecinie, po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich i wołogoskich władzę objął książę słupski Bogusław X, który 4 lata później zjednoczył Pomorze Zachodnie, a w 1491 przeniósł jego stolicę do Szczecina. Jednak już w 1532 księstwo zostało ponownie podzielone, a miasto stało się stolicą Księstwa szczecińskiego. W 1570 został podpisany "pokój w Szczecinie" kończący I wojnę północną.
W 1630 miasto zajęli Szwedzi. Działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta. W 1713 miasto zostało przyłączone do Prus, co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720.
W czasie wojny siedmioletniej Rosjanie dokonali oblężenia Szczecina. W latach 1806-1813 Szczecin był pod okupacją francuską. Od 21 lutego do 29 lipca 1809 stacjonował sztab 4. płku strz. konnych armii Księstwa Warszawskiego zwalczający na Pomorzu Szwedzkim pruskie oddziały powstańcze mjra Schilla. Od stycznia do 5 grudnia 1813 twierdza była bohatersko broniona przez francuskiego gen. Barbanegre.
W 1843 miasto otrzymało połączenie kolejowe z Berlinem dając początek kolei na Pomorzu, wkrótce potem zaczął intensywniej rozwijać się przemysł. W 1873 ówczesny nadburmistrz miasta Hermann Haken podjął decyzję o zburzeniu obwarowań i rozbudowie miasta.
15 października 1939 utworzone zostało tzw. Wielkie Miasto Szczecin, istniejące do zakończenia wojny. Na tym terenie istniało ok. 100 obozów pracy przymusowej. Zniszczenia zabudowy wyniosły ok. 60-70%, portu wraz z przyległościami - 70-80%, obiekty przemysłowe zostały zaś zniszczone w 90%[13].
26 kwietnia 1945 Armia Czerwona zdobyła Szczecin. Oficjalne przekazanie miasta władzom polskim nastąpiło późno, bo dopiero 5 lipca. Dotychczasowa ludność, która pozostała w mieście została wysiedlona w ciągu następnych lat do Niemiec i w 1947 w Szczecinie mieszkało już tylko 4 tys. Niemców.
W grudniu 1970 i sierpniu 1980 w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze, tu także podpisano tzw. porozumienia sierpniowe. 11 czerwca 1987 miasto odwiedził papież Jan Paweł II.
W latach 1946-1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego, a od 1999 jest stolicą województwa zachodniopomorskiego. Od 1999 miasto jest główną kwaterą Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego sił NATO.
W dniach 4-7 sierpnia 2007 odbył się w Szczecinie finał Operacji Żagiel – The Tall Ships' Races (po odwiedzeniu kolejno – duńskiego Århus, fińskiej Kotki i szwedzkiego Sztokholmu) międzynarodowych regat żaglowców. Organizatorzy twierdzą, że teren zlotu odwiedziły 2 miliony ludzi[14].
Pierwotna nazwa Szczecina jest słowiańskiego pochodzenia. Dokumenty pisane zachowane ze średniowiecza są stosunkowo nieliczne i trudno z nich wyciągnąć konkretne wnioski. Dawniej panowało przekonanie, że nazwa miasta pochodzi od szczeciny. Inni wywodzili ją od słowa ściek (ponieważ wody odrzańskie w tym rejonie bardzo powoli „ściekają" ku Bałtykowi). Nowsze badania postawiły jeszcze dalsze przypuszczenia, że gród szczeciński otrzymał swą nazwę od szczytu, na którym się wznosił. Stare kroniki wspominają, iż miasto znajdowało się na trzech wzgórzach. Od tych szczytów powstała pierwsza nazwa Szczytno. Marian Gumowski na podstawie badań przeprowadzonych na starych pieczęciach miejskich uważał, iż pierwotna nazwa miasta brzmiała Szczycin.
Na przestrzeni wieków Szczecin wielokrotnie zmieniał nazwy. Najstarsza wzmianka wymieniająca nazwę Stetinum pochodzi z 1133, w 1188 Stetyn, w 1251 Stityn a także Stitinum, Stytin, Stiltin i Szczeticinice
Obecna nazwa miasta formalnie obowiązuje od 19 maja 1946[16].
Hejnał Miasta Szczecina jest grany na trąbce przez trębacza codziennie o godz. 12.00 z Urzędu Miejskiego w Szczecinie, a także z Wieży hejnałowowej na Zamku Książąt Pomorskich[17]. Istnieją dwie wersje hejnału. Wersja codzienna jest grana na jedną trąbkę, a w dni świąt państwowych i miejskich grany jest w wersji uroczystej przez trzech trębaczy[18]. Hejnał powstał w 1995 roku i jego autorem jest prof. Janusz Stalmierski[18][19]. Hejnał został przyjęty w 1996 roku do statutu miasta[20].
Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901, nawiązują do baroku, północnoniemieckiego manieryzmu, a także – jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny – do secesji i modernizmu. Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu, wykonane przez mistrzów niemieckich.
Centrum Szczecina charakteryzują się wielkimi rondami i ulicami, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne, eklektyczne kamienice. Ten gwiaździsty układ urbanistyczny porównywany jest często do najsłynniejszej realizacji tego typu w Europie – Paryża. Większa część Śródmieścia zbudowana została na układzie gwiaździstym z placami w formie rond oraz szerokimi alejami obsadzonymi drzewami. Trasy komunikacji tramwajowej w zdecydowanej większości przebiegają wydzielonymi pasami bądź środkiem alei.
Charakterystycznym elementem szczecińskich ulic są żeliwne pompy z drugiej połowy XIX w. Wyprodukowano je w miejscowej firmie F. Poepckego. Spełniały rolę zapasowego źródła wody dla mieszkańców miasta. Okazały się bardzo przydatne w okresie II wojny światowej oraz w pierwszych latach po wojnie, kiedy to sieć wodociągowa nie była w pełni sprawna. Do dnia dzisiejszego przetrwało ok. 30 pomp (z 70). Pompy są bogato zdobione (kanelowana kolumna, herby miasta, korona na szczycie), a wylew wody następuje ze stylizowanej paszczy smoka[21].
W Szczecinie znajduje się duża liczba zabytków. Obecnie w mieście objętych ochroną prawną jest ok. 200 obiektów, a samo miasto znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.
Reprezentacyjną część Szczecina stanowią Wały Chrobrego, tworzące nad Odrą tarasy widokowe o długości 500 m. Sąsiadują one z budynkami użyteczności publicznej o monumentalnej architekturze, takimi jak Muzeum Morskie, Akademia Morska i Urząd Wojewódzki.
Szczecin stanowił siedzibę książęcą, dzięki czemu w mieście powstał Zamek Książąt Pomorskich. O przeszłości miasta świadczą również pozostałości umocnień miejskich, jak Baszta Siedmiu Płaszczy lub bogato zdobione Brama Portowa i Brama Królewska.
Jedną z wyróżniających się budowli w Szczecinie jest bazylika św. Jakuba, która stanowi dominantę ulicy Wyszyńskiego. Inne kościoły, na które należy zwrócić uwagę noszą wezwania: św. Jana Ewangelisty, św. Piotra i św. Pawła oraz św. Jana Chrzciciela. Dużą wartość historyczną mają także niewielkie kościoły, o średniowiecznym rodowodzie, położone w peryferyjnych osiedlach miasta: na Stołczynie, Krzekowie i Pomorzanach.
W Szczecinie znajduje się wiele byłych rezydencji, takich jak: Pałac Pod Głowami, Pałac Klasycystyczny, Pałac pod Globusem, Pałac Joński, Pałac Sejmu Stanów Pomorskich, Pałac Ziemstwa Pomorskiego oraz kamienice: Kamienica Loitzów, Domki Profesorskie.
W Szczecinie będącym jedną z ważniejszych republik miejskich w średniowieczu wybudowano Ratusz Staromiejski z Rynkiem Siennym, a następnie miasto jako siedziba prowincji i rejencji wzbogaciło się o kolejne okazałe budynki administracji publicznej takie jak: Czerwony Ratusz, Urząd Miejski w Szczecinie oraz gmachy pocztowe przy al. Niepodległości i przy ul. Dworcowej.

marcin1982rok - 2010-09-02, 15:38

Trakty i bulwary w Szczecinie:
Bulwar Maurycego Beniowskiego
Droga Siedmiu Młynów
Rynek Sienny
Targ Rybny
Nowy Rynek
Deptak Bogusława
Bulwar Piastowski
Na terenie Szczecina występują duże skupiska zieleni miejskiej w postaci miejskich lasów, parków, cmentarzy, zieleńców, skwerów i zieleni ulicznej. Lasy Miejskie miasta Szczecin zajmują łącznie 2.780 ha[22]. Pozostała powierzchnia terenów zieleni miejskiej (z cmentarzami, bez lasów miejskich) wynosi 605,3 ha, co stanowi 2% powierzchni Szczecina[7]. Największą powierzchnię zajmują parki spacerowo-wypoczynkowe, których w 2006 r. było 16 i zajmowały łączną powierzchnię 161,5 ha[7].
Największym i najpopularniejszym[23] parkiem jest Park Kasprowicza (o pow. 49 ha) położony na wzniesieniu i stoku Doliny Niemierzyńskiej ze sztucznie utworzonym jeziorkiem Rusałką. Drugim parkiem co do wielkości jest Park Żeromskiego (o pow. 24 ha), powstały na terenach zlikwidowanych cmentarzy na początku XX wieku.
Pozostałe parki to: Ogród Dendrologiczny im. prof. Stefana Kownasa, Park Brodowski, Park Andersa, Park Powstańców, Park Leśny Arkoński, Park Noakowskiego, Jasne Błonia, Park przy ul. Niemierzyńskiej, Park przy ul. Goleniowskiej, Park przy ul. Jasnej, Park przy ul. Sąsiedzkiej, Park przy ul. Przodowników Pracy, Park im. Stanisława Nadratowskiego, Park Szachisty (Pogodno), Ogród Różany, Park przy ul. Wapiennej (Warszewo).
Dużym skupiskiem zieleni są cmentarze o ogólnej powierzchni 182,6 ha. Największy z nich Cmentarz Centralny znajduje się we wschodniej części Gumieniec (163 ha). W mieście istnieją 93 zieleńce, o łącznej powierzchni 48,5 ha[7].
Szczecin to znaczący ośrodek gospodarki morskiej. Port morski obsługuje armatorów z całego świata i jest portem macierzystym dwóch dużych przedsiębiorstw żeglugowych: Polskiej Żeglugi Morskiej i Euroafrica. Ponadto mają tu swoje siedziby liczne inne firmy powiązane z gospodarką morską. Na terenie portu, na wyspie Ostrów Grabowski działa Spółka Wodna Międzyodrze zajmująca się oczyszczaniem ścieków. Tradycyjny dla miasta jest przemysł stoczniowy – Stocznia Szczecińska Nowa oraz stocznie remontowe: Szczecińska Stocznia Remontowa "Gryfia", Stocznia Pomerania Sp. z o.o. oraz stocznia rzeczna Grupa Stoczni Odra Sp. z o.o.
Huta Szczecin jest jedyną na polskim wybrzeżu hutą żelaza. Szczecińskie Zakłady Nawozów Fosforowych Superfosfat, zlokalizowane niedaleko huty, produkują nawozy sztuczne dla rolnictwa i ogrodnictwa.
W 2008 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wynosiło w Szczecinie 3135,02 zł[24].
W końcu lutego 2010 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Szczecinie obejmowała ok. 16,7 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 9,3% do aktywnych zawodowo[25].
Największym szczecińskim centrum handlowym jest CHR Galaxy, które deklaruje że miesięcznie odwiedza je prawie 1,2 mln klientów[26]. W Szczecinie znajduje się również CH Turzyn.
W 2006 roku w mieście było 17 targowisk, z czego 15 z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej[7]. Największe szczecińskie bazary to: Pogodno (ul. Reymonta), plac Kilińskiego, Turzyn przy ul. Bohaterów Warszawy, Manhattan (ul. Staszica), a także targowisko przy ul. Dziennikarskiej w Szczecin-Dąbiu. W Szczecinie w każdą niedzielę odbywają się dwie giełdy samochodowe, pierwsza koło Polmozbytu przy ul. Białowieskiej, druga przy ul. Cukrowej.
Szczecin słynny jest z kilku produktów. Pierwszym z nich jest paprykarz szczeciński, który jest typowym dodatkiem do kanapek. Składa się z rybiego mięsa, ryżu, cebuli, koncentratu pomidorowego, oleju roślinnego, dodatku różnych przypraw i soli. Drugim szczecińskim słynnym przysmakiem są szczecińskie paszteciki, robione z ciasta drożdżowego mogą być nadziewane serem, mięsem, bądź też kapustą z grzybami. Regionalnym produktem jest także szczecińska wódka Starka, produkowana z żyta obecnie tylko w tutejszej wytwórni wódek, jej smak zawdzięcza długiemu leżakowaniu w dębowych beczkach z niewielkimi dodatkami liści lipowych lub jabłkowych.
Szczecin w 2008 roku opracował i przyjął Długoterminową Strategię Marki Szczecin, która podsumowuje wizerunek miasta oraz określa największe atuty miasta. Szczecin jest promowany jako pływający ogród (ang. Floating Garden) określenie oznaczające miasto wypełnione zielenią i wodą w jego centrum.
Szczecin dysponuje od 2010 roku nową atrakcją turystyczną - balonem na ciepłe powietrze. Gdy tylko sprzyja pogoda to balon stoi wieczorami na polanie w Parku Kasprowicza, obok pomnika Czynu Polaków (3 Orły). Balon unosi się na uwięzi, tzn. jest przyczepiony do ziemi 4 linami. Jest to jedyna taka atrakcja w północno-zachodniej części Polski. Balonem tym wykonuje się również loty swobodne
Według danych z 2007 r. w mieście działało 37 placówek bibliotecznych, z których skorzystało 80 250 czytelników[7]. Największą biblioteką jest Książnica Pomorska. Wielkość zbiorów KP wynosi ok. 1 500 000. Książnica organizuje wiele spotkań i wystaw poświęconych tematyce ogólnokulturowej oraz regionalnej. W 1995 roku powołano Miejską Bibliotekę Publiczną, która przejęła 51 filii od Książnicy Pomorskiej, ówczesnej biblioteki wojewódzkiej. Aktualnie istnieją 34 filie MBP rozlokowane we wszystkich częściach miasta. Przykłady bibliotek uczelnianych to posiadajaca 10 filii Biblioteka Główna Uniwersytetu Szczecińskiego, Biblioteka Główna Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego, Biblioteka Główna Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Biblioteka Główna Akademii Morskiej.
Najważniejszym muzeum w mieście jest Muzeum Narodowe przy ul. Staromłyńskiej na Starym Mieście, w którym znajduje się także Galeria Sztuki Współczesnej. W pobliżu znajdują się także jego oddziały: Muzeum Historii Miasta i Muzeum Morskie. Oprócz tego istnieją także:
Muzeum Zamkowe w Zamku Książąt Pomorskich,
Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk o Morzu Uniwersytetu Szczecińskiego[27]
Muzeum Oświaty Szczecińskiej
Muzeum Katedralne przy bazylice archikatedralnej św. Jakuba
O Szczecinie często mówi się "miasto teatrów". Działają tu:
Teatr Polski
Teatr Współczesny
Teatr Kana
Teatr Krypta (w Zamku Książąt Pomorskich)
Teatr Lalek Pleciuga
Teatr Nie Ma
oraz:
Filharmonia Szczecińska
Opera na Zamku
i amfiteatr w Parku Kasprowicza (Teatr Letni).
W Szczecinie działa 5 kin, które w 2007 roku odwiedziło 1 138 228 widzów[7]. Mieści się tu najstarsze na świecie Kino Pionier 1909, działające nieprzerwanie w tym samym miejscu od 1907 r. Pozostałe 3 kina to: Centrum Filmowe Helios (4 sale), Multikino (9 sal), Kino Zamek. W 2011 roku planowane jest otwarcie kolejnej filii Multikina (9 sal)[28].
Każdego roku aglomeracja staje się nieformalną stolicą opery i operetki. Latem artyści ulicy przyjeżdżają do Szczecina, by zaprezentować szerokiej publiczności swoje nowe, często niekonwencjonalne projekty. Na Festiwalu Artystów Ulicy można spotkać teatry, który nowatorstwem i odwagą dotyka przemilczanych tematów i dorównuje sztukom wizualnym[styl do poprawy]. Co roku odbywają się Dni Morza – jedna z większych imprez w ciągu roku, na którą zapraszane są wielkie gwiazdy. W kwietniu odbywa się Rajd Magnolii, najbardziej prestiżowa impreza motoryzacyjna w woj. zachodniopomorskim, będąca III rundą Pucharu Polski Automobilklubów i Klubów.
Lista imprez cyklicznych odbywających się w Szczecinie (wg miesięcy):
Tydzień Kresowy Kaziuki – początek marca
Ogólnopolski Przegląd Teatrów Małych Form "Kontrapunkt" – marzec, od 1966 r.
Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej inSPIRACJE – marzec, od 2005 r.
Week& Mody – marzec, od 2002 roku[29], z finałem konkursu dla projektantów mody Gryf Fashion Show Models,
Rajd Magnolii – kwiecień, od 1980 r.
Dni Kultury Ukraińskiej – maj, od 1996 r.[30]
Szkolna Giełda Turystyczna "Przygoda" – maj, od 1999 r.[31]
Musica Genera Festival – maj, od 2002 r.[32]
Dni Morza w Szczecinie – czerwiec[33]
Emerica Wild In The Streets – Międzybarodowy Dzień Deskorolki – czerwiec[34]
Międzynarodowy Festiwal Artystów Ulicy "Spoiwa Kultury" – lipiec, od 1999 r.[35][36]
Międzynarodowy Konkurs Baletowy "Złote Pointy” – w latach 1994–2007 Ogólnopolski Konkurs Baletowy "Najlepszy Absolwent Szkół Baletowych w Polsce"[37]
Festiwal Młodych Talentów "Gramy" – wrzesień, od 2007 r.; kontynuacja Festiwalu Młodych Talentów
Turniej tenisowy Pekao Open – wrzesień, od 1996[38]
Szczeciński Festiwal Tatuażu – listopad, od 1998[39]
Piknik nad Odrą – początek maja, od 2005[40]
Dni Odry - początek lipca
Noce Europejskiej Kinematografii – Kino Plenerowe – maj, od 2006[potrzebne źródło]
Festiwal Teatrów Niezależnych PRO-CONTRA[41]
Szczeciński Festiwal Muzyki Dawnej[42]
Boogie Brain - International Music Festival Szczecin - lipiec, od 2008
Szczecin Music Fest - od 2004
Międzynarodowy Festiwal Ogni Sztucznych Pyromagic - sierpień, od 2008
Obecnie w Szczecinie działają dwie lokalne stacje telewizyjne (TVP Szczecin i PomeraniaTV) oraz lokalne stacje radiowe Polskie Radio Szczecin, Radio VOX FM, Szczecin.fm, Radio Eska Szczecin oraz Radio Złote Przeboje, Radio RMF MAXXX. Największymi lokalnymi gazetami są: Kurier Szczeciński i Głos Szczeciński, regionalne wydanie Gazety Wyborczej. Jest także bezpłatny tygodnik MM Moje Miasto. Kiedyś w Szczecinie działały również stacje telewizyjne: TV Morze, TV Bryza, TV Gryf, TV7 oraz radiowe: Radio Plus Szczecin, Radio Plama, Radio PSR, Radio ABC i Radio As. Na początku lat 90. wychodził Dziennik Szczeciński. Trzy razy w tygodniu ukazywała się gazeta Hallo Szczecin oraz bezpłatna Gazeta Szczecińska, później w języku niemieckim. Na Prawobrzeżu wydawana jest również bezpłatna gazetka tj. Prawobrzeże. Dla członków Spółdzielni Mieszkaniowej "Dąb" wydawana jest gazeta "Panorama 7", której cena jest wliczana w czynsz. W Szczecinie wydawany jest także dwumiesięcznik kulturalny "Pogranicza".
Szczecin jest kandydatem do tytułu Europejska Stolica Kultury w roku 2016. Logo projektu pt. "Szczecin Europejską Stolicą Kultury 2016" przedstawia znak, dla której pierwowzorem był szczeciński plac Grunwaldzki. Autorem logo jest Ireneusz Kuriata[43]. Aktualności dotyczące wydarzeń kulturalnych w mieście są treścią portalu internetowego SZCZECIN 2016.
W Szczecinie największymi obiektami sportowymi są Stadion Miejski im. Floriana Krygiera oraz Miejski Stadion Lekkoatletyczny im. Wiesława Maniaka. Obiekty te należą do miasta, a administruje nimi MOSRiR Szczecin.
Najsłynniejszym szczecińskimi zespołem piłkarskim jest Pogoń Szczecin oraz męski zespół siatkówki Morze Bałtyk Szczecin w I lidze piłki siatkowej. Ponadto zespołem wielosekcyjnym przede wszystkim nastawionym na szkolenie młodzieży jest Arkonia Szczecin. n W mieście działa także Aeroklub Szczeciński, który łączy ok. 250 członków zgrupowanych w 6 sekcjach, a także prowadzi szkolenia: samolotowe, szybowcowe, spadochronowe, paralotniowe, okazjonalnie kursy mikrolotowe.
W Szczecinie znajduje się klub Karate Bodaikan Szczecin
W 2007 roku w szczecińskich 59 szkołach podstawowych uczyło się 20 739 dzieci, a w 51 gimnazjach 12 504 uczniów. W szkołach średnich uczyło się 13 467 osób[7]. Miasto w 2007 roku miało 31 liceów ogólnokształcących, 22 technika dla młodzieży, 10 liceów profilowanych dla młodzieży, 14 zasadnicznych szkół zawodowych dla młodzieży, 5 szkół policealnych, 11 szkół artystycznych[7]. W mieście znajduje się jedno z dwóch w kraju Państwowe Ognisko Baletowe2009[potrzebne źródło].
W Szczecinie mieszczą się następujące uczelnie:
Akademia Morska w Szczecinie
Arcybiskupie Wyższe Seminarium Duchowne w Szczecinie
Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Uniwersytet Szczeciński
Akademia Muzyczna w Poznaniu – Filia w Szczecinie
Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Szczecinie
Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Turystyczna
Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP
Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP
Wyższa Szkoła Integracji Europejskiej
Wyższa Szkoła Języków Obcych
Wyższa Szkoła Sztuki Użytkowej
Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Szczecinie
Wyższa Szkoła Teologiczno-Humanistyczna
Szczecińska Szkoła Wyższa - Collegium Balticum
Wyższa Szkoła Zawodowa "OECONOMICUS" PTE
Wyższa Szkoła Zarządzania
Zachodniopomorska Szkoła Biznesu
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie powołany na bazie Politechniki Szczecińskiej i Akademii Rolniczej w Szczecinie
Obecnie po Szczecinie kursuje 11 linii tramwajowych (nie ma linii nr 10) oraz 75 autobusowych (w tym 14 nocnych). Organizatorem komunikacji w mieście jest zakład budżetowy pod nazwą Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego. Jego zadaniem jest ustalanie szczegółowego rozkładu jazdy na wszystkich liniach, dystrybucja i kontrola biletów oraz zamawianie usług przewozowych. Na jego zlecenie, linie tramwajowe obsługuje przedsiębiorstwo Tramwaje Szczecińskie, a autobusowe Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica", Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie", Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz PKS Szczecin.
Sieć tramwajowa stanowi podstawowy środek transportu publicznego w centrum miasta. Choć gęstość sieci w ścisłym centrum miasta uległa w latach powojennych istotnemu zmniejszeniu, nadal zapewnia ona dojazd do najważniejszych ośrodków handlowych i usługowych. Promieniście rozchodzące się z centrum linie tramwajowe zapewniają duże zdolności przewozowe z oraz do najważniejszych dzielnic lewobrzeżnego Szczecina. W planach istnieje budowa Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju, który miałby połączyć prawobrzeżną część miasta z centrum. Ta inwestycja miałaby poprawić funkcjonowanie komunikacji po obu stronach Odry
Wjazd od strony prawobrzeża, w tle Katedra
Szczecin jest węzłem komunikacyjnym na trasie transeuropejskiego korytarza transportowego północ-południe łączącego południową Skandynawię, Czechy i Austrię z portami Morza Śródziemnego.
Drogi przechodzące przez Szczecin
Droga Trasa Zespoły urbanistyczne
Autostrada A6E28 granica państwa (Kołbaskowo) «» Szczecin (S3-węzeł "Rzęśnica") Prawobrzeże
Droga ekspresowa S3E65 Świnoujście «» Goleniów «» Szczecin (A6-węzeł "Rzęśnica") ... Szczecin (A6-węzeł "Klucz") «» Gorzów Wielkopolski «» Zielona Góra «» Bolków «» granica państwa (Lubawka) Prawobrzeże
Droga krajowa 3E65 Świnoujście «» Szczecin «» Gorzów Wielkopolski «» Zielona Góra «» Legnica «» granica państwa(Jakuszyce) Prawobrzeże
Droga krajowa 10 granica państwa (Lubieszyn) «» Szczecin «» Stargard Szczeciński «» Wałcz «» Piła «» Białe Błota «» Sierpc «» Płońsk Zachód, Prawobrzeże
Droga krajowa 13 Szczecin «» Przecław «» granica państwa (Rosówek) Zachód, Śródmieście, Prawobrzeże
Droga krajowa 31 Szczecin «» Gryfino «» Chojna «» Sarbinowo «» Kostrzyn nad Odrą «» Słubice Zachód, Śródmieście, Prawobrzeże
Droga wojewódzka 115 Szczecin «» Tanowo «» granica państwa (Dobieszczyn) Śródmieście, Zachód
Dworzec kolejowy Szczecin Główny
Osobny artykuł: Stacje kolejowe w Szczecinie.
W Szczecinie zbiega się 6 różnych kierunków linii kolejowych, które razem tworzą szczeciński węzeł kolejowy. Obecnie w Szczecinie jest czynnych w ruchu pasażerskim 8 stacji i przystanków kolejowych. Miasto posiada także 2 stacje towarowe i kilka posterunków odgałęźnych. Szczecin połączony jest z krajową infrastrukturą kolejową poprzez 7 linii kolejowych. Linia kolejowa nr 401 łączy miasto z miasto z Goleniowem i Świnoujściem, linia nr 351 łączy miasto z pobliskim Stargardem i z Poznaniem, który łączy je dalej z Warszawą i Wrocławiem. Linia 273 łączy z Kostrzynem nad Odrą, Zieloną Górą i Wrocławiem. Linia kolejowa nr 409 z łączy Szczecin z Berlinem a linia kolejowa nr 408 z Hamburgiem.
Z Nabrzeża Pasażerskiego przy Wałach Chrobrego odpływają statki wycieczkowe Odra Queen i Peene Queen pływające po Odrze i wodach szczecińskiego portu. W kwietniu 2008 roku uruchomiony został wodolot do Świnoujścia. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin – Szczecin – Bałtyk
Port lotniczy Szczecin-Goleniów
Komunikację lotniczą obsługuje położony ok. 47 km[44] od centrum miasta międzynarodowy Port Lotniczy Szczecin-Goleniów im. NSZZ "Solidarność", który ma stałe połączenia lotnicze z: Warszawą, Londynem, Liverpoolem, Dublinem, Oslo. W ofercie są także loty czarterowe i sezonowe. Roczna przepustowość terminalu lotniczego wynosi 1 milion pasażerów. Terminal jest przystosowany do wymogów UE. Obecnie port lotniczy w Szczecinie stara się o lokalizacje bazy Ryanair. Jego szanse na to poważnie wzrosły po wybudowaniu nowego terminalu pasażerskiego i najnowocześniejszej w Polsce wieży kontroli lotów.
Rolę lotniska sportowego Aeroklubu Szczecińskiego spełnia trawiaste Lotnisko Szczecin-Dąbie, które do lat 60. XX wieku pełniło funkcję portu lotniczego miasta. Lotnisko posiada obecnie dwa trawiaste pasy startowe
W mieście działa morskie przejście graniczne Szczecin, a w okolicach znajduje port lotniczy Szczecin-Goleniów
Obecnie w granicach miasta funkcjonuje ponad 40 km ścieżek rowerowych prowadzonych w pasach drogowych (poza jezdnią) oraz samodzielnych ścieżek rowerowych. Układ ścieżek rowerowych jest w dużej mierze wynikiem realizacji i modernizacji układu drogowego. Szacuje się, że ok. 18 km dróg rowerowych powstało w wyniku przebudowy układu drogowego w ostatnich latach.[potrzebne źródło]
W części dróg rezerwy pod przebiegi ścieżek rowerowych, wynikające jeszcze z rozwiązań planowanych w okresie przedwojennym (np. ul. Ku Słońcu, Mickiewicza, Bohaterów Warszawy, Wyspiańskiego), wykorzystane są na cele parkingowe.
Obecny układ ścieżek rowerowych obejmuje tylko fragmenty miasta, w tym ok. 27 km w dzielnicy Zachód i ok. 9 km w Śródmieściu. Brak jest praktycznie ścieżek rowerowych na Prawobrzeżu oraz części Północ. Jest to układ, jak dotąd, dość chaotyczny, nietworzący spójnego systemu tras rowerowych[45]
Szczecin jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Szczecin 31 radnych[46]. Po wyborach w 2006 r. zasiada w niej 15 radnych z PO, 10 z PiS, 5 radnych Sojuszu Lewicy Demokratycznej oraz 1 niezrzeszony. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta, którym od 4 grudnia 2006 jest Piotr Krzystek. Urząd Miasta Szczecin ma siedzibę na placu Armii Krajowej.
Szczecin jest członkiem Unii Metropolii Polskich.
Podstawową jednostką pomocniczą miasta jest osiedle, choć mogą być tworzone inne jednostki jak dzielnice. Miasto jest podzielone na 37 osiedli administracyjnych[47]. Ponadto Szczecin jest podzielony na 4 dzielnice: Północ, Prawobrzeże, Śródmieście, Zachód. Dzielnice nie spełniają funkcji samorządowych, lecz grupują osiedla i są wykorzystywane przez Urząd Miasta Szczecin na potrzeby organizacji pracy, gospodarki przestrzenią i zarządzania miastem.
Główną funkcję samorządową spełniają osiedla, posiadające organy uchwałodawcze i wykonawcze. Organem uchwałodawczym każdego jest rada osiedla, która wyłania organ wykonawczy – zarząd osiedla.
Taki podział administracyjny Szczecina funkcjonuje od 1990 roku, z niewielkimi zmianami granic osiedli i dzielnic oraz zmianami statutu osiedli.
Mieszkańcy Szczecina często błędnie utożsamiają osiedle mieszkaniowe z osiedlem administracyjnym, przez co spółdzielnię osiedlową z jednostką pomocniczą miasta. Często na terenie danej rady osiedla funkcjonują spółdzielcze administracje mieszkaniowe[48].
Mieszkańcy Szczecina wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu I. Parlamentarzystów wybierają z okręgów wyborczych z siedzibą w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.
Posłowie do Sejmu RP posiadający biura poselskie w mieście:
Bartosz Arłukowicz (niezrzeszony), Joachim Brudziński (PiS), Longin Komołowski (PiS), Arkadiusz Litwiński (PO), Mirosława Masłowska (PiS), Michał Marcinkiewicz (PO), Grzegorz Napieralski (SLD), Cezary Urban (PO), Renata Zaremba (PO)
Senatorowie posiadający biura senatorskie w mieście:
Jan Olech (PO), Krzysztof Zaremba (niezrzeszony)
Posłowie do Parlamentu Europejskiego posiadających biura poselskie w mieście:
Bogusław Liberadzki[49] (SLD)
Sławomir Nitras[50] (PO)
Szczecin jest siedzibą sądu apelacyjnego, sądu okręgowego i wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na terenie Szczecina znajdują się 2 sądy rejonowe, dzielące miasto na 2 obszary właściwości[51]. Szczecin jest siedzibą prokuratury apelacyjnej i prokuratury okręgowej. Teren miasta jest podzielony pomiędzy 4 prokuratury rejonowe[52].
W Szczecinie znajduje się 13 konsulatów honorowych oraz 1 agencja konsularna. Są to urzędy konsularne: Cypru, Czech, Danii, Estonii, Francji, Kazachstanu, Litwy, Meksyku, Niemiec, Norwegii, Rosji, Szwecji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii.[potrzebne źródło]
Przed 1939 r. w niemieckim wówczas Szczecinie istniało 27 konsulatów[potrzebne źródło], w tym w latach 1925-1939 konsulat Polski. Po II wojnie światowej w Szczecinie istniały także konsulaty: Finlandii, NRD, Kuby i ZSRR (później Rosji) i do niedawna Słowacji.
Miasta partnerskie Szczecina to[53]:
Berlin Friedrichshain-Kreuzberg od 14 czerwca 1996
Bremerhaven od 16 października 1990
Dalian od 29 września 1995
Esbjerg od 1 września 1990
Greifswald od 20 sierpnia 2010
Kingston upon Hull od 1991
Kłajpeda od 2002
Lubeka od 15 stycznia 1993
Malmö od 8 marca 1994
Murmańsk od 1993
Rostock od 1957
Saint Louis od 1992
Szczecin jest również członkiem Nowej Hanzy[54], Związku Miast Bałtyckich, Związku Miast Polskich i Unii Metropolii Polskich.
Do 1945 r. mieszkańcy Szczecina mówili dialektem środkowozachodniopomorskim[55][56] języka niemieckiego. W pierwszych latach po II wojnie światowej Szczecin został zasiedlony głównie przez ludność pochodzącą z dawnych Kresów Wschodnich, Polski wschodniej i centralnej. Ludność ta w początkowym okresie posługiwała się językiem polskim, który cechował się dużą ilością wyrażeń gwarowych i naleciałości charakterystycznych dla obszarów rodzinnych osadników. W okresie ostatniego półwiecza (w wyniku zadziałania tzw. "tygla językowego") na tym terenie dokonało się ogromne ujednolicenie języka. Według badań dokonanych w latach 90. XX wieku obecni mieszkańcy Szczecina (obok mieszkańców Wrocławia) posługują się polszczyzną najbardziej zbliżoną do języka literackiego spośród wszystkich mieszkańców Polski[57].
Główną instytucją bezpieczeństwa i porządku publicznego w Szczecinie jest Miejska Komenda Policji. Składa się ona z 3 sekcji: ruchu drogowego, sekcji do walki z przestępczością narkotykową oraz z sekcji prewencji, która obejmuje dzielnicowych, wspólne działanie z samorządami lokalnym i profilaktykę. Teren miasta Szczecin jest podzielony na pięć obszarów (Śródmieście, Niebuszewo, Pogodno, nad Odrą, Dąbie), przyporządkowanych pięciu komisariatom. Każdy obszar działania komisariatu dzieli się na sektory, a te z kolei na rejony, do których przyporządkowany jest dzielnicowy. Każdy dzielnicowy pełni dyżur w punkcie przyjęć kilka razy w miesiącu. W Szczecinie znajduje się 20 wydziałów komendy wojewódzkiej Policji, oddział prewencji, laboratorium kryminalistyczne, a także sztab zachodniopomorskiej policji.
Ratownictwo medyczne w Szczecinie zapewnia Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego. W jej ramach działa 14 zespołów ratownictwa medycznego (7 zespołów reanimacyjnych R oraz 7 zespółów wypadkowych W[58]) z dwóch placówek (ul. Wojska Polskiego i Gryfińska). Zespoły swoim działaniem obejmują oprócz Szczecina także sąsiednie gminy Kołbaskowo, Dobra Szczecińska oraz część gminy Goleniów. WSPR w Szczecinie otrzymuje powiadomienia z Centum Powiadamiania Ratunkowego działającego w Urzędzie Wojewódzkim w Szczecinie. W mieście znajdują się 3 szpitalne oddziały ratunkowe[59][60][61] do których trafiają osoby w stanie nagłego zagrożenia, dodatkowo istnieje także 1 szpitalny oddział ratunkowy dla dzieci[62].
Miasto podzielone jest na obszary działania pięciu jednostek ratowniczo-gaśniczych, wchodzących w skład Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie. W 2006 roku na terenie miasta komenda odnotowała 4055 zdarzeń, z czego 2347 dotyczyło pożarów[63]. Szczecin jest także siedzibą Komendy Wojewódzkiej PSP.
Szczecin posiada straż miejską, która jest zorganizowana w 4 oddziałach: Północ, Prawobrzeże, Śródmieście, Zachód. Jej podstawowym zadaniem jest ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych. Od 2006 r. jej nowym obowiązkiem w ramach akcji "Czysty Szczecin" jest zbieranie informacji, także drogą elektroniczną, o szczególnie zaniedbanych miejscach w mieście.
Na terenie miasta znajduje się jeden z większych garnizonów w kraju.[potrzebne źródło] Obecnie stacjonuje tu 12 Brygada Zmechanizowana oraz 12 Batalion Rozpoznawczy. W mieście kwaterę główną ma Wielonarodowy Korpus Północno-Wschodni, swoją siedzibę 12 Dywizja Zmechanizowana, znajduje się tu także szereg instytucji garnizonowych administracji wojskowej.
Garnizon Szczecin był miejscem, gdzie stacjonowały kolejno jednostki szwedzkie, pruskie, francuskie, Księstwa Warszawskiego, niemieckie, radzieckie i polskie.
Miasto jest siedzibą archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Szczecin posiada 46 parafii, które są podzielone pomiędzy 7 dekanatów. Głównym szczecińskim kościołem rzymskokatolickim jest bazylika archikatedralna św. Jakuba. W 1988 r. na os. Słonecznym powstało Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej, której figurę koronował na Jasnych Błoniach Jan Paweł II podczas III podróży apostolskiej do Polski. 24 marca 1981 r. zostało tu erygowane Arcybiskupie Wyższe Seminarium Duchowne, a cała archidiecezja jest zaangażowana w rozwój i funkcjonowanie Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego. W 1995 r. przy ul. św. Jana Bosko została utworzona Salezjańska Szkoła Organowa im. Kardynała Augusta Hlonda.
W Szczecinie mieści się także kościół pw. św. Piotra i św. Pawła wyznania polskokatolickiego. W mieście znajduje się cerkiew prawosławna parafii św. Mikołaja oraz cerkiew greckokatolicka Opieki Matki Bożej.
W Szczecinie znajdują się 2 kościoły ewangelickie – luterański kościół parafialny Świętej Trójcy na Łasztowni oraz sala nabożeństw metodystów przy ul. Stoisława. Miasto posiada także liczne zbory Kościołów ewangelikalnych. 2 zbory Kościoła Zielonoświątkowego w RP – przy ul. Wawrzyniaka oraz zbór "Betezda", zbór "Kościół na Skale" (Kościół Boży w Chrystusie), 2 zbory Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan – zbór "Betel" i II zbór, zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów oraz zbór Adwentystów Dnia Siódmego[64].
W mieście działa także Świecki Ruch Misyjny "Epifania"[65]. Działalność kaznodziejska Świadków Jehowy zorganizowana jest wokół miejscowych Sal Królestwa.
Działające w Szczecinie 4 grupy buddyjskie to: Szczecińska Grupa Zen[66] reprezentująca tradycję koreańskiego buddyzmu sǒn (jap. zen), ośrodek buddyzmu Diamentowej Drogi[67], Grupa Jungdrung Bon będąca ośrodkiem lokalnym Związku Garuda w Polsce oraz Misja Buddyjska "Trzy Schronienia" mająca swą świątynię Sanboin.
W 1835 r. Szczecinie wybudowano pierwszą synagogę. W 1873 r. rozebrano ją i zbudowano nową synagogę, którą podczas kryształowej nocy w 1938 roku spaliły bojówki hitlerowskie. Od 1945 roku gmina żydowska odprawia nabożeństwa w synagodze przy ulicy Juliana Ursyna Niemcewicza.
Cmentarz komunalny przy ul. Chopina w Szczecinie
Cmentarz komunalny przy ul. Potulickiej w Szczecinie
Cmentarz wojskowy przy ulicy św. Wojciecha w Szczecinie
Cmentarz Turzyński
Cmentarz jeńców francuskich w Szczecinie

marcin1982rok - 2010-09-02, 15:49

Gdynia (kasz. Gdiniô, niem. Gdingen[4]) – miasto na prawach powiatu położone w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską (odnogą Morza Bałtyckiego), w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej; jako jedna z gmin wchodzi także w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".
Prawa miejskie Gdynia uzyskała 10 lutego 1926 r.[5]. Impulsem do rozwoju miasta była budowa portu, który powstał w celu zapewnienia Polsce dostępu do morskich szlaków i bazy marynarki wojennej wobec niepewnej sytuacji w Wolnym Mieście Gdańsk. Szybki napływ ludności i dynamiczny rozwój portu sprawiły, że w ciągu kilkunastu lat po nadaniu praw miejskich Gdynia ze wsi rybackiej przekształciła się w miasto zamieszkane przez 127 tys. osób w 1939.
Obecnie liczy, według danych GUS-u z 31 grudnia 2009 r., 247 859 mieszkańców, a jej powierzchnia zajmuje 135 km²[1].Graniczy z powiatami ziemskimi: kartuskim, puckim, wejherowskim i powiatami grodzkimi: Gdańsk oraz Sopot. Przez miasto płyną małe rzeki: Kacza oraz Chylonka. Gdynia znajduje się na 2 miejscu pod względem ludności w województwie pomorskim, a 12 pod względem ludności i 16 pod względem wielkości w Polsce. Powierzchnia miasta wynosi 135,14 km². Najniżej położonym miejscem jest tafla wody Zatoki Gdańskiej – 0 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie to Góra Donas o wysokości 205,7 m n.p.m.
Gdynia znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego, przejściowego między morskim, a kontynentalnym, który modyfikowany jest pod wpływem bezpośredniego sąsiedztwa Morza Bałtyckiego. W zależności od pory roku morze podwyższa bądź obniża temperaturę powietrza w stosunku do miejscowości w głębi lądu, tzn. gdy temperatura morza jest wyższa niż powietrza to ogrzewa atmosferę, oddając ciepło i analogicznie na odwrót. Średnia temperatura w styczniu to –0,9 °C, a w lipcu to +17,2 °C, natomiast średnia roczna to +7,9 °C. Miasto jest jednym z najbardziej nasłonecznionych miejsc w Polsce, zwłaszcza w maju i czerwcu, gdy średnie nasłonecznienie wynosi 20,66 MJ/m². Także pod względem wilgotności wykazuje większe wartości, które w miesiącach zimowych wynoszą około 82%, natomiast najmniejsze wartości notuje się w czerwcu – 74%, a także występuje większa liczba dni mglistych. W okresie rocznym największy średni poziom dobowego zachmurzenia występuje w okresie od listopada do lutego, a najniższy – w maju i czerwcu. Upodabnia to Gdynię do warunków występujących w pozostałej, nizinnej części Polski. Pod względem opadów największe są w lipcu – 70 mm, a najmniejsze w marcu – 23 mm. Położenie miasta w cieniu opadowym Pojezierza Pomorskiego jest przyczyną tego, że suma roczna opadu atmosferycznego jest niższa o ok. 100 mm w stosunku do reszty kraju i wynosi 535 mm. Wiatry przeważnie wieją z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego, wykazując dużą zmienność pod względem kierunku jak i prędkości, a w okresie wiosennym szczególnie dostrzegalna jest cyrkulacja bryzowa. Ze względu na zróżnicowanie rzeźby terenu i występującego zabudowania wyróżnia się następujące obszary:
mezoklimat Wysoczyzny Gdańskiej,
mezoklimat strefy krawędziowej Wysoczyzny Gdańskiej,
mezoklimat wschodniego fragmentu Pradoliny Kaszubskiej.
Nazwę miasta noszą lub nosiły następujące statki i okręty:
ORP Gdynia – statek wycieczkowy, w przededniu II wojny światowej wcielony do Marynarki Wojennej jako okręt-baza;
ORP Gdynia – statek pasażerki, w latach 1939-41 w Marynarce Wojennej;
ORP Gdynia – kuter rakietowy służący w MW w latach 1965-89;
M/V Gdynia – kontenerowiec, własność szczecińskiego armatora Euroafrica. Obecnie jednostka pływa pod nazwą M/V Topaz.
Gdynia jako jedno z pierwszych miast w Polsce wprowadziła 8 maja 1991 r. do Statutu Miasta podział na 13 dzielnic. (9 grudnia 1992 r.) Rada Miasta, wprowadzając zmiany w Statucie, podzieliła niektóre z dzielnic na mniejsze jednostki. Na przykład Śródmieście przekształcono w trzy odrębne dzielnice: Śródmieście Centrum, Śródmieście Kamienną Górę oraz Śródmieście Port. W wyniku tych podziałów liczba dzielnic w Gdyni wzrosła do 24. Kolejne dwie zmiany nastąpiły w 1998 r.: w kwietniu połączono dotychczasowe dzielnice Chylonia i Chylonia Nowa w dzielnicę Chylonia, zaś w grudniu dzielnicę Port, która zajmowała duży obszar, ale była zamieszkana przez niewiele ponad 100 mieszkańców, włączono do dzielnicy Śródmieście. W rezultacie tych ostatnich zmian liczba dzielnic zmniejszyła się do 22. Obecny kształt dzielnic jest przede wszystkim odzwierciedleniem tradycyjnych podziałów. Z tego powodu pojawiają się duże dysproporcje pomiędzy wielkością dzielnic zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców. Największą dzielnicę, Chylonię, zamieszkuje 26 826 osób, gdy najmniejsza, Babie Doły, liczy zaledwie 2376 mieszkańców[6]. Z kolei największy obszar zajmuje dzielnica Chwarzno-Wiczlino – 27,92 km², która jest aż 44 razy większa od najmniejszej Kamiennej Góry (0,63 km²).
Prezydentem Gdyni jest Wojciech Szczurek (Samorządność). Przewodniczącym Rady Miasta jest Stanisław Szwabski (POS).
Siedziby konsulatów rozmieszczone są głównie w dzielnicy Śródmieście. Należą do nich konsulaty Republiki Chile, Republiki Cypryjskiej, Finlandii, Królestwa Norwegii, Szwecji oraz Włoch. Pozostałe konsulaty mieszczą się w dzielnicach peryferyjnych. Dwa spośród nich, konsulaty Rumunii i Ludowej Republiki Bangladeszu znajdują się w Małym Kacku a konsulat Austrii na Działkach Leśnych.
Od początku swojego istnienia Gdynia miała gospodarkę związaną z morzem. W czasach bycia wioską odnosiło się to do istnienia przystani rybackiej na Oksywiu. Gdy nadano osadzie prawa miejskie w 1926 na jej terenie istniał już od 6 lat port, który z czasem przejął rolę gospodarczego symbolu miasta. Wówczas był ważny także z tego względu, że był to jedyny liczący się port przeładunkowy i pasażerski w Polsce z uwagi na krótką linię brzegową w okresie międzywojennym oraz niemożność korzystania z portu w Gdańsku. Równocześnie w Gdyni rozwijał się przemysł stoczniowy. Stocznia istnieje już tylko w Gdańsku. Od lat 90 XX wieku w Gdyni rozwija się sektor finansowy i oddawane są do użytku biurowce firm z różnych branż. Od 2001 roku w Gdyni funkcjonuje Pomorski Park Naukowo-Technologiczny.
W Gdyni znajduje się 2. pod względem przeładunków port morski w Polsce. Jego specjalizacją są przeładunki kontenerów. Mimo tego uchodzi on za najbardziej wszechstronny z portów na polskim wybrzeżu[7]. Jest również głównym portem pasażerskim Trójmiasta[8].
Gdynia jest siedzibą wielu firm z branży gospodarki morskiej – stoczni (Stocznia Gdynia S.A., Stocznia Marynarki Wojennej S.A., Stocznia Remontowa "Nauta" S.A.), przedsiębiorstw powiązanych z funkcjonowaniem portu (Bałtycki Terminal Kontenerowy, Balticon Sp. z o.o., Gdynia Container Terminal S.A., Morski Terminal Masowy Sp. z o.o.), armatorów (Polskie Linie Oceaniczne), agencji żeglugowych, firm brokerskich, transportowych i spedycyjnych (C. Hartwig Gdynia S.A., Chipolbrok S.A., Maersk Sp. z o.o. Mirtrans Sp. z o.o.), oraz wielu innych. Od kwietnia 2010 siedzibę w Gdyni ma DNV – Det Norske Veritas. DNV Academy Gdynia to pierwsze Centrum Szkoleń w wirtualnej rzeczywistości dla branży morskiej.
W Gdyni siedziby mają zakłady przemysłu spożywczego (w tym przetwórstwa rybnego): Dalmor S.A., Wilbo S.A. Ponadto w mieście swoje siedziby posiadają firmy z branży budowlanej (Hossa S.A., Allcon S.A., Invest Komfort S.A., Mega S.A., MTM). Branżę elektroniczną reprezentuje producent sprzętu radiowego nadawczo-odbiorczego – Zakłady Radiowe Radmor S.A.). Spośród innych inwestorów w Gdyni zaistniał działający w branży telekomunikacyjnej Vector S.A., lokując w mieście swoje zakłady. Od 1997 działa tu także filia szwedzkiego koncernu Dellner Couplers AB, zajmującego się produkcją sprzęgów kolejowych i tramwajowych.
W latach 90. XX wieku w Gdyni obok istniejącego od początków miasta przemysłu portowo-stoczniowowego zaczął się rozwijać sektor finansowy oraz nowoczesnych technologii. Mają tu swoje siedziby spółki prowadzące działalność o charakterze bankowym (Nordea Bank S.A., oddziały i filie banki o zasięgu ogólnokrajowym), telekomunikacyjnym i informatycznym (Polkomtel S.A., Prokom Investments, Prokom Software S.A.). Branżę telewizji kablowej reprezentują Vectra S.A. oraz Multimedia Polska – dwie kolejne firmy, których siedzibą również jest Gdynia.
W Gdyni znajduje się szereg centrów handlowych: Centrum Handlowe "Wzgórze", Centrum Handlowe Kwiatkowskiego, Centrum Handlowe Witawa, Dom Handlowy "Batory", Dom Towarowy "Chylonia", Trójmiejskie Centrum Handlowe "Klif" oraz zespół Miejskich Hal Targowych.
Roczny dochód budżetu miasta w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2006 wyniósł 3103,60 zł. Taki poziom dochodów budżetowych sytuuje miasto powyżej średnich dla wszystkich podregionów województwa pomorskiego, dla całego województwa oraz dla całego kraju. Średni zarobek jednego mieszkańca wynosił 2914,02 zł.
Budżet na rok 2007:
Dochody: 886.618.337 PLN[9]
Wydatki: 1.044.051.122 PLN[10]
Budżet na rok 2008:
Dochody: 884.459.850 PLN[11]
Wydatki: 1.058.673.004 PLN[12]
Budżet na rok 2009:
Dochody: 924.958.471 PLN[13]
Wydatki: 1 103 080 045 PLN[14]
Pod koniec września 2007 w Gdyni mieszkało 248 767[15] mieszkańców. Gęstość zaludnienia Gdyni wyniosła więc 1843 osoby na km². Według danych z 2006 proporcja kobiet do mężczyzn wynosiła 1,1:1[16]. Przyrost naturalny wg danych Referat Ewidencji Ludności i Meldunków jest nieznacznie ujemny i w I kwartale 2007 wynosił minus 64 osoby. Saldo migracji według tych samych danych było ujemne i wynosiło -180 osób. Struktura wiekowa uwidacznia, zgodne z ogólnokrajową tendencją, stopniowe starzenie się ludności miasta – ludność w wieku poprodukcyjnym osiągnęła 17,7%. Przy czym wartości dla ludności w wieku przedprodukcyjnym oraz produkcyjnym osiągnęły kolejno 16,9% i 65,4%. Liczba zawartych związków małżeńskich w 2006 wyniosła 1490[16]. Pod koniec maja 2008 bezrobocie w Gdyni wynosiło 2,1%[17].
W Gdyni dominuje wyznanie rzymskokatolickie. Znajduje się tu ponad 30 kościołów katolickich, z których najstarszy – zabytkowy Kościół św. Michała Archanioła w Oksywiu – pochodzi z XIII wieku. Oprócz nich Gdynia jest siedzibą 11 kościołów i zborów innych wyznań o chrześcijańskim rodowodzie, w tym: dwóch kościołów Zielonoświątkowców, Kościoła Polskokatolickiego, Adwentystów Dnia Siódmego, Baptystów, Wspólnoty Kościołów Wspólnoty Chrystusowej, Kościoła Chrześcijańskiego "Słowo Wiary" i Chrześcijańskiego Centrum "Nowa Fala". Spośród innych kościołów w Gdyni działają także Kościół Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich oraz Kościół Nowoapostolski. Działalność kaznodziejska Świadków Jehowy zorganizowana jest wokół miejscowych Sal Królestwa.
Na religijnej mapie miasta pojawiają się też dwie świątynie wyznań zakorzenionych w Azji: buddyzmu oraz ruchu Hare Kryszna, reprezentowanego przez Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny.
Gdynia dysponuje 3 cmentarzami komunalnymi: w Witominie, Kosakowie i Małym Kacku.
Wg projektu Hermanna "Planu zabudowy gminy Gdynia" (Beabaungsplan der Gemeinde Gdingen) z 1913 r. Drogą Oksywską (obecnie ul. Świętojańska) miał jeździć tramwaj konny[19] Początki komunikacji miejskiej w Gdyni sięgają 1927 roku. Współcześnie transport miejski organizowany jest przez samorząd natomiast wykonują go wyłaniane w przetargach spółki komunalne i prywatne. Ponadto w Gdyni znajduje się jedna z ważniejszych stacji kolejowych na której zatrzymują się pociągi SKM oraz dalekobieżne.

marcin1982rok - 2010-09-02, 16:00

Obiekty przystosowane dla jednostek pływających w Gdyni:
port Gdynia
terminal promowy Stena Line
przystań morska "Dalmor"[20]
przystań morska "Żegluga Gdańska"[21]
przystań morska "Marina Gdynia"[22]
Na terenie miasta ma swoją siedzibę m.in. Centrum Kultury, Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza, Miejska Biblioteka Publiczna oraz Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej ściśle współpracujący z miastem. Najmłodszym budynkiem jest Muzeum Miasta Gdyni, otworzone 16 listopada 2007[23].
W Gdyni istnieje jeden multipleks Multikino. Pozostałe obiekty w ograniczonym stopniu zajmują się projekcją filmów. Są nimi DKF Żyrafa[24] działająca przy Klubie Filmowym, DKF Pod wiszącą skałą w IX Liceum Ogólnokształcącym w Gdyni[25], oraz Grom. Historyczne kina, takie jak Goplana czy istniejące od okresu międzywojennego Warszawa zostały zamknięte i przekształcone w budynki pełniące inne funkcje.
Największym teatrem w Gdyni jest Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej. Istniejący od 1958 obiekt dysponuje drugą pod względem wielkości sceną w kraju. Prócz ramowych spektakli odbywa się w nim corocznie Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, Gdynia Summer Jazz Days oraz Festiwal Szekspirowski. W Gdyni od 1991 funkcjonuje także Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza. Funkcjonuje przy nim Scena Letnia TM, wystawiająca dla publiczności w lipcu i sierpniu spektakle na plaży w Orłowie. Na gruncie sztuki niezależnej funkcjonuje Teatr "Maszoperia", powstały w 1979, jako kontynuacja gdańskiego teatru "Pinezka". Przy Klubie Muzycznym "Ucho" istnieje Teatr Gościnny.
Debiut,
Desa,
Domek Żeromskiego,
Galeria "Tygiel",
Galeria 78,
Galeria Engel,
Galeria obrazów "Urszula",
Galeria Tiffany,
Graffiti,
Profile,
Salon Sztuki Orientalnej,
Strych,
Towarzystwo Miłośników Gdyni,
Galeria Sojo-Art
Galeria sztuki współczesnej "od czasu do czasu"
Akwarium Gdyńskie,
Centrum Nauki Experyment,
Domek Abrahama,
Domek Żeromskiego,
Gdyński Fotoplastykon,
Gdyńskie Muzeum Motoryzacji,
Izba dydaktyczna Nadleśnictwa Gdańsk,
Muzeum Baśni Kaszubskiej,
Muzeum Inkluzji w Bursztynie,
Muzeum Marynarki Wojennej,
Muzeum Miasta Gdyni,
Muzeum Współczesnego Pomorskiego Rękodzieła Marynistycznego,
Planetarium,
Sala Tradycji Akademii Morskiej,
Sala Wystawowa w Centrum Gemini,
Skansen Rybołówstwa Morskiego
Na Skwerze Kościuszki są przycumowane do nabrzeża dwie jednostki pływające, które pełnią funkcje pływających obiektów muzealnych.
Niszczyciel ORP Błyskawica, funkcję okrętu-muzeum pełni od 1976. Wybudowana w brytyjskiej stoczni jednostka służyła w Marynarce Wojennej RP w latach 1939-46, powróciła do Polski w 1969 i kilka lat później przycumowała w Gdyni jako pływające muzeum.
Żaglowiec Dar Pomorza, funkcję statku-muzeum pełni od 1983. W 1929 został zakupiony we Francji i pełnił funkcję fregaty szkolnej Szkoły Morskiej w Gdyni.
Film i teatr:
Od 1986 r. w Gdyni odbywa się Festiwal Polskich Filmów Fabularnych (od 2010 r. w maju, wcześniejsze edycje miały miejsce we wrześniu). Podczas festiwalu w Teatrze Muzycznym wyświetlane są filmy fabularne produkcji polskiej, a najlepszym z nich przyznawane są Złote Lwy. Z kolei Teatr Miejski od 2006 r. gości Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych R@port. W jego ramach odbywają się inscenizacje sztuk współczesnych polskich autorów, a najlepszym spektaklom przyznawane są nagrody pieniężne.
Muzyka i taniec:
W Gdyni organizuje się festiwale, które są adresowane do ludzi w różnej kategorii wiekowej. Miasto jest gospodarzem Heineken Open'er Festival, jednego z największych corocznie organizowanych festiwali w Europie. Występują na nim twórcy muzyki elektronicznej, rocka oraz hip-hopu. W sierpniu ma miejsce organizowana na publicznej plaży, koło basenu jachtowego, Viva Beach Party. Trwa ona 2 dni i skupia występy wykonawców trance, house, oraz innych rodzajów muzyki elektronicznej. Od 2005 r. w mieście odbywa się też festiwal muzyki tradycyjnej i etnicznej Globaltica, na którym koncertowali już m.in. Sinead O'Connor, Cesaria Evora i Goran Bregović. W dniach 19-21 maja 2006 r. w Gdyni gościł Festiwal Kultury Afrobrazylijskiej, na którym zaprezentowano m.in. pokaz capoeiry. Do wiekszych imprez kulturalnych, które odbywają sie co roku, należy również zaliczyć CudaWianki - cykl wydarzeń, tj. koncerty, parady i happeningi, które inaugurują sezon letni w Gdyni.
Literatura:
Od 2006 r. wręczana jest Nagroda Literacka Gdynia, z którą związane są także imprezy cykliczne: festiwal literacki "Literaturomanie" oraz Jesienne Spotkania z Laureatami. Nagroda w formie pamiątkowych statuetek (Kostek Literackich) przyznawana jest autorom najlepszych książek z dziedziny prozy, poezji i eseistyki.
W Gdyni wydawane są tytuły prasowe związane z tematyką morską (Bandera, Namiary na Morze i Handel, Przegląd hydrograficzny) oraz lokalna gazeta – Echo Miasta. Swoją siedzibę mają tu dwaj liczący się operatorzy telewizji kablowej – Vectra oraz Multimedia Polska i należąca do tej spółki telewizja Tele-Top. O istotnych gdyńskich wydarzeniach również na bieżąco informuje telewizja regionalna Pomorska.TV. W przeszłości z Gdyni nadawały również dwie lokalne rozgłośnie radiowe: Eska Nord i Radio Hello.
Od listopada 2009 r. w Gdyni ukazuje się "Bliza" - gdyński kwartalnik artystyczny, którego redaktorem naczelnym jest pisarz Paweł Huelle[26].
W Gdyni istnieje 46 przedszkoli, 41 szkół podstawowych, 33 gimnazja, 19 liceów, 25 techników, 10 szkół zawodowych oraz 52 szkoły o charakterze pomaturalnym[27]. Wśród tej ostatniej kategorii jest 8 uczelni wyższych.
Fundacja Gospodarcza powstała w 1990 roku. Jako jedna z pierwszych organizacji pozarządowych w Polsce rozpoczęła działalność na rzecz wspierania przedsiębiorczości, podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników, przeciwdziałania bezrobociu. Obecnie Fundacja prowadzi głównie działalność szkoleniową, m.in. kursy spawania i egzaminy na uprawnienia PRS Polski Rejestr Statków i DNV Det Norske Veritas. Jest też operatorem Pomorskiego Miasteczka Zawodów.
Integrowaniem i koordynowaniem współpracy Gdyni z organizacjami pozarządowymi, szeroko rozumianą animacją społeczną oraz promowaniem działań NGO'sów zajmuje się powołane w 1996 r. Gdyńskie Centrum Organizacji Pozarządowych. W jego ramach realizowany jest obecnie m.in. projekt "DOKI - gdyński inkubator aktywności", mający na celu zachęcenie młodych gdynian do wolontariatu i większej aktywności w przestrzeni miejskiej, kampania społeczna "1% Mały procent, wielka sprawa", mająca na celu promocję przekazywania 1% podatku na gdyńskie organiacje pożytku publicznego oraz Gdyńskie Warsztaty Podróżnicze "Szerokie Horyzonty".
Największymi państwowymi uczelniami w mieście są Akademia Marynarki Wojennej oraz Akademia Morska, które związane są z nadmorskim charakterem Gdyni. Pierwsza z nich, została zlokalizowana na Oksywiu w 1946 decyzją marsz. polski Michała Rola-Żymierskiego. Podlega Marynarce Wojennej, kształci oficerów i podchorążych oraz osoby cywilne. Druga, która została przeniesiona w 1930 z Tczewa do Gdyni, edukuje przyszłych oficerów marynarki handlowej jak i specjalistów związanych z gospodarką morską. Ponadto w Śródmieściu znajdują się dwa z wydziałów Uniwersytetu Gdańskiego. Są nimi Wydział Biologii oraz Wydział Oceanografii i Geografii. Rozbudowa ich siedziby, mieszczącej się w jednym budynku, została ukończona w 2004.
W Gdyni funkcjonują też uczelnie prywatne, takie jak Pomorska Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego, Wyższa Szkoła Komunikacji Społecznej oraz Wyższa Szkoła Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych i Politycznych.
W styczniu 2010 r. z inicjatywy środowiska filmowego w mieście powstała też Gdyńska Szkoła Filmowa. Jej program nauczania obejmuje zarówno zajęcia z filmu fabularnego, jak i filmu dokumentalnego, prowadzone szczególnie pod kątem nauczania reżyserii i sztuki operatorskiej filmu[28].
Gdynia posiada rozległe nadmorskie tereny spacerowe. Zalicza się do nich Molo Południowe – cumują tam jednostki muzealne – niszczyciel ORP Błyskawica oraz żaglowiec Dar Pomorza. Na Molu Południowym znajduje się także Akwarium Gdyńskie, a do Helu, Jastarni, Gdańska, Sopotu i Kaliningradu pływają z niego statki białej floty (w tym Tramwaj wodny ZKM w Gdyni). W gdyńskiej marinie prowadzone są szkolenia żeglarskie, można także czarterować jachty. Trasy spacerowe mieszkańców to Bulwar Nadmorski oraz kilka kilometrów piaszczystych plaż, które ciągną się do Sopotu i dalej do Gdańska. Dostępny jest również port – przy Nabrzeżu Francuskim, gdzie stawały polskie transatlantyki, w sezonie cumują duże wycieczkowce. Okolice Kapitanatu Portu są dostępne dla każdego. Z Nabrzeża Pilotowego można obserwować wchodzące i wychodzące statki oraz rzucić okiem na port wojenny na Oksywiu. Panoramę Gdyni podziwiać można z Kamiennej Góry, willowo-parkowej dzielnicy Gdyni. W północnej części miasta – w dzielnicy Babie Doły, przy brzegu, znajdują się ruiny niemieckiej torpedowni (druga torpedownia na Oksywiu należy do Marynarki Wojennej). Do dyspozycji turystów jest 5 strzeżonych plaż: w Śródmieściu, Redłowie, Orłowie, Oksywiu i Babich Dołach. Jest skomunikowana z resztą Trójmiasta – kolejką SKM z Gdyni Głównej jedzie się – do Sopotu 14 minut, a do Gdańska 35 minut. Posiada także stale rozbudowywaną sieć trolejbusową, co w skali polskiej jest obecnie rzadkością.
W administracyjnych granicach Gdyni jak i wokół miasta znajdują się lasy i tereny zielone oraz pagórkowaty krajobraz, będący pozostałością polodowcowej pradoliny.
Baza hotelowa miasta Gdyni w 2008 składała się z 1 obiektu czterogwiazdkowego (Hotel Nadmorski), 5 obiektów trzygwiazdkowych (Hotel Kuracyjny, Hotel Willa Lubicz, Orbis Gdynia, Hotel Blick, Hotel Hotton), 5 obiektów dwugwiazdkowych (Hotel Antares, Hotel Antracyt, Hotel Dom Marynarza, Hotel Neptun, Hotel Witomino) oraz obiektów nieskategoryzowanych (Dworek Mitro, Villa Gdynia itp).
Szlak Trójmiejski (45,9 km) → trasa: Gdynia Dworzec PKP – Gdańsk Dworzec PKP
Szlak Wejherowski (55 km) → trasa: Sopot Kamienny Potok SKM – Wejherowo Dworzec PKP
Szlak Zagórskiej Strugi (56 km) → trasa: Gdynia Wzgórze Św. Maksymiliana SKM – Wejherowo Dworzec PKP
Szlak Źródło Marii (10,5 km) → trasa: Gdynia Wielki Kack – Gdańsk Osowa PKP
Ścieżki na terenach leśnych
Bernadowo-Mały Kack (4,8 km)
Bernadowo-Orłowo (4,5 km)
Chwarzno – Działki Leśne (3,4 km)
Dąbrowa – Chwarzno (2,9 km)
Demptowo – Chwarzno (3,1 km)
Gołębiewo – plaża Gdynia (5,6 km)
Karwiny – Obwodnica (4,2 km)
Osowa – Źródło Marii (4,4 km)
Polanka Redłowska – Orłowo (3,4 km)
Pustki Cisowskie – Cisowa (4,4 km)
Wiczlino – Chwarzno (2,6 km)
Wielki Kack – Dąbrowa (8,7 km)
Wielki Kack – Osowa (4,4 km)
Wielki Kack – Witomino Leśniczówka (3,1 km)
Witomino – Chwarzno (3,7 km)
Witomino – Demptowo (3,6 km)
Łącznie: 66,8 km
Ścieżki komunikacyjne
al. Piłsudskiego (0,6 km)
al. Zwycięstwa (3,6 km)
bulwar Nadmorski (1,5 km)
ul. Chwarznieńska (0,38 km)
ul. Dickmana (1,6 km)
ul. Kielecka (1,6 km)
ul. Morska (8,8 km)
ul. Śląska (1,3 km)
ul. Wiczlińska (0,5 km)
ul. Wielkopolska – ul. Chwaszczyńska (3,8 km)
ul. Władysława IV (0,9 km)
ul. Zielona (2,6 km)
Łącznie: 27,18 km
Trójmiejski Park Krajobrazowy
Został utworzony w 1979. Jego ogólna powierzchnia wynosi 20 104 ha. Park obejmuje część wysoczyzny morenowej wraz z jej strefą krawędziową, w obrębie której występują liczne rozcięcia erozyjne z bardzo atrakcyjnymi geomorfologicznie i krajobrazowo dolinami. Występującymi najczęściej zbiorowiskami roślinności są fitocenozy lasów bukowo-dębowych, bukowych i grądowych, w dnach rozcięć spotyka się lasy łęgowe olszowo – jesionowe. Na terenie Parku w granicach administracyjnych Gdyni znajdują się dwa rezerwaty przyrody i kilkanaście pomników przyrody. Położenie Parku i nagromadzenie w nim obiektów przyrodniczych czyni go jednym z najbardziej interesujących rejonów dla badań przyrodniczych i ochrony środowiska.
Rezerwat Kępa Redłowska
Stanowi utworzony w 1938 rezerwat krajobrazowy o powierzchni 118,16 ha. Położony w granicach administracyjnych Gdyni, między Orłowem a Kamienną Górą. Celem ochrony jest zachowanie naturalnych lasów bukowych oraz stanowisk jarzęba szwedzkiego. Rezerwat daje możliwość obserwacji panoramy Gdyni, występowanie charakterystycznych roślin (rokitnik zwyczajny) oraz uwarunkowania do obserwowania procesów abrazji morskiej. Jest to pierwszy rezerwat utworzony w byłym województwie gdańskim i jeden z najstarszych w Polsce.
Rezerwat przyrody Kacze Łęgi
Jest to rezerwat leśno – florystyczny o powierzchni 8,97 ha utworzony w 1983, leżący w dolinie rzeki Kaczej. Obejmuje odcinek potoku z niewielkim dopływem oraz dobrze zachowany fragment lasu łęgowego z okazałym drzewostanem i wieloma drzewami pomnikowymi. Rezerwat chroni pozostałość dawnej szaty roślinnej dolin rzecznych (łęg wiązowy) w formie typowej dla roślinności dna dolin niewielkich rzek.
Rezerwat Cisowa
Rezerwat leśny o powierzchni 24,76 ha, utworzony w 1983 w celu zachowania fragmentów buczyny i łęgu jesionowo – olszowego oraz stanowisk roślin chronionych i rzadkich.
Klify
Strukturami przyrodniczymi występującymi tylko w strefie nadmorskiej a także najbardziej naturalnymi miejscami pierwotnymi są klify. Warunki siedliskowe spowodowały wykształcenie tu fitocenoz z wieloma gatunkami roślin rzadkich i chronionych. Klify aktywne, w szczególności Klif Orłowski, stanowią naoczne źródło wiedzy geologicznej. Zarówno klify aktywne jak i martwe posiadają walory krajobrazowe, co może je kwalifikować do ochrony także jako zespoły przyrodniczo-krajobrazowe. Klif Redłowski ma wysokość 60 m.
Miasto – ogród Kamienna Góra
Zespół obejmuje obszar Kamiennej Góry, na który składają się park "Kamienna Góra", skarpy klifów od strony Zatoki oraz dzielnica domów jednorodzinnych – rezydencji pochodzących głównie z okresu międzywojennego. Na terenach zielonych występują fragmenty naturalnych drzewostanów porastających klify i niektóre fragmenty zboczy. Wśród drzew dominują buki, klony, często spotyka się dęby, czereśnie, jarzębiny i graby. Licznie występują drzewa i krzewy gatunków i odmian ozdobnych, np. klon jesionolistny, cypryśniki, żywotniki, cisy i jałowce. Wśród terenów zielonych duże obszary zajmują skwery i zieleńce. Ten fragment Gdyni zaliczany jest do dobrze zagospodarowanych.
Zespół dworsko-parkowy
Znajduje się przy ul. Folwarcznej 2 w Orłowie. Drzewostan tworzą w nim głównie drzewa rodzime jak: buki, klony, graby, olsze, wierzby, cisy i topole a z gatunków obcych występują tu między innymi kasztanowce, daglezje i grochodrzewy. Na jego terenie znajdują się dwa pomniki przyrody (kasztanowce) oraz wiele drzew o rozmiarach drzew pomnikowych (np. buk o średnicy 135 cm.).
Zespół dworsko-parkowy Kolibki
Umiejscowiony jest przy al. Zwycięstwa 291 (Orłowo – Kolibki). W skład jego wchodzą – zespół budynków i tzw. "Park Marysieńki". Obecnie jest tu szkółka jeździecka. Wśród drzew występujących na tym terenie dominują gatunki rodzimego pochodzenia (klon zwyczajny, buk zwyczajny, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, jesion wyniosły, klon, jawor) z niewielką domieszką drzew obcych (np. kasztanowiec). We wschodniej części parku występuje także bardzo stary jesion wyniosły, posiadający rozmiary drzewa pomnikowego (średnica 173 cm).
Położony jest u zbiegu Ulicy Świętojańskiej i Alei Piłsudskiego, naprzeciwko gmachu Urzędu Miasta. Swoją nazwę zawdzięcza jednemu z siostrzanych miast – brytyjskiemu Plymouth. W nawiązaniu do nazwy skweru w jego krajobraz wkomponowane zostały żonkile sprowadzone z Anglii oraz charakterystyczna brytyjska budka telefoniczna.
Park Rady Europy
Jest to obszar zieleni położony między Teatrem Muzycznym a Skwerem Kościuszki, nieopodal Hotelu Gdynia. Łączy on miasto z Bulwarem Nadmorskim i miejską plażą.
Gdynia jako miasto powstałe dopiero w okresie międzywojennym jest pozbawiona stylów architektonicznych cechujących starsze miasta. Zbudowana w stylu modernizmu była nazywana białym miastem. W okresie działań wojennych zabudowa nie uległa poważniejszym zniszczeniom dzięki czemu zachowało się historyczne Śródmieście. W latach 70. i 80. XX zaczęły się pojawiać budynki z wielkiej płyty. Na obszarze Gdyni znajduje się również kilka wieżowców, m.in. zespół Sea Towers.
W okresie od stycznia do września 2007 zarejestrowano w Gdyni 6145 przestępstw, o 859 przestępstw (tj. o 12,3%) mniej niż w 2006, co wskazuje na poprawę stanu bezpieczeństwa w Gdyni. W dalszym ciągu utrzymuje się korzystna tendencja, według której Gdynia jest najbezpieczniejszym z miast wchodzących w skład Trójmiasta[29]. Wskaźnik wykrywalności przestępstw był niższy od średniej wojewódzkiej, wyniósł 50,3%. Najwyższy udział (85,7%) wśród stwierdzonych przestępstw miały trudne do wykrycia przestępstwa kryminalne, których wykrywalność wyniosła 50,8%. W okresie od stycznia do września 2007 stwierdzono 103 kradzieży samochodów osobowych tj. mniej o 137 (o 57,1%) od dokonanych w 2006. Osobny problem stanowią wypadki drogowe z ofiarami w ludziach (48) w rejonie gdyńskim ich liczba była o 6 wyższa w porównaniu do I kwartału 2006. W wypadkach poszkodowanych zostało 61 osób, w tym dwie zginęły na miejscu wypadku. Większość gdyńskich przestępstw zostało popełnionych w Chyloni. Notowane są tu częste przypadki kradzieży czy pobicia.
W mieście funkcjonują jednostki związane z Marynarką Wojenną i jednostkami pomocniczymi oraz przynależące do Sił Powietrznych. Port wojenny Gdynia stanowi jedną z baz morskich NATO. Stacjonujące w nim okręty biorą udział w organizowanych corocznie manewrach głównie na obszarze Morza Bałtyckiego.
W Gdyni funkcjonują sekcje i kluby sportowe reprezentujące różne dyscypliny sportu – od piłki nożnej, przez koszykówkę, na żeglarstwie skończywszy. Dla mieszkańców oddano też do użytku kilka basenów. Jeden działa przy Akademii Morskiej, 4 udostępniono na terenie placówek edukacyjnych a 3 pozostałe istnieją samodzielnie.
Gdynia jest reprezentowana przez kilka klubów piłkarskich, do najstarszych należy Arka Gdynia (Puchar Polski w 1979) oraz Bałtyk Gdynia. Inne istniejące kluby to powstały w 2006 Klub Piłkarski Gdynia oraz NKS Błyskawica Gdynia założony w 2008[potrzebne źródło]. Istnieje także klub RC Arka Gdynia wyspecjalizowany w grze w rugby. Z Gdynią związana jest drużyna koszykarska Lotos VBW Clima Gdynia, która występuje w PLKK i od 1999 w Eurolidze kobiet. W latach 2000-2007 istniała też męska drużyna koszykówki Viking Gdynia. Z przyczyn finansowych jej działalność została zamknięta 11 października[30]. Od sezonu 2009/2010 Gdynię reprezentuje drużyna Asseco Prokom Gdynia, która przeniosła swoją siedzibę z Sopotu. Piłka ręczna jest reprezentowana przez żeński zespół piłkarek Vistal Łączpol Gdynia, który w maju 2003 wywalczył awans do I ligi. Uczniowski Klub Sportowy Morświn powstał w celu popularyzowania łucznictwa wśród dzieci, młodzieży i dorosłych. Lekkoatletyką zajmuje się Klub Sportowy Zorza. Prowadzi on szkolenia w konkurencjach biegowych od 400 m i finansuje go budżet gminy Gdynia. Lekkoatletyka jest również domeną Klubu Lekkoatletycznego Gdynia. Jego członkowie biorą udział w zawodach o zasięgu wojewódzkim, krajowym jak i międzynarodowym. Klub Sportowy Złoty Tur zrzesza w sobie zawodników trenujących armwrestling. Amatorzy jak i zawodowcy paralotniarstwa mogą zrzeszać się od 2002 w Glide Club Gdynia. Klub prowadzi działalność w Gdyni i w okolicach (również na Kaszubach). Treningiem judo trudni się Uczniowski Klub Sportowy Viking. Do innych klubów, które również zajmują się judo i których zawodnicy biorą udział w zawodach należą Galeon Gdynia, Skra Gdynia, Opty Gdynia, Cisowa Gdynia oraz Flota Gdynia. Ticada wprowadza w tajniki profesjonalnego nurkowania i aktywnych form turystyki. Prócz szkoleniem nurków zajęła się dodatkowo szkoleniem narciarskim, strzeleckim i spadochronowym oraz prowadzeniem sklepu ze specjalistycznym sprzętem.
Do działalności sportowej należy GOSiR (Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji). Dysponuje on kilkoma obiektami do gry, w tym Stadionem Miejskim do gry w piłkę nożną (z którego korzysta m.in. Arka i Bałtyk Gdynia) i stadionem rugby. Na przyległej działce znajduje się będąca własnością Urzędu Miasta Gdyni Hala Sportowo-Widowiskowa, z której korzystają m.in. Asseco Prokom, Lotos Gdynia i Łączpol Gdynia.
Ulokowanie Gdyni nad morzem przyczyniło do pojawienia się klubów żeglarskich, jak Jacht Klub Morski – Gryf i Yacht Klub Polska Gdynia. Oba kluby mają przedwojenną tradycję – pierwszy istnieje od 1928 a drugi powstał w 1924. YKP Gdynia funkcjonował pierwotnie w Warszawie i jego pierwszym komandorem był gen. Mariusz Zaruski.
Przy Marynarce Wojennej, ale poza strukturą Wojska Polskiego działa Wojskowy Klub Sportowy "Flota" Gdynia. Podzielony jest na sekcje – od podnoszenia ciężarów po tenis ziemny
Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej "Nauta Gdynia" to klub piłkarski założony w 1983, występujący w niższych ligach piłkarskich okręgu gdańskiego. Klub powstał z inicjatywy braci Jerzego i Andrzeja Kwidzyńskich i opierał się na bazie pracowników stoczniowego Zakładu Transportu Samochodowego. Blisko drużyny przez cały okres istnienia klubu był jej prezes oraz kierownik Wiesław Grota. Przez wiele lat o obliczu zespołu decydowali bracia: Stefan i Marian Rozengart oraz Krzysztof i Sławomir Wiśniewscy. Sezon 2000/2001 zakończył się sukcesem w postaci awansu Nauty do V ligi, który to awans był wkładem w obchody 75-lecia Stoczni Remontowej "Nauta" SA. Sezon 2002/2003 klub zakończył na 5 miejscu w rozgrywkach V ligi, co było jego największym sukcesem. W przerwie zimowej sezonu 2003/2004, na skutek braku finansowego zaplecza, zespół wycofał się z rozgrywek i został rozwiązany. Drużyna Nauty swoje mecze rozgrywała na boisku Ogniska TKKF Checz w Gdyni Chyloni. Brak własnego boiska oraz zaplecza finansowego, w sposób zasadniczy uniemożliwiało założenie drużyn młodzieżowych oraz utrudniało funkcjonowanie drużyny. Przez drużynę Nauty przewinęło się wielu znanych na Wybrzeżu zawodników i wychowanków Arki bądź Bałtyku Gdynia, m.in. wieloletni trener zespołu Zbigniew Bieliński oraz ostatni trener Tomasz Kożuchowski, a także zawodnicy Mirosław Bartlewski, Radosław Kasprzak, Roman Tomaszewicz, Grzegorz Janzen, Waldemar Stanik, Ireneusz Michalik , Zbigniew Figura , Ryszard Płotka , Rafał Denz i Sebastian Kliński.

Gdynia utrzymuje kontakty partnerskie z następującymi miastami:
Miasto Państwo Data podpisania porozumienia
Aalborg Dania 1987.08.04
Baranowicze Białoruś 1993.02.06
Brooklyn Stany Zjednoczone 1991.02.14
Haikou Chiny 2006.04.24
Kaliningrad Rosja 1994.10.27
Karlskrona Szwecja 1990.03.29
Kilonia Niemcy 1985.06.25
Kłajpeda Litwa 1993.01.12
Kotka Finlandia 1988.03.09
Kristiansand Norwegia 1991.09.21
Kunda Estonia 2001.02.24
Lipawa Łotwa 1999.10.12
Plymouth Wielka Brytania 1976.09.11
Seattle Stany Zjednoczone 1994.04.23
Związek Wybrzeża Opalowego Francja 2004.11.25
2002 r.
kwiecień – Nagroda Europy od Rady Europy
25 maja – I miejsce w konkursie "Profesjonalna gmina przyjazna inwestorom"
25 września – Honorowe Wyróżnienie w konkursie "Gmina Fair Play"
wrzesień – Główna Nagroda Ministra Infrastruktury za zrealizowany projekt modernizacji ulicy Świętojańskiej
2003 r.
14 października – wyróżnienie za organizację regat "The Cutty Sark Tall Ships' Races 2003"
17 listopada – IV miejsce w Wielkim Rankingu Miast
2004 r.
6 marca – Nagroda Honorowa Polskiego Związku Żeglarskiego Rejs Roku 2003 za zorganizowanie The Cutty Sark Tall Ships 2003
16 kwietnia – I miejsce konkursie na najlepszą promocję turystyki w kategorii "IMPREZA"
24 kwietnia – I miejsce w konkursie "Samorząd przyjazny oświacie"
maj – nagroda Magazynu Sportów Wodnych "Żagle" im. Leonida Teligi.
lipiec/sierpień – I miejsce w konkursie "Nad wodą bezpiecznie"
27 sierpnia – nagroda w wakacyjnym Turnieju Miast "Dziennika Bałtyckiego"
2005 r.
13 stycznia – nagroda za "Żeglarską Imprezę Roku 2004"
I kwartał – laureat konkursu "Europrodukt – Inicjatywa samorządowa – 2004"
I kwartał – nagroda Złotej Strony Miesiąca
I kwartał – wyróżnienie za Lotne Miejskie Punkty Informacji Turystycznej
8-10 kwietnia – nagroda główna w konkursie "Najlepsza impreza turystyczna w 2004 roku"
2006 r.
10 marca – nagroda za najlepszą imprezę roku 2005
24 kwietnia – I miejsce w konkursie "Bramy Kraju"
kwiecień – wyróżnienie za modernizację Mariny Gdynia
kwiecień – wyróżnienie za święto ul. Świętojańskiej
11 maja – I miejsce w konkursie "Samorząd Przyjazny Oświacie"
18 września – I miejsce w konkursie "Innowacyjna gmina"
listopad – III miejsce w rankingu "Sukces kadencji 2002 – 2006"
2007 r.
6 stycznia – nagroda "Wektora 2006” dla Wojciecha Szczurka
18 kwietnia – wyróżnienie w konkursie "Złote Formaty"
4 czerwca – I miejsce w rankingu miesięcznika "Forbes"
13 lipca – IV miejsce w rankingu samorządów "Rzeczpospolitej"
15 lipca – II miejsce w konkursie "Na najlepiej oświetloną gminę i miasto 2007 roku"
15 lipca – II miejsce w konkursie "Oświetlenie wnętrz obiektów użyteczności publicznej"
październik – I miejsce w badaniu socjologicznym Diagnoza Społeczna 2007
23 listopada – I miejsce w konkursie "Samorząd Przyjazny Przedsiębiorczości"
2008 r.
14 lutego – I miejsce w rankingu miesięcznika "Forbes"
31 marca – nagroda "Cała Polska czyta dzieciom" dla Wojciecha Szczurka
19 kwietnia – wyróżnienie w konkursie "Najlepsza promocja turystyki województwa pomorskiego 2007"
19 kwietnia – I miejsce w konkursie "Samorząd przyjazny oświacie"
23 czerwca – statuetka "Najatrakcyjniejsze miasto dla biznesu w Polsce" wg miesięcznika Forbes
17 lipca – III miejsce w konkursie "Najlepsze miasto" wg tygodnika Rzeczpospolita
Sierpień – Gdynia znalazła się na międzynarodowej planszy gry Monopoly, w wyniku głosowania mieszkańców miasta za pomocą internetu, walka o miejsce na planszy gry z tzw. dzikiej karty.
14 listopada – Wojciech Szczurek najlepszym prezydentem w Polsce
Grudzień – najlepiej umeblowane miasto w Polsce
8 grudnia – Gdynia została okrzyknięta Innowacyjną Gminą w konkursie Krajowi Liderzy Innowacji 2008.
2009 r.
17 kwietnia – Nagroda Główna w Konkursie Publiczności w kategorii Miasto za najatrakcyjniejsze stoisko 12 – tych Gdańskich Targów Turystycznych
23 kwietnia – Nagroda Specjalna Magazynu Elle za imprezę "Gdynia Design Days 2008".
24 kwietnia – Gdynia zajęła pierwsze miejsce w kategorii "miast od 150 do 300 tys. mieszkańców" w rankingu magazynu Forbes'a „Miasta najatrakcyjniejsze dla biznesu".
25 maja – wyróżnienie Gdyńskiej Kampanii 1% przez tygodnik Newsweek Polska
8 czerwca – wyróżnienie honorowe Gdyni przez Krajową Radę Izby Urbanistów za najlepszy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwalony w latach 2004-2007
Według raportu przedstawionego w 2007 przez prof. Janusza Czapińskiego na podstawie badań[31], standard życia w Gdyni jest najwyższy w Polsce.

marcin1982rok - 2010-09-02, 16:10

Sopot (kaszb. Sopòt lub też Sopòtë, Copòtë, Copòt, niem. Zoppot)[4] – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce nad Zatoką Gdańską (Morze Bałtyckie), położone na Pobrzeżu Gdańskim, pomiędzy Gdańskiem i Gdynią, z którymi tworzy Trójmiasto. Jest jednym z większych miast aglomeracji gdańskiej. Sopot jest najmniejszym pod względem ludności powiatem grodzkim w Polsce.
Sopot jest popularnym kurortem nadmorskim, miastem uzdrowiskowym, po II wojnie światowej znanym z organizowanych tam od 1961 w Operze Leśnej konkursów piosenki Sopot Festival.
Miasto posiada najdłuższe w Europie molo o drewnianej konstrukcji.
W latach 90. XX Sopot dynamicznie się rozwijał dzięki walorom turystycznym[potrzebne źródło]. Po reformie administracyjnej w 1999 Sopot w drodze wyjątku otrzymał uprawnienia miasta na prawach powiatu (przysługujące nominalnie miastom o liczbie ludności powyżej 100 tys.). Może także poszczycić się najniższym w Polsce stopniem bezrobocia wynoszącym 1,9% (ok. 300 osób)[5]
Większa część miasta położona jest na Pobrzeżu Kaszubskim, natomiast mniejsza zachodnia znajduje się na Pojezierzu Kaszubskim.
Karlikowo
Kamienny Potok
Przylesie
Dolny Sopot
Brodwino
Górny Sopot
Osiedle Mickiewicza
Świemirowo
Stawowie
Leśna Polana\Gręzowo
Od VIII do 1. poł. X stał tu gród – obecnie zrekonstruowany (Grodzisko w Sopocie).
1283 – pojawiła się pierwsza wzmianka o miejscowości Sopoth w akcie donacyjnym księcia pomorskiego Mściwoja II na rzecz klasztoru cystersów w Oliwie.
1798 – hrabia Kajetan Sierakowski wybudował pierwszy dom letniskowy.
1819 – Karol Wegner wybudował pierwsze kąpielisko morskie.
1823 – Jan Jerzy Haffner, były lekarz armii napoleońskiej, wzniósł Zakład Kąpielowy. W ciągu następnych lat powstały kolejne budynki uzdrowiskowe – Dom Zdrojowy, Łazienki Południowe i Łazienki Północne.
1870 – do Sopotu dotarła kolej (linia kolejowa Gdańsk – Słupsk – Koszalin, później do Berlina).
1898 – otwarto tor wyścigów konnych.
Dekretem cesarskim z 8 października 1901 miejscowość otrzymała prawa miejskie – ich uroczyste nadanie miało miejsce 1 kwietnia 1902.
W latach 1919-1939 Sopot znajdował się w granicach Wolnego Miasta Gdańska, 1939-1945 III Rzeszy.
Wojska radzieckie wkroczyły do Sopotu 23 marca 1945 obchodząc się z nim dosyć łagodnie – zniszczeniu uległo 135 budynków, co stanowiło 10% ówczesnej zabudowy.
1945 – nastąpiło wcielenie Sopotu do Polski; pozostała w mieście ludność niemiecka zostaje wysiedlona
Między 1945 a 1975 miasto było siedzibą powiatu, w 1945 również władz wojewódzkich.
Pierwotna nazwa brzmiała 'Sopoty'[potrzebne źródło], jednak nie była jednoznacznie ustalona forma dopełniacza: 'Sopot' czy 'Sopotów' (analogiczne do nazwy miasta Tychy). Zmiana nazwy na liczbę pojedynczą rozwiązała ten problem.
2008 - 38 821
2009 - 38 460
Kościół Zbawiciela – kościół parafii ewangelicko-augsburskiej, zbudowany w latach 1913-1919, wpisany do rejestru zabytków 12 sierpnia 1976[6]
Zakład Balneologiczny, wpisany do rejestru zabytków 18 maja 1982[6]
ul. Bohaterów Monte Cassino o długości 635 m; wcześniejsze nazwy: do 1945 – Seestraße (Morska), 1945-1956 – Konstantego Rokossowskiego
grodzisko wczesnośredniowieczne, ul. Haffnera
Latarnia Morska
molo spacerowe drewniane, z XIX/XX
Opera Leśna z 1909, w okresie międzywojennym popularność zdobyła dzięki organizowanym tutaj Festiwalom Wagnerowskim, w okresie powojennym – międzynarodowym festiwalom piosenki
Krzywy Domek
cmentarz żydowski z 1913, ul. Malczewskiego, wpisany do rejestru zabytków 30 listopada 1983[6]
plaże nad Zatoką Gdańską
Trójmiejski Park Krajobrazowy – park krajobrazowy, utworzony 3 maja 1979
Wielka Gwiazda – skrzyżowanie dróg spacerowych na obszarze Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego
Lista imprez cyklicznych odbywających się w Sopocie:
Międzynarodowy Sopot Festival, którego organizatorem od 2005 jest telewizja TVN
Festiwal Teatru Polskiego Radia i Telewizji Polskiej Dwa Teatry, którego organizatorem jest Polskie Radio i Telewizja Polska (odbywa się od 2001 roku)
Festiwal Jedynki, którego organizatorem był TVP1 (od 2007 impreza nie odbywa się)
Sopot Hit Festiwal, którego organizatorami są TVP2 i Radio Eska (odbył się tylko w 2008 i 2009 roku)
TOPtrendy, którego organizatorem jest telewizja Polsat
Sopot Film Festival, międzynarodowy festiwal filmowy (odbywa się od 2001 roku)
W Sopocie są 3 hotele pięciogwiazdkowe (tj. Sofitel Grand, Sheraton Sopot, Rezydent), 1 czterogwiazdkowy (Haffner) oraz hotele trzygwiazdkowe (Hotel Europa, Hotel Zhong Hua, Hotel Villa Baltica, Hotel Bayjonn, Hotel Opera).
1864 – uruchomienie pierwszego środku transportu miejskiego – omnibusu konnego na trasie Gdańsk – Sopot przez firmę „Thiel, Goldwied und Hadlich”
1870 – do miasta dociera kolej
1926 – uruchomienie pierwszej linii autobusowej z Gdańska do Sopotu przez firmę „Danziger Verkehrsgesellschaft”
do 1927 funkcjonowało nieopodal Łazienek Południowych lądowisko hydroplanów, z którego utrzymywano rozkładową komunikację lotniczą m.in. z Niemcami
1928 – 1934 – utrzymywanie linii autobusowej z Gdyni do Sopotu przez firmę „Władysław Szandrach”
1929 – 1930 – utrzymywanie linii autobusowej z Gdyni przez Towarzystwo Komunikacji Autobusowej
1930 – 1939 – utrzymywanie linii autobusowej z Gdyni przez Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne
1940 – 1942 – utrzymywanie linii autobusowej Gdańsk-Gdynia przez firmę „Danziger Elektrische Strassenbahn AG”
1942 – 1945 – utrzymywanie linii autobusowej Gdańsk-Gdynia przez firmę „Verkehrsbetriebe Danzig Gotenhafen”
1945 – uruchomienie linii autobusowej Gdańsk-Gdynia
1946 – 1953 do Sopotu docierała linia tramwajowa nr 7 z Gdańska
1947 – otwarcie połączenia trolejbusowego z Gdyni
doktora Jana Jerzego Haffnera
Adama Mickiewicza
Armii Krajowej
Danuty Siedzikówny "Inki"
Esperantystów
Fontanna z posągiem rybaka
Fryderyka Chopina
Jana Pawła II
Marynarzy
Mieszkańców Sopotu
Powrót Sopotu do Polski
Sopockiego Parasolnika
Sportowców
Wojenny (żołnierzy radzieckich)
kościoły katolickie zobacz też: archidiecezja gdańska
Kościół garnizonowy św. Jerzego, ul. Kościuszki 1, wcześniej św. Zbawiciela
Kościół parafialny św. Andrzeja Boboli, ul. Powstańców Warszawy 15
Kościół parafialny św. Bernarda, ul. Abrahama 41-43
Kościół parafialny Zesłania Ducha Świętego, ul. Kujawska 50-52
Kościół parafialny NMP Gwiazdy Morza, ul. Kościuszki 19
Kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Malczewskiego 18
Kościół parafialny św. Michała Archanioła, ul. 3 Maja 38a
kościoły protestanckie
Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, Kościół św. Zbawiciela, ul. Parkowa 5 (luteranie)
Kościół Chrystusowy, ul. Obrońców Westerplatte 21 (Uczniowie Chrystusa/Campbellici)
Kościół Chrześcijan Baptystów, ul. Chopina 32
Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego, ul. Sikorskiego 6/4
Inne
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, ul. Grunwaldzka 23/3 (Mormoni)
Sala Królestwa Świadków Jehowy.
1902-1905 – dr Volkmar von Wurmb, burmistrz
1905-1908 – dr Johannes Kollath, burmistrz
1908 – baron von Gagern, burmistrz komisaryczny
1908-1919 – Max Woldmann, burmistrz
1919-1930 – dr Erich Laue, burmistrz, od 1920 również starosta sopocki, od 1923 nadburmistrz
1930-1934 – dr Hermann Lewerenz, nadburmistrz
1934-1936 – dr Wilhelm Fließbach, nadburmistrz
1936-1941 – Erich Temp, nadburmistrz komisaryczny, od 1939 również starosta Sopot-Gdynia
1942 – Gerchard Koß, p.o. burmistrz
1942 – Schröder
1942-1945 – funkcję nadburmistrza pełnili p.o. prezydenci policji m. Gdańska
1945 – Henryk Michniewicz, burmistrz, od 1945 prezydent
1945 – Tadeusz Soboń, prezydent
1946 – Antoni Turek, prezydent
1946-1948 – Leonard Wierzbicki, prezydent
1948 – Srebrnik, prezydent
1948 – Bolesław Śliwiński, prezydent
1948-1949 – Jan Kapusta, prezydent
1949-1950 – Piotr Nowak, prezydent
1950-1952 – Alfred Müller, prezydent, od 1950 przew. Miejskiej Rady Narodowej
1952-1954 – Hieronim Kozieł, przewodniczący
1954-1958 – Roman Kosznik, przewodniczący
1958-1965 – Stanisław Podraszko, przewodniczący
1965-1969 – Zenon Bancer, przewodniczący
1969-1978 – Bolesław Robakowski, przewodniczący, od 1973 prezydent
1978-1981 – Lech Świątkowski, prezydent
1981-1984 – Cezary Dąbrowski, prezydent
1984-1990 – Andrzej Plona, prezydent
1990-1992 – Henryk Ledóchowski, pierwszy demokratycznie wyłoniony prezydent miasta Sopotu
1992-1998 – Jan Kozłowski, prezydent
1998-nadal Jacek Karnowski, prezydent
Tadeusz Gocłowski – arcybiskup senior gdański
Władysław Bartoszewski – 2007 polityk, działacz społeczny, historyk, dziennikarz, pisarz
Izabela Sierakowska-Tomaszewska – 2001
Elżbieta Duńska-Krzesińska – 2001 lekkoatletka
Seweryn Krajewski – 2001 muzyk
Czesław Miłosz – 2001 poeta
Andrzej Dudziński – 2001 grafik
Lech Wałęsa – 1995 polityk
Franciszek Mamuszka – 1983 krajoznawca polski
Roman Heising – 1982
Marian Mokwa – 1979 malarz
Władysław Wagner – 1928 żeglarz
August von Mackensen – 1915 feldmarszałek niemiecki
Uniwersytet Gdański
Wydział Zarządzania, ul. Armii Krajowej 101; do 1969 część Wyższej Szkoły Ekonomicznej, następnie Wydział Ekonomiki Produkcji UG
Wydział Ekonomiczny, ul. Armii Krajowej 119-121; do 1969 część Wyższej Szkoły Ekonomicznej, następnie Wydział Ekonomiki Transportu UG
Sopocka Szkoła Wyższa, ul. Kościuszki 47; do 2008 jako Wyższa Szkoła Finansów i Rachunkowości w Sopocie
Europejska Szkoła Hotelarstwa, Turystyki i Przedsiębiorczości, ul. Zamkowa Góra 25; wcześniej jako Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki
Wydział Zamiejscowy Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, ul. Polna 16-20
Sopocka Szkoła Zarządzania
Zespół Szkół nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie
I Liceum Ogólnokształcące
Gimnazjum nr 1
Lokalna Akademia Informatyczna przy ZSO 1
II Liceum Ogólnokształcące
III Liceum Ogólnokształcące
Sopocka Akademia Tenisowa – Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące
Zespół Szkół Handlowych
Sopockie Szkoły Autonomiczne (Sopocka Autonomiczna Szkoła Podstawowa, Sopockie Autonomiczne Gimnazjum, Sopockie Autonomiczne Liceum)
Gimnazjum nr 2
Zespół Szkół nr 3
Szkoła Podstawowa z Oddziałami Sportowymi nr 7
Gimnazjum Sportowe nr 3
Scena Kameralna Teatru Wybrzeże
Teatr Atelier im. Agnieszki Osieckiej
Sopocka Scena Off de Bicz
Kino Polonia
Multikino Sopot (od 2009)
DKF Kurort (od 2009 projekcje odbywają się w salach Multikina Sopot)
Uczniowski Klub Sportowy "Siódemka" – koszykówka i sporty wodne
Sopocki Klub Jeździecki
Sopocki Klub Lekkoatletyczny
Mini Golf Club Sopot – Minigolfowy klub sportowy
MKS Ogniwo Sopot – Ekstraliga Rugby (wielokrotny mistrz Polski w różnych kategoriach wiekowych)
Trefl Sopot – zespół koszykówki mężczyzn (Mistrz Polski 2004, 2005, 2006, 2007, 2008)
Trefl Sopot – zespół siatkówki żeńskiej występujący w pierwszej lidze siatkówki kobiet
SPK – Sopocki Potok Kamionka – Stowarzyszenie Sportowe (Piłka Nożna, Siatkówka – III liga mężczyzn)
Pomorskie Stowarzyszenie Sportowe Jantar Sopot – zespół piłkarski mężczyzn
PDP Karlikowo Sopot – drużyna piłkarska mężczyzn
Klub Piłkarski Sopot – V liga PomZPN
Sopocki Klub Żeglarski Hestia Sopot
SSK Navigo Sopot Sopocka Szkoła Katamaranów Navigo i Uczniowski Klub Sportowy Navigo
SSKiR – Sopockie Stowarzyszenie Kulturystyki i Rekreacji
Sopot Curling Club Wa ku'ta
Sopocki Klub Hokejowy – SKH Mad Dogs Sopot
Sekcja pływacka MOSiR Sopot
Klub Uczelniany AZS SSW Sopot – przy Sopockiej Szkole Wyższej
Sopot Centrum
Karlikowo
Kamienny Potok
Przylesie
Dolny Sopot Grunwaldzka
Dolny Sopot Haffnera
Lisie Wzgórze
Zajęcze Wzgórze
Górny Sopot
Brodwino
Osiedle Mickiewicza
Świemirowo
Stawowie
Leśna Polana\Gręzowo
Centrum Południe - Kościuszki
Sopocki Las (dzielnica)

Miasto Państwo Data rozpoczęcia współpracy
Aszkelon Izrael ?
Frankenthal Niemcy ?
Karlshamn Szwecja ?
Næstved Dania ?
Peterhof Rosja ?
Ratzeburg Niemcy ?
Southend-on-Sea Wielka Brytania ?
Zakopane Polska ?

marcin1982rok - 2010-09-02, 16:18

Gdańsk, (wymowa ?/i, IPA: /gdaɲsk/, kaszb. Gduńsk[3], niem. Danzig, łac. Dantiscum, Dantis, Gedanum[4], jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską, na Pobrzeżu Gdańskim. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.
Gdańsk z 456 591 mieszkańcami[2] zajmuje szóste miejsce pod względem liczby ludności, a z 261,7 km² siódme pod względem powierzchni[1]. Aglomerację gdańską, w skład której oprócz Trójmiasta wchodzą między innymi Pruszcz Gdański, Reda, Rumia i Wejherowo, zamieszkuje ok. 1 235 000 mieszkańców[5].
Jest jednym z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Gdańsk posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych, jest również miastem królewskim i hanzeatyckim, swego czasu najludniejszym i najbogatszym w Rzeczypospolitej[6]. Pierwsza wzmianka o Gdańsku pochodzi z 997 r. i tę datę często przyjmuje się umownie jako początek dziejów miasta chociaż już w VII wieku była tu osada rybacka[7]. Gdańsk uznawany jest za symboliczne miejsce wybuchu II wojny światowej oraz początku upadku komunizmu w Europie Środkowej.
W Gdańsku będą rozgrywane mecze podczas mistrzostw koszykarek EuroBasket Women 2011 oraz Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2012. Miasto kandyduje także do zdobycia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku.
Miasto jest położone nad Zatoką Gdańską, u ujścia Motławy do Wisły. Gdańsk leży na Żuławach Wiślanych, nadbrzeżna jego cześć na Mierzei Wiślanej, a zachodnie jego krańce na Pobrzeżu Kaszubskim i Pojezierzu Kaszubskim. Położenie Gdańska w obrębie czterech odmiennych jednostek fizyczno-geograficznych powoduje duże zróżnicowanie przestrzenne warunków środowiska przyrodniczego na jego terenie[8]. Na ukształtowanie terenu, układ hydrograficzny i parametry klimatyczne wpływa ponadto położenie miasta w strefie nadmorskiej charakteryzującej się specyficznym oddziaływaniem morza na środowisko przyrodnicze lądu.
Do najważniejszych zasobów przyrodniczych miasta należy duża powierzchnia zieleni. Tereny lasów i zieleni[9] zajmują w Gdańsku łącznie 24% powierzchni całkowitej miasta[8].
Nazwa jest pochodzenia słowiańskiego – prasłowiański rdzeń *gъd oznaczał teren wilgotny, mokradła, być może mokry las. Dokładna etymologia nie została ustalona jednoznacznie. Pierwsza wzmianka o Gdańsku pochodzi z Żywotu Świętego Wojciecha, który opisuje wizytę biskupa na tym terenie wiosną 997. W dokumencie nazwa Gdańska zapisana jest jako Gyddanyzc[10].
W swej historii miasto nosiło także nazwy Kdansk, Gdanzc, Dantzk, Dantzig, Dantzigk, Danzig, Dantiscum, Dantzick i Gedanum.
Badania archeologiczne wskazują na istnienie w tym miejscu osady rzemieślniczo-rybackiej już w VII wieku. W X wieku Mieszko I przyłączył Pomorze Wschodnie z Gdańskiem i Zachodnie ze Szczecinem i Kołobrzegiem do Polski. Po zwycięskiej wojnie z Pomorzanami Bolesław III Krzywousty odzyskał dla Polski całe Pomorze Zachodnie i zdobył Pomorze Przednie. W 1217 i 1227 miały miejsce wyprawy pomorskie Leszka Białego i ustanowiono zwierzchność Polski nad Pomorzem Gdańskim. Po objęciu rządów na Pomorzu Gdańskim przez Świętopełka II, nastąpił okres uniezależnienia się regionu. W 1263 miasto otrzymało prawa miejskie wzorowane na prawie lubeckim. W 1271 Brandenburczycy zajęli miasto. Mściwój II dzięki pomocy Bolesława Pobożnego odzyskał miasto szturmem w 1272. 15 lutego 1282 w wyniku układu w Kępnie władca Wielkopolski, Przemysł II, uzyskał zwierzchnictwo nad Pomorzem Gdańskim.
W sierpniu 1308 Brandenburczycy opanowali miasto bez grodu, obronionego przez sędziego Boguszę. Krzyżacy wezwani przez Łokietka do pomocy przy usunięciu Brandenburczyków zajęli już w październiku część grodu i po nadejściu posiłków zaatakowali miasto. 13 listopada 1308, po wycofaniu się Brandenburczyków, Krzyżacy dokonali rzezi mieszkańców. W 1343 zawarto układ pokojowy z Krzyżakami, w wyniku którego król Kazimierz III Wielki zrzekł się Pomorza Gdańskiego. W tym samym roku prawa miejskie otrzymało Główne Miasto. 31 lipca 1346 wielki mistrz krzyżacki Heinrich IV Dusemer von Arfberg wydał dokument, który zlikwidował resztki działania prawa miejskiego według wzoru lubeckiego i zastąpił je prawem chełmińskim. W 1361 Gdańsk dołączył do Związku Miast Hanzeatyckich. W 1361, 1378, 1411 i 1416 wybuchały powstania antykrzyżackie, krwawo tłumione.
W 1410, po klęsce Zakonu Krzyżackiego w Bitwie pod Grunwaldem, gdańska rada postanowiła uznać władzę Władysława Jagiełły, za co uzyskał liczne przywileje. Rok później Jagiełło w wyniku traktatu w Toruniu uwolnił Gdańsk od złożonej mu przysięgi. Gdańsk dotknęły represje ze strony Krzyżaków.
14 marca 1440 Gdańsk przystąpił do Związku Pruskiego. 11 lutego 1454, po 146 latach, zakończył się okres panowania Krzyżaków w Gdańsku. 6 marca tego roku król Kazimierz IV Jagiellończyk na wniosek poselstwa Związku Pruskiego, wcielił Gdańsk do Polski, udzielając mu jednocześnie przywileju bicia własnej monety. Gdańsk został zwolniony z prawa nabrzeżnego, a także dopuszczono przedstawicieli ziem pruskich do elekcji króla Polski. Był to okres, w którym Gdańsk stał się jednym z najbogatszych miast na świecie. Gdańsk przystąpił do wojny trzynastoletniej w 1455; gdańszczanie złożyli hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi, a 25 maja 1457 miasto otrzymało Wielki Przywilej, zapewniający swobodny przywóz towarów Wisłą z Polski, Litwy i Rusi bez konieczności kontroli oraz inne przywileje, które miały wynagrodzić miastu wkład w wojnę. Zawarcie w 1466 pokoju toruńskiego zagwarantowało Pomorzu Gdańskiemu oraz Warmii pozostanie przy Polsce. W 1467 król zlikwidował urząd gubernatora i powołał na wzór Korony tytuł capitaneus Prussiae Generalis. Utworzone zostało województwo pomorskie.
W czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521, w dniach 8 – 10 listopada 1520 posiłkujący krzyżaków niemieccy landsknechci ostrzelali Gdańsk z Biskupiej Górki. W 1525 miał miejsce tumult gdański – wystąpienie luterańskiego pospólstwa i plebsu przeciwko burmistrzowi Eberhardowi Ferberowi, które obaliło stary magistrat. 17 kwietnia 1526 król Zygmunt wkroczył do Gdańska na czele 8-tysięcznego wojska, rozkazał ściąć buntowników i rozszerzył uprawnienia swojego burgrabiego. Król Zygmunt August specjalnym dekretem tolerancyjnym dla Gdańska z 1557 uspokaja nastroje społeczne i kładzie kres walkom religijnym w mieście. 16 grudnia 1577 Stefan Batory potwierdził przywileje miasta i rozszerzył tolerancję religijną na inne wyznania. Gdańsk stał się schronieniem dla obcokrajowców prześladowanych w swoich krajach za przekonania religijne wśród których były osoby wybitne i uzdolnione.
28 listopada 1627 na redzie gdańskiej rozegrała się morska bitwa pod Oliwą. 3 maja 1660 zawarcie pokoju oliwskiego zakończyło okres potopu szwedzkiego.
Gdańsk był głównym punktem oporu zwolenników Stanisława Leszczyńskiego w czasie wojny o sukcesję polską. Od lutego do września 1734, był oblegany przez Rosjan i częściowo zniszczony przez ostrzał artyleryjski. Królestwo Prus zajęło w 1772 niektóre majątki Gdańska oraz Nowy Port. 23 stycznia 1793 Prusy dokonały zaboru Gdańska.
26 maja 1807 wojska napoleońskie zdobyły miasto. 9 lipca 1807 na mocy postanowień traktatu w Tylży, utworzono pierwsze Wolne Miasto Gdańsk. Od lutego 1814 Gdańsk ponownie znalazł się pod panowaniem Prus, co zostało potwierdzone na kongresie wiedeńskim w 1815. Do połowy XIX wieku nastąpił ogólny upadek miasta. Po 1850, gdy utworzono połączenia kolejowe z Bydgoszczą, Szczecinem i Berlinem, a następnie z Warszawą – stopniowo sytuacja miasta się poprawiała.
Od 1920, na mocy traktatu wersalskiego Gdańsk ponownie stał się Wolnym Miastem.Polska odpowiadała za politykę zagraniczną i obronną miasta, koleje, pocztę, miała także składnicę wojskową na Westerplatte, prawo swobodnego używania portu gdańskiego, a samo miasto było w unii celnej z Polską. Według szacunków w 1923 ludność polska mogła stanowić 15% mieszkańców miasta[11], a w 1939 – ok. 10%[12]. W 1925 na terenie Wolnego Miasta została utworzona archidiecezja gdańska. W 1933, po dojściu nazistów do władzy i utworzeniu III Rzeszy, rozpoczęły się prowokacje antypolskie oraz prześladowania polskich działaczy i organizacji.
1 września 1939 salwa z okrętu Schleswig-Holstein na Westerplatte była drugim tuż po bombardowaniu Wielunia atakiem na Polskę rozpoczynającym II wojnę światową. Na początku II wojny światowej Gdańsk stanowił silny ośrodek polskiej konspiracji, ale wielu konspiratorów zginęło na skutek denuncjacji gdańskich Niemców[13].
Pod koniec marca 1945 wojska radzieckie i polskie wchodzące w skład II Frontu Białoruskiego przystąpiły do szturmu na miasto. 30 marca 1945 miasto zostało zdobyte i w znacznej części zniszczone. Zniszczeniu uległo m.in. 90% zabytkowego śródmieścia, przy czym szacuje się, że ok. połowy zniszczeń powstało w rezultacie nalotów lotniczych w trakcie wojny bądź ostrzału artyleryjskiego podczas walk, zaś drugą połowę stanowiło burzenie miasta przez wojska sowieckie[12][14][15][16].
W rezultacie konferencji poczdamskiej Gdańsk wrócił do Polski. 9 lipca 1945 po raz pierwszy zebrała się Miejska Rada Narodowa[12]. Od 1946 Gdańsk był siedzibą województwa gdańskiego.
Spośród pozostałych w mieście mieszkańców Wolnego Miasta, ludość niemiecka (ok. 120-130 tys. osób w połowie 1945) w zdecydowanej większości została wysiedlona, zaś ludność polska, po zajęciu Wolnego Miasta przez III Rzeszę zmuszona do podpisania Volkslisty, zobowiązana była poddać się procedurze weryfikacji organizowanej przez nowe władze. Od połowy 1945 Gdańsk był celem licznych transportów repatriantów z Kresów Wschodnich[12].
Podczas wydarzeń Grudnia 1970, rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Doszło do walk ulicznych i starć z organami bezpieczeństwa, a w efekcie do podpalenia gmachu KW Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w czasie trwającego wiecu protestacyjnego.
31 sierpnia 1980 podpisano porozumienia sierpniowe kończące falę protestów robotniczych i strajków. Porozumienie gwarantowało między innymi powstanie pierwszych niezależnych związków zawodowych. Wydarzenia te przyjmuje się jako początek procesu obalenia systemu komunistycznego we Europie Wschodniej. W 1987 do Gdańska z wizytą przybył Jan Paweł II.
W 1992 diecezja gdańska została podniesiona do rangi archidiecezji. 24 listopada 1994 podczas koncertu w hali Stoczni Gdańskiej wybuchł pożar, w którym śmierć poniosło 7 osób, a 300 zostało rannych. 17 kwietnia 1995 doszło do eksplozji gazu i zawalenia się wieżowca mieszkalnego, w wyniku czego zginęły 22 osoby. W 1997 uroczyście obchodzono 1000-lecie Gdańska.
2 września 2002 w Dworze Artusa odbyło się uroczyste wręczenie władzom Gdańska Honorowej Flagi Rady Europy. Z rąk Benno Zierera, członka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy flagę odebrali prezydent Gdańska Paweł Adamowicz oraz przewodniczący Rady Miasta Gdańska Bogdan Oleszek. Wieczorem Honorową Flagę Rady Europy wciągnięto na maszt na Nowym Ratuszu. Wyróżnienie stanowić miało wyraz uznania dla aktywności miasta w rozwijaniu kontaktów z zagranicznymi miastami partnerskimi oraz jest swoistą nagrodą za dokonania Gdańska w dziedzinie promocji idei jedności europejskiej[17].
W 2005 odbyły się oficjalne uroczystości z okazji 25-lecia powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność". Wśród wielu konferencji, wystaw i pokazów, na terenie Stoczni Gdańskiej odbył się koncert Jean Michela Jarre'a, który zgromadził ponad 100 tysięcy widzów.90% posiadającej bezcenne walory architektoniczne i urbanistyczne zabudowy śródmieścia Gdańska zostało zniszczone podczas działań wojennych, w szczególności w wyniku walk o miasto w marcu 1945[12].
Gdańsk stanowi jeden z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce[18], pomimo że prawie całe historyczne śródmieście zostało odbudowane po ostatniej wojnie[12], a znaczna część zabytków ruchomych uległa zniszczeniu bądź rozproszeniu[19]. Pod koniec średniowiecza Gdańsk stał się najważniejszym ośrodkiem artystycznym na Pomorzu[20]. W okresie renesansu i baroku działali tutaj wybitni twórcy, np. Willem, Abraham i Izaak van den Blocke, Antoni van Obberghen, Andreas Schlüter.
Najważniejsze zabytki Gdańska znajdują się na Głównym Mieście (Ratusz Głównego Miasta, Dwór Artusa, Dom Uphagenów) i Starym Mieście (Wielki Młyn, Ratusz Starego Miasta, kościół św. Katarzyny), główne znajdują się wzdłuż Drogi Królewskiej reprezentacyjnej ulicy Gdańska – Długiej. Na Głównym Mieście znajduje się również Bazylika Mariacka Wniebowzięcia NMP największa średniowieczna świątynia z cegły w Europie. Do 1939 roku istniała Wielka Synagoga.
Do ważnych miejsc w Gdańsku należy również Westerplatte, Twierdza Wisłoujście oraz Oliwa, gdzie znajduje się zespół katedralny.
Zabytki Gdańska znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.
1939 – 250 000
1946 – 117 894 (spis powszechny)
1950 – 194 633 (spis powszechny) 
1955 – 242 854
1960 – 286 940 (spis powszechny) 
1970 – 365 600 (spis powszechny) 
1975 – 420 977 
1980 – 456 707 
1985 – 468 616 
1990 – 465 143 
1995 – 463 019 
1996 – 462 336 
1997 – 461 354 
1998 – 458 988 
1999 – 457 937 
2000 – 456 574 
2001 – 455 464 
2002 – 461 653 (spis powszechny) 
2003 – 461 011 
2004 – 459 072 
2005 – 458 053 
2006 – 456 658 
2008 – 455 581 
2009 – 456 591 
Gdańsk jest jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych w rejonie Morza Bałtyckiego. Już pierwsze przekazy dowodzące istnienia miasta, jak "Żywot Świętego Wojciecha" z 997, mówią o grodzie, mieście; ówczesny Gdańsk musiał być więc ludną osadą. Gród prowadził działalność handlowo-targową, z rybołówstwem, zbieractwem bursztynu i portem morskim. W 1235 roku Gdańsk otrzymał prawa miejskie w wyniku silnego rozwoju za czasów Świętopełka. Najwyższe stosunki handlowe Gdańsk utrzymywał z Lubeką, skąd przywożono sól oraz sukno, a wywożono zboże i drewno.
W następnym okresie pomimo zdobycia Gdańska przez Krzyżaków w 1309 miasto dalej się rozwijało, aż do roku 1390 kiedy nastąpił spór pomiędzy Polską i zakonem. Wcześniej Gdańsk stał się członkiem Hanzy, pośredniczył w handlu zagranicznym Polski pobierając tzw. funtowe. Do gdańskiego portu przybijało coraz więcej statków, powstały wielkie spichlerze oraz wielki żuraw wybudowany w 1367. Gdańsk prześcignął inne miasta dolnej Wisły jak Elbląg, Toruń czy Chełmno. Stał się również przodującym miastem w Hanzie.
Po zakończeniu wojny i podpisaniu pokoju toruńskiego nastąpił okres związku z Polską. Gdańsk uzyskał liczne przywileje: szeroką autonomię w dziedzinie finansowej, administracyjnej i sądowniczej. Przyznano prawo wydawania statutów tzw. wilkierzy – przepisów normujących życie miejskie, przede wszystkim handlowe. Ponadto Gdańsk otrzymał prawo bicia własnej monety w złocie i srebrze. W tym czasie Gdańsk wprowadził nowe cło, palowe, w celu zwiększenia swoich dochodów. Nastąpił złoty okres rozwoju gospodarczego miasta. Gdańsk stał się monopolistą w handlu zagranicznym Polski, pośrednicząc w transakcjach eksportowo-importowych. Prowadził wówczas wymianę handlową na dużą skalę, handlował z niemieckimi miastami hanzeatyckimi: Hamburgiem, Lüneburgiem, Wismarem, Rostockiem, duńskimi i szwedzkimi, skąd sprowadzano: śledzie, futra, żelazo i wywożono: sól, piwo, wino, owoce południowe i towary przemysłowe. Podobne transakcje Gdańsk zawierał na wschodnim wybrzeżu Bałtyku z Rewlem, Parnawą, Dorpatem, Rygą i Nowogrodem. Duże znaczenie miały kontakty kupców z Brugią, dokąd wywozili: zboże, drewno, futra, ołów, miedź węgierską, żelazo szwedzkie i przywozili: sukno flandryjskie, wino, oliwę, owoce południowe. Następnie przenieśli swoje kontakty handlowe do Antwerpii i Amsterdamu. Również handlowano z Anglią, Francją oraz Hiszpanią i Portugalią. Udział Gdańska w ogólnym handlu w rejonie Bałtyku osiągnął 30%.
Na początku XVII wieku Gdańsk pod względem wielkości dorównał Lubece. Na krótko przed potopem Gdańsk, liczący 77 000 mieszkańców[21], stał u szczytu rozkwitu. Następne lata obniżyły wartość handlu, Europa Zachodnia zmniejszała zapotrzebowanie na zboże z Gdańska, liczne wojny zniszczyły miasto, w końcu doszło do zaborów i utraty samodzielności. W celu odwrócenia złej koniunktury Gdańsk utworzył Izbę Handlową, oddano na cele giełdy towarowej Dwór Artusa, utrzymywano swoich agentów handlowych w stolicach większych państw i chętnie przyjmowano obcych agentów i konsulów innych państw.
W połowie XVII wieku zatrudnienie znajdowało 8000 robotników, natomiast w efekcie recesji w połowie XVIII wieku zaledwie kilkuset. Następował zmierzch miasta. W XIX wieku życie gospodarcze miasta tkwiło w zastoju. Po utworzeniu połączenia kolejowego z Bydgoszczą w 1852 stopniowo sytuacja gospodarcza się poprawiała. W 1870 dodatkowo utworzono nowe połączenia kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a w 1877 z Warszawą. W 1873 powstała pierwsza linia tramwaju konnego do Oliwy.
Nie pomagały nawet środki Prus przeznaczane na podniesienie handlu. Gdańsk bez zaplecza gospodarczego Polski nie miał warunków do rozwoju. Starano się jednak różnymi środkami poprawić niekorzystną sytuację – w 1870 utworzono nowe połączenia kolejowe ze Szczecinem i Berlinem, a w 1877 z Warszawą. W 1873 powstała pierwsza linia tramwaju konnego do Oliwy. Po kolejnych decyzjach z końca XIX wieku, znoszących cła tranzytowe, nastąpił stopniowy rozwój eksportu (głównie zboża i drewna), towarzyszyła temu rozbudowa gdańskiego portu i rozbudowa przemysłu (stocznie, fabryki i zakłady naprawy taboru kolejowego).
W latach 1871-1897 założono pierwszą sieć kanalizacyjną, następnie rozpoczęto budowę sieci wodociągowej. W 1853 wybudowano gazownię, w latach 1897 elektrownię, a w okresie od 1895-1896 pierwsze elektryczne linie tramwajowe. W połowie XIX wieku rozwijała się także nauka, w 1849 w Gdańsku działało 46 szkół elementarnych i 8 szkół średnich, w 1904 otwarto politechnikę.
Dopiero koniec I wojny światowej oraz powstanie Wolnego Miasta Gdańska z wolną Polską umożliwiło wejście w kolejną fazę rozwoju miasta.
Liczba statków wchodzących do/wychodzących z portu w Gdańsku[potrzebne źródło]:
1912 – 5966
1925 – 7944
1926 – 11870
1927 – 13892
Biorąc pod uwagę tonaż statków wzrósł on w 1930 o 322% w stosunku do roku 1912. Przed wojną 1914-1918, podrzędny port, mniejszy od portu Brema, Szczecin, Ryga, Kopenhaga czy Sztokholm, wysunął się na pierwsze miejsce wśród portów nad Bałtykiem. Dopiero przyczyny polityczne, znaczny wpływ Republiki Weimarskiej na Wolne Miasto Gdańsk, spowodowały podjęcie decyzji o budowie portu w Gdyni, który do II wojny światowej prześcignął port w Gdańsku.
Po wojnie nastąpiła odbudowa miasta, istniejący przemysł sprzed wojny został odtworzony i rozbudowany. Odbudowano Port Gdańsk wewnętrzny oraz powstał nowy port zewnętrzny zwany Portem Północnym. Zostały odbudowane stocznie. Pojawiły się nowe gałęzie gospodarki jak: przemysł precyzyjny i elektroniczny, informatyka.
W Gdańsku swą siedzibę ma 14 szkół wyższych[22]. W 2008 roku studiowało na nich łącznie 78 626 studentów[22], co czyni z Gdańska jeden z najważniejszych ośrodków akademickich w Polsce.
Uniwersytet Gdański – powołany 20 marca 1970, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (28 584 studentów).
Politechnika Gdańska – jedna z najstarszych uczelni technicznych w Polsce. Założona 6 października 1904 roku. Jako uczelnia polska funkcjonuje od 24 maja 1945 (21 638 studentów).
Gdański Uniwersytet Medyczny – najstarsza samodzielna uczelnia medyczna w Polsce, założona w 1945, jej historia sięga 1454 roku[23]. (4 936 studentów).
Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku (3878 studentów)
Wyższa Szkoła Bankowa (3799 studentów)
Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu (w skrócie AWFiS) – jest dwuwydziałową uczelnią z siedzibą w Gdańsku Oliwie (3784 studentów).
Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna (3737 studentów)
Ateneum – Szkoła Wyższa (2600 studentów).
Wyższa Szkoła Zarządzania (2405 studentów)
Gdańska Wyższa Szkoła Administracji (1041 studentów)
Akademia Sztuk Pięknych działalność rozpoczęła tuż po wojnie w 1945. Obecnym rektorem jest prof. Ludmiła Ostrogórska (784 studentów).
Akademia Muzyczna – założona w 1947 r. W roku 2007-2008 obchodziła Jubileusz 60-lecia (655 studentów).
Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna (556 studentów)
Gdańskie Seminarium Duchowne
Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych – Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny PJWSTK w Gdańsku
Centrum Obsługi Przedsiębiorcy (COP), choć funkcjonował od kwietnia 2005, oficjalnie zostało utworzone 30 maja 2005.COP jest wyspecjalizowaną jednostką informacyjną w Urzędzie Miejskim w Gdańsku, będąca innowacyjnym w skali kraju projektem typu one stop shop. Centrum zlokalizowane jest w Zespole Obsługi Mieszkańców UMG nr 1 w Gdańsku przy ul.Partyzantów 74. Podstawowym zadaniem gdańskiego COP jest udzielanie informacji i pomoc w wypełnianiu wniosków dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, co pozwala na skrócenie czasu procedury rejestrowania firmy.
Instytut Bałtycki zajmuje się zagadnieniami dotyczącymi wybrzeża krajów nadbałtyckich i gospodarką morską, stosunkami polsko-niemieckimi i polsko-skandynawskimi.
Gdańskie Towarzystwo Naukowe
Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa w Gdańsku
W 2005 Gdańsk stał się pierwszym miastem w Polsce, które przyznaje stypendia na studia zagraniczne. Stypendium Naukowe im. Gabriela Daniela Fahrenheita jest przeznaczone dla absolwentów matury międzynarodowej oraz wybitnych maturzystów w celu pokrycia kosztów studiów na zagranicznych uczelniach.

marcin1982rok - 2010-09-02, 16:27

Gdańsk jest jednym z największych ośrodków kulturalnych w północnej Polsce. Działa tu kilka teatrów, siedem kin, Opera, i filharmonia. Dla turystów równie ważna jest możliwość zwiedzania ogromnej liczby muzeów, dokumentujących burzliwą przeszłość miasta. Gdańsk to również ważny ośrodek chóralny z bogatą przeszłością w którym aktywnie działa kilka grup. Prestiż miasta dodatkowo podnoszą różnego rodzaju festiwale i imprezy począwszy od Festiwalu Szekspirowskiego, przez Jarmark św. Dominika aż po Festiwal Dobrego Humoru czy organizowany przez Europejskie Centrum Solidarności interdyscyplinarny festiwal All About Freedom Festival. Gdańsk jest kandydatem do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016.
Do gdańskich klubów sportowych zalicza się:
Lechia Gdańsk
Ośrodek Szkolenia Piłkarskiego Lechia Gdańsk (ekstraklasa w sezonie 2008/2009)
Rugby Club Lechia Gdańsk
Gedania Gdańsk – założona w 1922 roku jako polski wielosekcyjny klub sportowy w Wolnym Mieście Gdańsku. Obecnie funkcjonują sekcje siatkówki, piłki nożnej i wioślarstwa.
sekcja siatkówki kobiet Gedania Gdańsk (Liga Siatkówki Kobiet w sezonie 2006/07) i Energa Gedania II Gdańsk
sekcja piłki nożnej (V liga w sezonie 2006/07)
Polonia Gdańsk powołany 27 września 1945 roku – początkowo nosił nazwę "NIT". Pierwsze mecze rozgrywano na wyspie Ostrów, a "dojazd" na żużlowe boisko odbywał się łodzią.
sekcja piłki nożnej mężczyzn (V liga w sezonie 2006/07)
Gdański Klub Żużlowy "Wybrzeże" powstał w 2006 roku; kontynuuje tradycje Gdańskiego Klubu Sportowego "Wybrzeże", działającego w latach 1945-2005.
sekcja żużlowa (I liga w sezonie 2010)
Gdański Auto Moto Klub – klub zajmujący się motocrossem, istniejący od 1946 roku; organizator zawodów rangi mistrzostw Polski, Europy i świata.
Stoczniowiec Gdańsk – klub hokejowy występujący w rozgrywkach hokejowej Ekstraligi; swoje mecze rozgrywa w hali Olivia.
sekcja hokeja na lodzie (Ekstraklasa w sezonie 2006/07)
łyżwiarstwo figurowe
Trefl Gdańsk – męska drużyna siatkarska z Gdańska powstała w 2005 roku z inicjatywy właściciela firmy Trefl S.A. – Kazimierza Wierzbickiego.
sekcja siatkówki mężczyzn (I liga w sezonie 2007/08)
GTS Gdańsk – klub siatkarski założony w 2005 roku.
sekcja siatkówki mężczyzn (II liga w sezonie 2006/07)
TKKF Stoczniowiec Gdańsk – sekcja bokserska, kick-bokserska, muay thai, tenis stołowy, tenis ziemny
TKKF Rozstaje Gdańsk – sekcja LA joggingu, p.nożna, sporty i zajęcia III wieku, kursy instruktorskie, itd
UKS Jasieniak – uczniowski klub sportowy o profilu siatkarskim
Żabi Kruk
klub kajakowy o profilu turystycznym
SMS Gdańsk – zespół piłki ręcznej mężczyzn (I liga w sezonie 2006/07)
Spójnia Gdańsk
AZS AWFiS Gdańsk
sekcja piłki ręcznej kobiet AZS AWFiS Gdańsk (Ekstraklasa w sezonie 2006/07)
sekcja piłki ręcznej mężczyzn AZS AWFiS Gdańsk (I liga w sezonie 2006/07)
sekcja szermierki SIETOM AZS AWFiS Gdańsk
ponadto sekcje: gimnastyki, judo, lekkiej atletyki, pływania, rugby, tenisa stołowego, wioślarstwa, żeglarstwa
Champion Gdańsk
sekcja kick-boxingu
sekcja muay thai
GKS Morena – piłkarski klub sportowy występujący w B-klasie
Portal Regionalny Trojmiasto.pl
Telewizja Regionalna Pomorska.TV
Portal MM Moje Miasto Trójmiasto MMTrojmiasto.pl
Dziennik Bałtycki
Gazeta Wyborcza – oddział Trójmiasto
Echo Miasta – oddział Trójmiasto
Nasze Morze
Pomorski Kurier Nieruchomości
Kościoły katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia pw. św. Brygidy,
Parafia pw. Wniebowzięcia NMP (Bazylika Mariacka),
Parafia pw. św. Mikołaja,
Parafia pw. Matki Boskiej Częstochowskiej,
Parafia pw. Chrystusa Króla
Parafia Świętego Kazimierza w Gdańsku
Parafia pw. Chrystusa Zbawiciela,
Kościół greckokatolicki
Parafia pw. św. Bartłomieja i Opieki NMP,
Kościół Polskokatolicki w RP
Parafia pw. Bożego Ciała,
Kościoły prawosławne
Kościół prawosławny
Parafia pw. św. Mikołaja w Gdańsku,
Kościoły protestanckie
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny
Parafia,
Kościół Zielonoświątkowy w RP
Zbór,
Zbór "Nowe Życie",
Kościół Wolnych Chrześcijan
Zbór,
Kościół Chrześcijan Baptystów
I Zbór,
II Zbór (Przymorze),
Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa
Zbór,
Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
Armia Dawida
Islam
Muzułmański Związek Religijny
Muzułmańska Gmina Wyznaniowa w Gdańsku
Judaizm
Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP
Filia w Gdańsku
Niezależna Gmina Wyznania Mojżeszowego
Gmina w Gdańsku
Buddyzm
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu
Szkoła Zen Kwan Um w Polsce
Gdański Ośrodek Zen,
Inne
Świecki Ruch Misyjny "Epifania"
Zbór w Gdańsku,
Świadkowie Jehowy
Gdańsk jest stolicą i największym miastem województwa pomorskiego. Administracja miasta to nie tylko Urząd Miejski, ale również wiele innych podmiotów organizacyjnych podległych władzom miasta. Należą do nich m.in. takie jednostki jak: Zarząd Dróg i Zieleni, Zarząd Transportu Miejskiego, Straż Miejska, Biuro Rozwoju Gdańska (planowanie przestrzenne), Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, Miejski Dom Kultury. Ponadto Miastu podlega ponad 200 placówek oświatowych.
Janusz Lewandowski, PO, ekonomista, były minister przekształceń własnościowych
Jarosław Wałęsa, PO
Tadeusz Cymański, PiS
Okręg obejmuje obszary powiatów: gdańskiego, kwidzyńskiego, malborskiego, nowodworskiego, starogardzkiego, tczewskiego, sztumskiego oraz miast na prawach powiatu: Gdańsk i Sopot. Liczba posłów wybieranych w tym okręgu wyborczym wynosi 12
Gdańsk, decyzją Rady Miasta, podzielony jest na 30 jednostek zwanych dzielnicami. Mieszkańcy dzielnic mają prawo tworzyć jednostki pomocnicze gminy – Rady Osiedli. W Gdańsku działa 10 Rad Osiedli. Utworzono je w dzielnicach Brzeźno, Kokoszki, Krakowiec-Górki Zachodnie, Letnica, Młyniska, Olszynka, Osowa, Rudniki, Strzyża oraz Wyspa Sobieszewska.
Gdańsk leży na skrzyżowaniu ważnych drogowych szlaków komunikacyjnych. W mieście spotykają się trasy europejskie E28 (trasa europejska), E75 (trasa europejska) oraz E77 (trasa europejska). Na terenie Gdańska rozpoczyna się droga krajowa Droga krajowa nr 1, krzyżują się ponadto drogi Droga krajowa nr 7 oraz S6. Sieć drogową uzupełnia 6 dróg wojewódzkich.
Gdańsk posiada obwodnicę tranzytową północ-południe w klasie drogi ekspresowej (Obwodnica Trójmiasta S6), omijającą centrum miasta od zachodu. Po otwarciu autostrady A1, obwodnica stanowi jej przedłużenie. Jednym z problemów transportowych Gdańska jest brak bezpośredniego połączenia portu gdańskiego z obwodnicą – najkrótsza trasa wiedzie przez centrum miasta. W związku z tym, na najbliższe lata planuje się budowę dwóch tras umożliwiających wyprowadzenie ruchu tego typu z centrum – południowej obwodnicy Gdańska oraz Trasy Sucharskiego.
Główną osią drogową miasta jest główna arteria komunikacyjna Trójmiasta, przebiegająca równolegle do linii kolejowej przez najważniejsze części miasta – Śródmieście, Wrzeszcz i Oliwę (leżące na tzw. Dolnym Tarasie). Dzielnice Górnego Tarasu, położone w zachodniej części miasta, posiadają znacznie gorszą sieć drogową, opierającą się głównie na drogach dojazdowych do obwodnicy (ul. Świętokrzyska, Trasa W-Z, ul. Słowackiego, ul. Spacerowa).
Kręgosłup transportu publicznego w aglomeracji trójmiejskiej stanowi Szybka Kolej Miejska, której pociągi kursują od Tczewa przez Gdańsk, Sopot, Gdynię, do Rumi, Redy, Wejherowa i Słupska, na odcinku Gdańsk-Gdynia z częstotliwością do 7-8 minut w szczycie, po własnym torowisku wydzielonym z sieci PKP Polskie Linie Kolejowe.
Transport miejski w Gdańsku zarządzany jest przez Zarząd Transportu Miejskiego (ZTM Gdańsk), zaś przewozy realizują Zakład Komunikacji Miejskiej sp. z o.o. (ZKM Gdańsk), PKS Gdańsk sp z o.o., oraz Warbus. Na zlecenie ZTM funkcjonuje 75 linii autobusowych stałych dziennych, 10 linii nocnych i 4 linie sezonowe (łączna długość 767,7 km) oraz 10 linii tramwajowych (łączna długość 116,7 km). W Gdańsku funkcjonują także przewoźnicy prywatni (m.in. P.A. Gryf, Roki-Trans, Angelus, Jurexbus i in.), którzy zapewniają głównie komunikację z okolicznymi miejscowościami.
W ramach wakacyjnej komunikacji turystycznej, miasta Gdańsk, Sopot i Hel postanowiły o uruchomieniu (od 2006 roku) tramwajów wodnych. Promy kursują na trzech liniach, obsługiwanych jednostkami Żeglugi Gdańskiej.
W 2007 roku, miasto Gdańsk wspólnie z trzynastoma gminami sąsiadującymi, utworzyło Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej Jednym z pierwszych postanowień MZKZG była decyzja o wdrożeniu biletu metropolitalnego. Obecnie w ramach MZKZG można nabyć wspólne bilety 24-, 72-godzinne oraz miesięczne.
Znajdujący się w granicach miasta, w dzielnicy Matarnia, port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo jest trzecim (po Warszawie i Krakowie) pod względem wielkości ruchu pasażerskiego portem lotniczym w Polsce. W 2008 obsłużył 1 954 177 pasażerów na 40 liniach krajowych i międzynarodowych.
Gdańsk posiada duży port morski, będący jednocześnie największym polskim portem. W 2008 przeładowano w nim towary o łącznej masie 17,07 mln t[26]. Zdecydowaną większość przeładunków stanowiły masowe ciekłe i suche (odpowiednio: 10,61 i 4,04 mln t). Na pozostałą część składały się: kontenery 955 tys. t, ładunki drobnicowe 871 tys. t oraz przeładowywane w technologii ro-ro 602 tys. t.
Z Długiego Pobrzeża regularnie odbywają się rejsy białej floty, obsługiwanej przez przedsiębiorstwo Żegluga Gdańska, głównie na trasach wycieczkowych po porcie, na Westerplatte oraz do Sopotu i Gdyni. W Gdańsku Nowym Porcie znajduje się ponadto terminal pasażerski, z którego odpływają promy do Nynäshamn (Szwecja) linii Polferries.
Kolej żelazna dotarła do Gdańska 6 sierpnia 1852, gdy uruchomiono 1-torowy odcinek Tczew-Gdańsk, stanowiący fragment Pruskiej Kolei Wschodniej (Preußische Ostbahn) z Berlina poprzez Kostrzyn-Krzyż-Piłę-Bydgoszcz-Tczew do Gdańska i Królewca. W październiku 1857 Gdańsk uzyskał połączenie z Malborkiem. W 1870 oddano do użytku połączenie Słupsk-Gdańsk wybudowane przez Berlińsko-Szczecińskie Towarzystwo Kolejowe (Berlin-Stettiner Eisenbahn Gesellschaft). W latach 1876-1877, dzięki uruchomieniu linii Malbork-Iława-Działdowo-Mława, 1 września 1877 Gdańsk uzyskał połączenie kolejowe z Warszawą[27]. Do końca II wojny światowej funkcjonowała zbudowana w 1914 linia kolejowa Gdańsk Wrzeszcz - Stara Piła [Kartuzy].
Lata powojenne przyniosły budowę wydzielonej, zelektryfikowanej linii SKM – w 1951 Gdańsk Główny-Gdańsk Nowy Port, w 1952 na odcinku Gdańsk Wrzeszcz-Sopot oraz w 1953 Sopot-Gdynia. Linia do Nowego Portu obecnie używana jest jedynie w ruchu towarowym.
książę Świętopełk (ur. 1195, zm. 1266)
biskup, dyplomata Jan Dantyszek (ur. 1485, zm. 1548)
malarz Izaak van den Blocke (ur. 1572, zm. 1626)
rzeźbiarz, architekt Abraham van den Blocke (ur. 1572, zm. 1628)
autor polskiej gramatyki po łacinie (Gdańsk 1690) i po niemiecku (Gdańsk 1693), gdański nauczyciel Jan Karol Woyna (ur. 1605, zm. 1693)
Gotfryd Lengnich (ur. 1689, zm. 1774) historyk, nauczyciel Stanisława Augusta Poniatowskiego
rytownik Jeremiasz Falck (ur. 1610, zm. 1667)
astronom Jan Heweliusz (ur. 1611, zm. 1687)
inżynier miejski Jerzy Strakowski (ur. 1614, zm. 1675)
fizyk Gabriel Fahrenheit (ur. 1686, zm. 1736)
burmistrz, uczony Daniel Gralath (ur. 1708, zm. 1767)
malarz Daniel Chodowiecki (ur. 1726, zm. 1801)
kupiec, rajca Jan Uphagen (ur. 1731, zm. 1802)
książę Adam Kazimierz Czartoryski, (ur. 1734, zm. 1823)
pedagog, pastor Krzysztof Celestyn Mrongovius (ur. 1764, zm. 1855)
filozof Arthur Schopenhauer (ur. 1788, zm. 1860)
ksiądz katolicki, filozof Stefan Pawlicki (ur. 1839, zm. 1916)
prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska Ernst Ziehm (ur. 1867, zm. 1962)
aptekarz i działacz polonijny Teofil Kopczyński (ur. 1872, zm. 1938)
aktor teatralny i filmowy Max Adalbert (ur. 1874, zm. 1933)
biskup gdański Edward O'Rourke (ur. 1876, zm. 1943)
prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska Heinrich Sahm (ur. 1877, zm. 1939)
działacz Polonii gdańskiej Zygmunt Moczyński (ur. 1886, zm. 1960)
prezydent Senatu Wolnego Miasta, pisarz i publicysta Hermann Rauschning (ur. 1887, zm. 1982)
poseł do Volkstagu i działacz mniejszości żydowskiej Bernhard Kamnitzer (ur. 1890, zm. 1959)
gdański działacz polityczny Richard Stachnik (ur. 1894, zm. 1982)
pisarka Stanisława Przybyszewska (ur. 1901, zm. 1935)
naukowiec, chemik, noblista Adolf Butenandt (ur. 1903, zm. 1995)
pisarz, działacz polityczny Lech Bądkowski (ur. 1920, zm. 1984)
aktor filmowy Eddi Arent (ur. 1925)
pisarz noblista Günter Grass (ur. 1927)
pierwszy Przewodniczący NSZZ Solidarność, Prezydent RP Lech Wałęsa (ur. 1943)
premier RP Donald Tusk (ur. 1957)
pisarz Paweł Huelle (ur. 1957)
arcybiskup gdański Tadeusz Gocłowski (ur. 1931)
aktor filmowy i teatralny, Zdzisław Kuźniar (ur. 1931)
pisarz Jacek Dehnel (ur. 1980)
Lista miast partnerskich Gdańska[28]:
Brema – Niemcy od 1976
Turku – Finlandia od 1987
Cleveland – USA od 1990
Barcelona – Hiszpania od 1990
Kalmar – Szwecja od 1991
Helsingør – Dania od 1992
Marsylia – Francja od 1992
Rouen – Francja od 1992
Kaliningrad – Rosja od 1993
Sefton – Wielka Brytania od 1993
Odessa – Ukraina od 1996
Astana – Kazachstan od 1996
Sankt Petersburg – Rosja od 1997
Rotterdam – Holandia od 1998
Wilno – Litwa od 1998
Nicea – Francja od 1999
Szanghaj – Chiny od 2004
Palermo, Sycylia – Włochy od 2005
Bytów – Polska od 2007[29]

marcin1982rok - 2010-09-02, 16:36

Słupsk (wymowa ?/ikasz. Stôłpsk lub Słëpsk, łac. Stolpa, niem. Stolp, , szw. Stölpe) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba powiatów grodzkiego i ziemskiego oraz gminy Słupsk. Leży nad rzeką Słupią, na Pobrzeżu Koszalińskim, w odległości 18 km od Bałtyku. Jest to ośrodek przemysłu: drzewnego (meble), obuwniczego, maszynowego (głównie maszyny rolnicze), okiennego oraz samochodowego (autobusy i ciężarówki). Historycznie miasto należy do Pomorza Zachodniego.
Według danych z 31 grudnia 2009 Słupsk liczył 97 087 mieszkańców.
Patronem miasta jest bł. Bronisław Kostkowski.
Miasto leży nad rzeką Słupią, na Równinie Słupskiej, będącą mezoregionem Pobrzeża Koszalińskiego. Słupsk jest oddalony od Bałtyku o 18 km. Miasto zajmuje powierzchnię 43,15 km² z czego
21,12 km² — obszar zabudowany
11,86 km² — grunty orne i ogrody działkowe
5,74 km² — łąki, lasy i pastwiska
0,97 km² — sady[2]
Miasto ma status powiatu grodzkiego, a cały jego obszar otacza powiat słupski.
Słupsk składa się z 7 dzielnic: Nadrzecze, Ryczewo, Śródmieście, Niepodległości (za PRL Budowniczych Polski Ludowej), Westerplatte, Zatorze, a także ze Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Słupsk znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju[potrzebne źródło]. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +11 °C do +21 °C. Najzimniejszym miesiącem jest luty (temperatura waha się od -5 °C do 0 °C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7 °C. Średnia roczna suma opadów wynosi ok. 600 mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90 mm), najmniej opadów przypada na marzec (20 mm).
Nazwa miasta pochodzi od nazwy rzeki. Etymologicznie wiąże się ze słowem "słup", które wskazuje powiązane z wieżą lub elementem budynku obronnego wybudowanego na brzegu rzeki. Inna teoria głosi, że domostwa, ze względu na podmokły teren wznoszono na słupach. W języku kaszubskim miasto nosiło nazwę Stolpsk, które zostało przyjęte przez Niemców i przetransformowane na Stolp[2].
Pierwsze osady położone przy drodze pochodzącej jeszcze z epoki brązu – droga ta niegdyś łączyła obronne grody kultury łużyckiej – na Słupi był bród w miejscu dogodnym powstaniu tam dla kontroli szlaku grodziska słowiańskiego, w pobliżu przeprawy przez rzekę na trakcie handlowym łączącym m.in. Kołobrzeg ze wschodem. Warownia była doskonale położona strategicznie – otoczona przez nieprzystępne bagna i trzęsawiska, wybudowana została natomiast na sztucznym wzgórzu (obecnie w tym miejscu znajduje się kościół pw. św. Ottona), stanowiła też miejsce kontroli samej żeglugi na rzece.
Dzięki badaniom archeologicznym wiemy, że warownia była otoczona drewniano-ziemnym wałem, oraz naturalną fosą – nieistniejącymi obecnie odnogami rzeki Słupi.
W XIII i XIV Słupsk kilkakrotnie zmieniał przynależność państwową. Ok. 1236 wraz z całą ziemią słupsko-sławieńską wszedł w skład Pomorza Wschodniego (Gdańskiego). W 1265 gród otrzymał prawa miejskie od księcia gdańskiego Świętopełka. W wyniku bezpotomnej śmierci ostatniego księcia Pomorza Gdańskiego Mściwoja II, Słupsk znalazł się w 1294 w granicach Polski. Pozostawał w nich do 1307, gdy w wyniku zdrady Święców przeszedł w ręce margrabiów brandenburskich.
W 1310 nowi właściciele wystawili przywilej relokacyjny, który potwierdził prawa miejskie. Lokowany Słupsk uzyskał samorząd miejski z władzą wójtowską i radą miejską, nadania ziemskie, oraz odcinek rzeki Słupi długości 19 km, od grodu do ujścia, wraz z pięciometrowymi pasami ziemi na obu brzegach. Umożliwiło to prowadzenie gospodarki morskiej. Patrz: Umowa spisana w Słupsku w 1337 roku.
Po zwycięskiej wojnie z Brandenburgią w 1317 Słupsk przeszedł pod panowanie książąt zachodniopomorskich. Wkrótce jednak, bo w 1329 książęta Otton I i Barnim III oddali miasto wraz z całą ziemią w zastaw zakonowi krzyżackiemu na 12 lat. Władza zakonu była dla społeczeństwa ziemi słupskiej uciążliwa, więc kiedy nadszedł termin uregulowania długu, a książę Bogusław V nie zgromadził całej sumy, rycerstwo, mieszczaństwo i duchowieństwo wykupiło miasto w rąk krzyżackich.
W 1342 Słupsk ponownie wszedł w skład Pomorza Zachodniego. W 1368 miasto uzyskało od księcia Bogusława V przywilej menniczy, co oznaczało formalne wyodrębnienie się księstwa słupskiego.
W 1382 podczas zjazdu przedstawicieli miast hanzeatyckich w Strzałowie delegacja ze Słupska złożyła prośbę o przyjęcie do Hanzy. W ten sposób kupcy słupscy uzyskali przywileje w portach przynależne członkom związku oraz rozszerzenie zachodnich i północnych rynków.
Do czasów reformacji mieszkańcy Słupska wyznawali katolicyzm – w mieście nie przetrwały tradycyjne wierzenia Pomorzan. W początkach XVI w. nastąpiły społeczno-religijne zaburzenia. Najostrzejszą formę przybrały one w latach 1524-1525, gdy zbezczeszczono kościół pw. NMP. Większość mieszkańców miasta przyjęła wówczas luteranizm.
W XVII i XVIII miasta nie ominęły wojny. Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1630 do Słupska wkroczyli Szwedzi. Miasto zostało obciążone kontrybucjami i kosztami zakwaterowania wojsk, a rabunki, epidemie i pożar pogłębiły jeszcze kryzys w jego rozwoju. W trakcie wojny, w 1637 wygasła miejscowa dynastia Gryfitów. Pomorze Zachodnie zdołało jeszcze zachować samodzielność do 1648, do zawarcia pokoju westfalskiego. Ostatecznie miasto, wraz ze wschodnią częścią księstwa znalazło się w granicach Elektoratu Brandenburgii.
Ponowny kryzys i osłabienie miasta miały miejsce podczas wojny siedmioletniej oraz podczas wojen napoleońskich, które również nie oszczędziły miasta. W 1807 miasto, które było ważnym punktem oporu pruskiego przeciwko Napoleonowi, zostało zdobyte przez żołnierzy polskich pod dowództwem generała Michała Sokolnickiego. Po ściągnięciu kontrybucji, po dwóch tygodniach Polacy opuścili miasto.
W XIX sytuacja miejskiej gospodarki uległa znacznej poprawie. Dobra koniunktura gospodarcza i dynamiczny rozwój Prus sprzyjał rozwojowi miasta. Rozbudowano przemysł. Mimo zdegradowania miasta do roli ośrodka administracyjnego powiatu (siedziba władz rejencji znajdowała się w Koszalinie, a prowincji – w Szczecinie), Słupsk był drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w regionie, zajmował również drugie miejsce pod względem liczby ludności. W latach 1869-1870 zbudowano w Słupsku pierwszą linię kolejową relacji Szczecin-Gdańsk. Rozwinęło się również budownictwo. W XIX granice miasta przesunęły się znacznie w stosunku do średniowiecznych. W pierwszej kolejności budowano domy i fabryki wzdłuż głównej drogi Szczecin-Gdańsk (utwardzonej w 1835) oraz przy drodze prowadzącej do dworca kolejowego (obecnie ulica Wojska Polskiego).
W 1901 oddano do użytku ratusz, w 1903 budynek obecnego starostwa powiatowego. W latach 1903-1910 rozbudowano sieć wodociągową i kanalizacyjną, wybudowano też mechaniczną oczyszczalnię ścieków. W 1910 wyjechał na ulice miasta pierwszy tramwaj. Ważnym wydarzeniem w dziejach miasta była wizyta cesarza Wilhelma II, który we wrześniu 1910 przybył na uroczystości 600-lecia nadania praw miejskich przez książąt brandenburskich. Liczba mieszkańców wzrastała bardzo szybko, w 1914 osiągnęła 34 430 mieszkańców.
Działania I wojny światowej oszczędziły miastu większych zniszczeń. Już w początkach 1919 wznowiono funkcjonowanie komunikacji tramwajowej. Jednak rozwój miasta, mimo znacznego przyrostu liczby ludności, został zahamowany.
Okolice Słupska znalazły się w zasięgu żądań polskich dotyczących powojennych granic, jednak wyraźna dominacja ludności niemieckiej w mieście sprawiła, że traktat wersalski pozostawił Słupsk w granicach Niemiec. Powiat słupski stał się powiatem nadgranicznym.
W 1926 NSDAP wystąpiła w mieście publicznie, zyskując wielu zwolenników.
Wybuch wojny w 1939 całkowicie wyhamował rozwój miasta. Podczas wojny do miasta sprowadzano robotników z okupowanych krajów – otwarto w Słupsku obóz pracy, a w 1944 także filię obozu zagłady w Stutthof. Śmierć tych ludzi upamiętnia obelisk w pobliżu dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego.
Tuż przed przybyciem do miasta wojsk radzieckich, 7 marca 1945 dokonano masowej egzekucji w Lasku Południowym – rozstrzelano 22 przymusowych robotników. Wcześniej powieszono jeszcze dwie osoby. Te tragiczne wydarzenia upamiętnia pomnik. Dzień później do miasta wkroczyły oddziały 19. armii i 3. korpusu gwardii Armii Czerwonej. Miasto zostało zajęte bez walk, jednak żołnierze radzieccy celowo podpalali budynki w mieście, zwłaszcza na Starym Mieście. W efekcie zbrodniczych działań Sowietów zniszczeniu uległa znaczna część najstarszej, zabytkowej dzielnicy miasta.
Zajęcie miasta przez wojska ZSRR oznaczało rozpoczęcie nowego rozdziału w historii miasta. W 1945 Słupsk został przekazany pod kontrolę władz polskich, rok później znalazł się w granicach województwa szczecińskiego, które pokrywały się mniej więcej z granicami niemieckiej prowincji Pomorze. W 1950 województwo podzielono na dwa mniejsze: szczecińskie i koszalińskie. W skład tego drugiego wszedł również powiat słupski.
Polskie władze (pierwsza grupa przybyła do miasta 23 kwietnia 1945) i przybyli z kresów wschodnich Polacy postawiły przed sobą następujące zadania[5]:
zorganizowanie sprawnej władzy
wysiedlenie ludności niemieckiej
równomierne zasiedlenie miasta
odbudowa i rozwój miejskiej infrastruktury
organizacja życia społecznego.
Nie wszystkie plany udało się zrealizować. Również podjęte starania o nadanie miastu statusu stolicy województwa musiały poczekać. W 1950 Słupsk i powiat słupski znalazły się w granicach województwa koszalińskiego. W latach 1950-1975 województwo koszalińskie było jednym z trzech województw, których stolica była mniejsza od innego miasta regionu. Pozostałymi województwami były województwo kieleckie – Radom większy od Kielc oraz województwo zielonogórskie – Gorzów Wlkp. większy od Zielonej Góry.
W 1967 zorganizowano po raz pierwszy "Dni Słupska", a także Festiwal Pianistyki Polskiej.
W grudniu 1970 w Słupsku miały miejsca strajki i akcje protestacyjne. Nie było ofiar śmiertelnych.
W 1975 Słupsk stał się stolicą województwa. Status ten stracił 31 grudnia 1998, aby następnego dnia stać się częścią nowego województwa pomorskiego.
10 stycznia 1998 w Słupsku miały miejsce jedne z najpoważniejszych zamieszek w Polsce po 1989. Ich przyczyną była śmierć kibica koszykarskiej drużyny Czarni Słupsk na skutek obrażeń odniesionych po interwencji policji.
Hejnał Słupska (posłuchaj hejnału ?/i) W 1998 ogłoszono Ogólnopolski Konkurs na "Słupski Hejnał". Jury przyznało nagrodę "Grand Prix" Prezydenta Miasta Słupska Jackowi Stańczykowi ze Słupska. Od 1999 hejnał rozbrzmiewa codziennie o godz. 12.00. Od 1 stycznia 2009 na wieży Słupskiego ratusza rozbrzmiewają dwa hejnały – Słupska i Ustki. W ramach współpracy Dwumiasta w Ustce również grane są hejnały Ustki i Słupska[2].
W dwudziestoleciu międzywojennym charakterystyczna architektura Słupska, nawiązująca do wzorców klasycystycznych, sprawiła, że miasto uzyskało miano "małego Paryża"[potrzebne źródło]. Oś miasta wyznaczały obecne ulice Tuwima, Nowobramska, Kowalska i Armii Krajowej, w pobliżu których znajdowały się najważniejsze budowle. Charakterystycznym obiektem była neogotycka synagoga, spalona w 1938.
Po II wojnie światowej duża część miasta uległa zniszczeniu. Starsze kamienice zachowały się przy ulicy Wojska Polskiego i jej okolicach. Spalone zostały świeckie budowle w centrum miasta. Oszczędzono m.in. ratusz i ruiny Zamku Książąt Pomorskich. Odbudowa miasta prowadzona była w taki sposób, żeby powstało jak najwięcej budynków mieszkalnych w jak najkrótszym czasie. Doprowadziło to do zabudowania dawnego średniowiecznego miasta blokami modernistycznymi. Prowadzone obecnie prace renowacyjne mają na celu upiększenie tej części miasta.
kościół pw. NMP, wybudowany w 2. połowie XIV wieku w stylu gotyckim
podominikański kościół pw. św. Jacka z XIV wieku, w stylu gotyckim
kościół przyklasztorny pw. św. Ottona, wybudowany w latach 1872-73 w stylu neogotyckim
kościół pw. św Mikołaja, obecnie funkcjonujący jako biblioteka miejska, z XIII wieku, w stylu gotyckim
Kaplica św. Jerzego w Słupsku, wybudowana w 1. połowie XV wieku w stylu gotyckim
Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła, wybudowana pod koniec XIX wieku w stylu neogotyckim
Starostwo Powiatowe w Słupsku
Ratusz w Słupsku
Poczta Główna w Słupsku

marcin1982rok - 2010-09-02, 16:47

W końcu grudnia 2009 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Słupsku obejmowała ok. 4,7 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,6% do aktywnych zawodowo[6].
Słupsk jest ośrodkiem przemysłowym średniej wielkości. Od 1997 działa Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna, posiadająca filie w Koszalinie, Redzikowie, Debrznie, Szczecinku i Wałczu, zarządzana przez Pomorską Agencję Rozwoju Regionalnego S.A. W mieście działają instytucje wspierające rozwój gospodarczy: Słupska Izba Przemysłowo-Handlowa oraz Słupskie Stowarzyszenie Innowacji Gospodarczych i Przedsiębiorczości.
W Słupsku działa ok. 14 tys. podmiotów gospodarczych, wśród których znajdują się firmy o europejskiej renomie[potrzebne źródło]:
BAJCAR (okna i drzwi),
Fabryka Maszyn Rolniczych FAMAROL S.A. (maszyny rolnicze i części zamienne),
gino rossi S.A. (obuwie),
Kapena S.A. (produkcja i naprawa autobusów),
Laminopol Sp. z o.o.,
Przetwórstwo Rybne „Łosoś”,
M&S Pomorska Fabryka Okien Sp. z o.o.,
PLAST-BOX S.A. (przetwórstwo tworzyw sztucznych),
Scania Production Słupsk S.A. (autobusy),
STAKO S.J. (zbiorniki ciśnieniowe na gaz),
Stanpol Sp. z o.o. (przetwórstwo rybne).
CURVER POLAND (d. DOM-PLAST – art. plast. AGD)
MGA ENTERTAINMENT (zabawki)
FISKARS (narzędzia ogrodnicze)
PLASTEAM (art. plast. AGD)
Energię cieplną miastu zapewniają dwie ciepłownie — EC2 przy ul. Koszalińskiej oraz EC3 przy ul. Grunwaldzkiej.
Słupsk spełnia rolę regionalnego ośrodka handlowego. W Słupsku znajduje się 6 centrów handlowych (CH Jantar, CH Manhatan, CH Passo, CH Wokulski, Skwer Viki, CH w b. RDT), 3 galerie handlowe (Galeria Podkowa, Galeria Prestige, Galeria Słupsk), 1 hala targowa (Hala Targowa "Pod Wieżą")[2].
W mieście działa kilkadziesiąt klubów sportowych. Obecnie najbardziej znanym w Polsce zespołem ze Słupska jest Energa Czarni Słupsk (koszykówka mężczyzn), od wielu lat występujący w najwyższej klasie rozgrywkowej. Na tym samym szczeblu występują piłkarki ręczne Słupi Słupsk oraz badmintoniści Piasta-B Słupsk. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych klubów sportowych jest Gryf 95 Słupsk (piłka nożna). Ostatnio sukcesy w piłce nożnej plażowej odnosi Team-Baltica Słupsk (wicemistrz Polski w 2007). W mieście działają też SKB Czarni Słupsk i AP Czarni Słupsk, spadkobiercy tradycji Czarnych Słupsk, którzy dawniej odnosili wielkie sukcesy w boksie i siatkówce kobiet (pięciokrotne mistrzynie Polski).
W mieście odbywają się zawody rangi międzynarodowej i ogólnopolskiej. Od lat w Słupsku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Brydża Sportowego "Solidarność". W 2007 Słupsk był organizatorem XIII Światowych Igrzysk Polonijnych.
Energa Czarni Słupsk – koszykówka mężczyzn
Gryf 95 Słupsk – piłka nożna
Słupia Słupsk – piłka ręczna
Słupski Klub Sportowy Piast-B – badminton
Klub Strzelecki Gryf Słupski – strzelectwo sportowe
SKB Czarni Słupsk – boks
AP Czarni Słupsk – siatkówka kobiet
Towarzystwo Pływackie Skalar Słupsk – pływanie
SKLA M&S Okna Słupsk – lekkoatletyka
Team-Baltica Słupsk – piłka nożna plażowa
KU AZS-AP Słupsk – aerobik, taekwon-do itf, piłka nożna, koszykówka, siatkówka
Basket Słupsk – koszykówka mężczyzn
Aeroklub Słupski – lotnictwo sportowe
Floorball Słupsk – unihokej mężczyzn
Słupski Uczniowski Klub Piłkarski Słupsk
Salos Słupsk – piłka nożna, koszykówka, tenis stołowy
STS "Gryf-3" Słupsk – judo
Centra sportowe
Słupski Ośrodek Sportu i Rekreacji, ul. Szczecińska
Słupski Ośrodek Sportu i Rekreacji, ul. Rybacka
Gryf Słupski Klub, ul. Orzeszkowej
Stadiony
Stadion 650-lecia, ul. Madalińskiego
Stadion Gryfa 95 Słupsk, ul. Zielona
Stadion przy ul. Krzywoustego
Hale sportowe
Hala Gryfia, ul. Szczecińska
Hala sportowa, ul. Ogrodowa
Hala sportowa I LO, ul. Szarych Szeregów
Hala sportowa przy SP 5, ul. Hubalczyków
Hala sportowa SP 1 ul.Rybacka
Baseny i kąpieliska
Basen kryty w Słupskim Ośrodku Sportu i Rekreacji, ul. Szczecińska
Kąpielisko miejskie, ul. Arciszewskiego
Ośrodki jeździeckie
Fundacja dla dzieci niepełnosprawnych "Nadzieja", ul. Kaszubska
Stowarzyszenie Appaloza, ul. Rybacka
Ośrodek Hipoterapii i Rekreacji Ranczo, ul. Krzywa
Słupski Klub Jeździecki "Szarża"
Korty tenisowe
Korty tenisowe w Parku Kultury i Wypoczynku, ul. Rybacka
Korty przy stadionie 650-lecia, ul. Madalińskiego
Korty tenisowe na stadionie przy ul.Krzywoustego
Inne obiekty
Lodowisko, ul. Moniuszki
Lodowisko syntetyczne, róg ul. Leszczyńskiego i al. 3 Maja
Skatepark, ul. Małcużyńskiego
Shogun Klub Kulturystyczny, ul. Braci Gierymskich
Siłownia Malaga, ul. Hubalczyków (nad Apteką)
Boisko wielofunkcyjne, ul. Wiatraczna
Boisko wielofunkcyjne, Orlik, ul. Krzywoustego
Strzelnica, Zamiejska 30
Słupsk jest ośrodkiem kulturalnym o znaczeniu krajowym. Odbywają się tu znane w kraju festiwale, jak np. Festiwal Pianistyki Polskiej, Komeda Jazz Festival, Konfrontacje Sztuki Kobiecej, Festiwal Kultury Wschodu "Mundus Orientalis", Schaefferiada, Festiwal Młodych Talentów "Niemen Non Stop". W mieście istnieje Polska Filharmonia Sinfonia Baltica, oraz cztery teatry: reaktywowany w 2004 po 13 latach Teatr Nowy, awangardowy Teatr "Rondo", Teatr Władca Lalek oraz Teatr Lalki "Tęcza"[potrzebne źródło].
W słupskim Zamku Książąt Pomorskich siedzibę ma Muzeum Pomorza Środkowego, które prezentuje zbiory dotyczące historii regionu, jak pochodzący z 1618 oryginał mapy Lubiniusa, cynowe sarkofagi Anny i Ernesta Bogusława von Croy, gobelin przedstawiający poczet książąt pomorskich (dzieło Heleny i Tadeusza Gałkowskich) i stałą wystawę sztuki pomorskiej ("Sztuka Dawna Pomorza"). Muzeum Pomorza Środkowego posiada również sporą kolekcję prac Ottona Priebe'a oraz największy na świecie zbiór prac Witkacego. Często organizowane są też wystawy czasowe.
Sąsiedni Młyn Zamkowy, będący najstarszym obiektem przemysłowym na Pomorzu prezentuje wystawę stałą zatytułowaną "Rzeczywistość kulturowa Pomorza dawniej i dziś". Ekspozycja ukazuje całokształt zmian i procesów kulturowych, jakie zachodziły na ziemiach zachodnich w ostatnim stuleciu.
W Spichlerzu Richtera, również części zespołu zamkowego, prezentowane są rozmaite ekspozycje czasowe o bardzo zróżnicowanej tematyce. W Słupsku niegdyś było pięć kin, obecnie działa w mieście wybudowane w 1963 jako jedno z pierwszych w kraju z tzw. cineramą kino "Milenium" przy Starym Rynku i kino "Rejs" w Młodzieżowym Centrum Kultury przy ul. 3 Maja. W II etapie budowy CH Jantar zostanie wybudowany kilkusalowy multipleks. Plany zakładają także budowę 5-salowego kina Helios w CHR Arena. Oddanie obu multipleksów do użytku nastąpi w 2010[7].
W 2008 powstała w Słupsku Bałtycka Biblioteka Cyfrowa, która udostępnia w formie cyfrowej zbiory dotyczące miasta i regionu. Za projekt Bałtyckiej Biblioteki Cyfrowej w 2009 roku Miejska Biblioteka Publiczna w Słupsku zajęła III miejsce w finale konkursu Samorządowy Lider Zarządzania w kategorii kultura[8].
Amber Cup – Hala Gryfia, Szczecińska 99 (styczeń)
Międzynarodowe zawody połowu troci i łososia w Słupsku (styczeń)
Konfrontacje Sztuki Kobiecej (luty)
Słupska Wiosna Literacka (maj)
Eurofest – Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek Krajów Unii Europejskiej (czerwiec)
Sam na Scenie – Finał Turnieju Teatrów Jednego Aktora (czerwiec)
Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej (lipiec-sierpień)
Międzynarodowy Festiwal Brydża Sportowego "Solidarność" w 2010 r. (sierpień)
Święto Dwumiasta, Święto Ryby (sierpień)
Jarmark Gryfitów (lipiec-sierpień)
Festiwal Pianistyki Polskiej w Słupsku (wrzesień)
Witkacy pod strzechy (wrzesień)
Festiwal Młodych Talentów "Niemen Non Stop" (październik)
Mundus Orientalis (jesień)
Komeda Jazz Festival (październik)
Przegląd Twórczości Bogusława Schaeffera – Schaefferiada
Telewizja
Telewizja Kablowa Słupsk (Kanał 6)
Telewizja Słupsk (w sieci Vectra)
TVP Gdańsk – Redakcja w Słupsku
Radio
RMF MAXXX Pomorze
Radio Koszalin
Prasa
Głos Pomorza – Dziennik Pomorza Środkowego
"Dziennik Słupski" – dodatek Dziennika Bałtyckiego
"Nasze Miasto" – bezpłatny dziennik Słupska i Ustki
"Moje Miasto" – bezpłatny dwutygodnik miejski
"Zbliżenia" – dwutygodnik regionalny
"Echo Słupska" – bezpłatny miesięcznik
"Teraz Słupsk" – bezpłatny tygodnik miejski
"Kurier Obywatelski" – bezpłatny miesięcznik społeczny
"Kurier Słupski" – bezpłatny tygodnik
Słupsk jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy Słupska wybierają do swojej Rady Miasta 23 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest ratusz przy placu Zwycięstwa.
Słupsk ściśle współpracuje z nadmorskim miastem Ustka m.in. tworząc dwumiasto. Słupsk jest członkiem Związku Miast Polskich, Nowej Hanzy (od 2007 Słupsk jest koordynatorem działań Związku Hanzy w Polsce i reprezentuje pozostałe miasta polskie w Związku), Związku Miast Bałtyckich, Związku Powiatów Polskich, Związku Miast i Gmin Dorzecza Rzeki Słupi i Łupawy.
Miasto jest siedzibą starostwa słupskiego oraz gminy Słupsk. Znajduje się tu także Urząd Morski w Słupsku oraz zamiejscowy oddział Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

Miasto Kraj Data podpisania umowy
Archangielsk Rosja 29 VI 1989
Bari Włochy 22 VII 1989
Buchara Uzbekistan 8 IV 1994
Carlisle Wielka Brytania 3 IV 1997
Cartaxo Portugalia 25 IX 2007
Flensburg Niemcy 1 VI 1988
Ustka Polska 13 VII 2003
Vantaa Finlandia 8 VI 1987
Vordingborg Dania 13 V 1994
Grodno Białoruś 30 VII 2010

13 lipca 2003 roku została podpisana deklaracja o współpracy w ramach Dwumiasta między władzami Słupska i Ustki. Sam akt podpisany został statku płynącym na morzu w pobliżu Ustki.
Umowa została podpisana przez prezydenta Słupska Macieja Kobylińskiego i burmistrza Ustki Jacka Graczyka.
Deklaracja o współpracy w ramach Dwumiasta została podpisana w celu wspólnej promocji i rozwoju obu miast, tak aby ich oferta mogłaby się nawzajem uzupełniać i kompleksowo spełniać oczekiwania turystów.
Słupsk i Ustka bliżej siebie Razem będą silniejsi- pod tym hasłem została podpisana deklaracja.
Deklaracja współpracy partnerskiej w ramach Dwumiasta pomiędzy miastem Słupsk, reprezentowanym przez Macieja Kobylińskiego, Prezydenta Miasta oraz miastem Ustka, reprezentowanym przez Jacka Graczyka, Burmistrza Miasta. Wymienione strony, zwane dalej "Partnerami"w ramach istniejących kompetencji samorządowych w celu zacieśnienia więzów, które od wieków łączą nasze dwa miasta, w duchu integracji miast wzajemnie od siebie zależnych, przyczynia się do wzrostu dobrobytu mieszkańców obu miast, rozwoju współpracy gospodarczej,społecznej i kulturalnej oświadczają, że są gotowi utworzenia nowej formy współistnienia i współpracy w dziedzinie gospodarki, administracji, nauki i kultury, bezpośrednich kontaktów między mieszkańcami obu miast, przedsiębiorcami, urzędami, instytucjami i organizacjami pozarządowymi.
Partnerzy zgodnie oświadczają, że deklaracja niniejsza staje się początkiem nowej formy współdziałania, jaką jest Dwumiasto.
Partnerzy, w ramach Dwumiasta:
Będą gromadzić i wymieniać informacje o swoich projektach, planach i tematach bilateralnej współpracy, ze szczególnym uwzględnieniem i naciskiem położonym na współpracę w dziedzinie rozwoju turystyki, gospodarki, urbanistyki, wymianę doświadczeń, organizację wspólnych imprez o charakterze promocyjnym, kulturalnym, sportowym oraz działania mające na celu wypromowanie wszelkich atutów Ziemi Słupskiej,
Dołożą wszelkich starań, by skutecznie tworzyć nowe możliwości współpracy poprzez udostępnienie swoich sieci kontaktów, przedstawienie inwestorom oferty kompleksowo ukazującej atuty Słupska i Ustki oraz budowanie spójnego wizerunku miasta w dążeniu do ekonomicznego i gospodarczego rozwoju całego regionu.
Partnerzy zobowiązują się do utworzenia na zasadach parytetu zespołu koordynującego, którego zadaniem będzie realizowanie celów niniejszej Deklaracji.
Zespół spotykać się będzie przynajmniej raz na trzy miesiące, na przemian w każdym z miast. Realizacja celów Wspólnej Deklaracji o utworzeniu Dwumiasta będzie się odbywać za wzajemnym porozumieniem, zgodnie z kompetencjami umawiających się samorządów oraz bez naruszenia żywotnych, specyficznych interesów dla każdego z Partnerów.
Sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach.
Podpisano w Ustce, dnia 13 lipca 2003 roku[9].
Najlepiej rozwinęła się formuła współpracy trzech miast europejskich tj. współpraca trójstronna Carlisle - Flensburg - Słupsk . W ramach tzw. Trójporozumienia, tj. umowy podpisanej 28 czerwca 1988 r. we Flensburgu, realizuje się polityka współpracy między stowarzyszeniami, grupami młodzieży,artystami, mieszkańcami i równie ściśle między władzami miejskimi i radnymi.
Przykłady współpracy:
Każdego roku, w cyklu trzyletnim, spotykają się przedstawiciele władz miejskich trzech zaprzyjaźnionych miast, wymieniając doświadczenia i wytyczając programy dalszej współpracy. Również w sposób rotacyjny realizowana jest wymiana młodzieży.
Corocznie odbywające się Trójstronne Spotkanie Miast Partnerskich Calisle -Flensburg - Słupsk. Goście spotykają się z władzami Słupska i młodzieżą biorącą udział w dorocznej wymianie. Omawianych jest wiele inicjatyw m.in.:
 wspólne ubieganie się o środki unijne na niwelowaniu różnic rozwojowych,
 wymiana doświadczeń z zakresu gospodarki komunalnej i ochrony środowiska, spraw społecznych,
 rozwijanie wymiany kulturalnej i sztuki,
Efektem współpracy partnerskiej w 2007 roku między Flensburgiem a Słupskiem była wystawa fotograficzna ukazująca Flensburg i okolice przygotowana przez Landschaftsmuseum-Angeln, a także spotkanie architektów polskich i niemieckich we Flensburgu w dniach 8-11.11.2007 roku. Omówiono zagadnienia gospodarki przestrzennej i metody zachowania dziedzictwa kulturowego w architekturze.
Artyści z miast partnerskich wzięli udział w organizowanym przez Miasto Słupsk Międzynarodowym Plenerze Rzeźbiarskim. Tematem pleneru był Słupski Niedźwiadek Szczęścia. Tworzywem rzeźbiarzy było drewno. W ciągu dwóch tygodni powstały prace, które rozmieszczone zostały w 2007 roku na ulicach Słupska. Kolejny plener - malarski przeprowadzony został we wrześniu 2007 roku[10].
Porozumienie zostało zawarte 30 lipca 2010r i podpisane przez prezydenta Słupska Macieja Kobylińskiego i mera Grodna Borysa Nikołajewicza Koziełkowa. W uroczystości uczestniczył Rusłan Jesin, Konsul Generalny Republiki Białorusi w Gdańsku. Umowa zakłada, że Słupsk i Grodno dążyć będą do tego, aby oba miasta działały na rzecz tworzenia korzystnego klimatu dla rozwoju stosunków między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi. Współpraca ma być realizowana na wielu płaszczyznach m.in.: społecznej, gospodarczej i kulturalnej.
Słupsk od wielu lat współpracuje z Grodnem w Republice Białorusi. Owocem tej współpracy jest aktywna działalność prowadzona od ponad 20 lat przez władze Słupska przy współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Wilna i Grodna w Słupsku, które było inicjatorem zawarcia umowy partnerskiej między Słupskiem a Grodnem.
Rada Miejska w Słupsku w dniu 28 kwietnia br. podjęła uchwałę w sprawie podpisania przez nasze miasto umowy partnerskiej z Grodnem[11].
Słupsk leży w centrum atrakcyjnego turystycznie regionu – pobliskie miejscowości wypoczynkowe (kurorty nadmorskie Jarosławiec, Ustka, Rowy, Łeba) dysponują bogatą ofertą turystyczno – kulturalną. Największymi walorami regionu są wybrzeże morskie i liczne jeziora (8441 jezior zajmujących powierzchnię 1 hektara) otoczone lasami (lasy zajmujące 40% powierzchni regionu) oraz Słowiński Park Narodowy – rezerwat biosfery UNESCO – z unikatowymi na skalę światową ruchomymi wydmami piaskowymi[potrzebne źródło].Uroku najbliższym okolicom miasta dodaje Park Krajobrazowy Dolina Słupi oraz turystyczne tzw. produkty markowe tj. „Kraina w Kratę” i „Szlak Elektrowni Wodnych” na rzece Słupi. W mieście znajdują się liczne zabytki, które znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.
Miasto jest jednym z piękniejszych miejsc na Pomorzu Środkowym, dlatego uważane jest za perełkę turystyczną. Odwiedzający znajdą tu niezwykłą przyrodę, interesujące zabytki i miejsca historyczne, a także rozwiniętą infrastrukturę turystyczną.
Do najważniejszych walorów i atrakcji turystycznych należą:
Ratusz Miejski,
gotyckie kościoły
Mariacki z krzywą wieżą,
Kościół św. Jacka)
Zamek Książąt Pomorskich,
najstarsza czynna winda w Europie,
największa na świecie kolekcję prac plastycznych Witkacego i witkacjanów.
W centrum można również podziwić zabytkowe kamienice z okresu dwudziestolecia międzywojennego.
Słupsk jest również ważnym ośrodkiem kulturalnym o znaczeniu krajowym. Odbywa się tu wiele znanych festiwali o randze ogólnopolskiej. Do najważniejszych można zaliczyć: Festiwal Pianistyki Polskiej, Komeda Jazz Festival, Konfrontacje Sztuki Kobiecej, Festiwal Kultury Wschodu "Mundus Orientalis", Schaefferiada, Festiwal Młodych Talentów "Niemen Non Stop".
Korzystna lokalizacja miasta sprawia, sprawia że pełni ważne funkcje w regionie:
administracyjne (siedziba urzędu miasta, Gminy Słupsk, Powiatu Słupskiego, innych instytucji państwowych
turystyczne (bliskość morza, lasów, miejsce przecięcia wielu szlaków turystycznych)
transportowe (węzeł kolejowy i drogowy)
handlowe (główne centrum handlowe Pomorza Środkowego)
produkcyjne (Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna)[2]
W układzie komunkacyjnym miasta znajduje się 15 rond. Słupsk leży na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 6 (planowana S6) i drogi krajowej nr 21 oraz dróg wojewódzkich nr 210 i nr 213. Boczne drogi prowadzą również w stronę Darłowa i Krępy Słupskiej. Krzyżują się tu również relacje kolejowe Berlin – Szczecin – Koszalin – Słupsk – Gdynia i Ustka – Słupsk – Szczecinek. Dawniej istniała również normalnotorowa linia kolejowa do Budowa oraz sieć kolei wąskotorowej.
Organizacją komunikacji miejskiej zajmuje się Zarząd Transportu Miejskiego z siedzibą w Słupsku. Głównym przewoźnikiem w mieście jest Miejski Zakład Komunikacji z siedzibą w Kobylnicy. Obsługuje on 14 linii autobusowych miejskich i 11 podmiejskich. Od 1910 do 1959 w Słupsku działała komunikacja tramwajowa. W latach 1985-1999 po mieście kursowały również trolejbusy. Miejski Zakład Komunikacji Sp. z o.o. w Słupsku opiekuje się zarówno komunikacją miejską jak i komunikacją podmiejską, łącząc miasto z okolicznymi miejscowościami.
Autobusami PKS-u można ze Słupska dotrzeć m.in. do Bydgoszczy, Gdańska, Gdyni, Warszawy, Jeleniej Góry, Zakopanego, Katowic, Cieszyna, Torunia, Poznania, Świnoujścia, Wrocławia. Słupskie Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej obsługuje również trasy lokalne na obszarze powiatów: słupskiego, lęborskiego i sławieńskiego. Dworzec PKS zlokalizowany jest przy ulicy Kołłątaja
Słupsk jest węzłem kolejowym. Dojeżdżają tu pociągi regio, TLK i ekspres InterCity z największych miast Polski. Lokalne relacje łączą miasto z Ustką, Sławnem i Darłowem, Miastkiem i Szczecinkiem.
10 grudnia 2006 przedłużono z Lęborka do Słupska po trasie linii z Gdańska do Stargardu Szczecińskiego trójmiejską Szybką Kolej Miejską. Projekt zakłada budowę drugiego toru i rozbudowę stacyjnej infrastruktury w Słupsku, Damnicy i Potęgowie. Do sieci SKM ma zostać również włączony odcinek Słupsk-Ustka.
Pierwszy dworzec kolejowy w Słupsku mieścił się, od lipca 1869, przy obecnej ul. Grunwaldzkiej 17. Wtedy to uruchomiono 67 km, 1-torową linię kolejową Koszalin-Słupsk. We wrześniu 1870 uruchomiono 131 km linię kolejową Słupsk-Gdańsk Główny. W maju 1879 uruchomiono 192 km, 1-torową linię kolejową Piła Główna-Szczecinek-Słupsk-Ustka[12]. Obecnie dawny budynek dworca kolejowego stanowi część zaplecza naprawy wagonów osobowych (Sekcja Napraw Wagonów Pomorskiego Zakładu Przewozów Regionalnych spółki Przewozy Regionalne). Główny i od 1945 jedyny dworzec w mieście znajduje się przy ulicy Kołłątaja. Na Nadrzeczu znajdował się również przystanek Słupsk Przymieście, ale wraz z likwidacją, uruchomionej w sierpniu 1906, 38 km linii Słupsk – Budowo i rozebraniem (w 1945) toru na niemal całej długości linii, przystanek zlikwidowano. Na Ryczewie znajdował się przystanek Słupsk Ryczewo na liniach kolejowych Gdańsk Główny – Stargard Szczeciński oraz wybudowanej w 1935 Słupsk – Cecenowo, lecz w latach 80. XX wieku został zlikwidowany.
Plany budowy obwodnicy Słupska zakładają budowę bezkolizyjnych węzłów w Redzikowie, Głobinie, Kobylnicy i Bolesławicach. Obwodnica ma przebiegać przez tereny miasta i gminy Słupsk oraz gminy Kobylnica. Budowa obwodnicy S6 w ciągu drogi krajowej nr 6 ruszyła we wrześniu 2008. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom obwodnica nie będzie budowana w standardzie ekspresowej, dwujezdniowej drogi i będzie miała tylko jedną jezdnię. Decyzja ta wynika z prognoz natężenia ruchu na tej trasie[13].
Niedawno zakończono budowę odcinka drogi łączącego słupską ulicę Grottgera z ulicą Kolejową w Kobylnicy. Będzie on częścią tzw. "małej obwodnicy Słupska" planowanej i budowanej przez władze miasta niezależnie od prac prowadzonych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. W ramach projektu "małej obwodnicy" wyremontowano też ul.Profesora Poznańskiego
Jednostki stacjonujące przed 1939
5 Pułk Huzarów – od 1744; jednostka przeniesiona z Köpenick
Jednostki stacjonujące po 1945
28 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego (rozwiązana);
19 Lotnicza Eskadra Holownicza (rozwiązana);
7 Pomorska Brygada Obrony Wybrzeża
Obecnie planowana jest budowa w Redzikowie amerykańskiej bazy pocisków antyrakietowych GBI jako fragmentu tzw. "tarczy antyrakietowej".
Katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Kościół greckokatolicki
Prawosławie
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Parafia w Słupsku
Protestantyzm
Kościół ewangelicko-augsburski, parafia w Słupsku
Kościół ewangelicko-metodystyczny
Kościół Wolnych Chrześcijan
Kościół Boży w Chrystusie
Kościół Zielonoświątkowy w RP, zbór w Słupsku
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
Świadkowie Jehowy
8 zborów: Nadrzecze, Zarzecze, Centrum, Stare Miasto, Sobieskiego, Zatorze, Zachód, Północ z Salami Królestwa
Buddyzm
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu
Ze Słupskiem związanych było i jest wiele osób mających olbrzymie znaczenie w życiu politycznym, kulturalnym i naukowym nie tylko Polski, ale także Europy i świata. W mieście urodzili się m.in. wynalazca karty pocztowej Heinrich von Stephan, jeden z pierwszych przedstawicieli sztuki abstrakcyjnej Otto Freundlich, światowej sławy wokalistka jazzowa Grażyna Auguścik, pisarz i dziennikarz Daniel Odija, trzej biskupi katoliccy: Zygfryd von Boock (ordynariusz diecezji kamieńskiej w latach 1424-1446), Henning Iwen (ordynariusz diecezji kamieńskiej w latach 1446-1468) i Krzysztof Zadarko (od 2009 biskup pomocniczy diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej), malarz, grafik i rysownik Mieczysław Kościelniak, piłkarz Paweł Kryszałowicz, maratończyk Jan Huruk i wielu innych przedstawicieli świata polityki, kultury, nauki i sportu. W Słupsku przez wiele lat mieszkali m.in. zwycięzca spod Waterloo Gebhard Leberecht von Blücher, medaliści olimpijscy w boksie Aleksy Antkiewicz, Jan Dydak i Kazimierz Adach, arcymistrz brydżowy Henryk Wolny i inni.
Jerzy Waldorff (1986)
Piotr Maksymowicz Tielepniew (1987)
Jerzy Bytnerowicz (1994)
Franciszek Szafranek (1995)
Jan Druyff (1997)
Aleksy Antkiewicz (1999)
Anna Łajming (2000)
Jan Stępień (2000)
Wanda Chotomska (2003)[14]
Jan Paweł II (2003)[15]
Jan Giriatowicz (2006)[16]
Ignacy Jeż (2006)[17]
Tadeusz Werno (2006)[18]
Ryszard Ksieniewicz (2006)[19]
Zofia Lewenstam (2008)[20]
Józef Cieplik (2009)[21]
Isabel Sellheim (2009)[22]

marcin1982rok - 2010-09-02, 17:04

Księstwo Słupskie (niem. Herzogtum Pommern-Stolp) – księstwo istniejące w latach 1368-1478, jedno z księstw pomorskich. Obejmowało ziemie dzisiejszych powiatów: słupskiego, sławieńskiego, bytowskiego, lęborskiego oraz fragmentów wejherowskiego i koszalińskiego (w gminie polanów).
Księstwo położone było w dorzeczach trzech rzek pobrzeża: Słupi, Wieprzy i Łeby. Południową granicę wyznaczał skraj Puszczy Miasteckiej. W skład państwa wchodziło kilka jezior przybrzeżnych, m.in. Łebsko. Główne grody to Słupsk, Darłowo, Sławno oraz Ustka, a później także Lębork i Bytów, znajdujące się na terenie nadanej jako lenno książętom słupskim ziemi lęborsko-bytowskiej.
W 1368 roku miasto Słupsk uzyskało od księcia Bogusława V przywilej menniczy – nastąpiło wtedy formalne wyodrębnienie się Księstwa Słupskiego z Księstwa Wołogoskiego. Słupsk został książęcą rezydencją. Władcą został Bogusław V, który jako pierwszy podjął się budowy zamku. Budowę przerwano wraz ze śmiercią władcy w 1373. Stała siedziba książęca znajdowała się w Darłowie.
Po Bogusławie V rządy w księstwie objął Kazimierz (Kaźko) IV, wnuk Kazimierza Wielkiego, będący również kandydatem do tronu polskiego. Rządził krótko, do swojej śmierci w roku 1377. Po jego śmierci władzę w państwie przejął Warcisław VII, najstarszy syn Bogusława V.
W roku 1386 Warcisław wraz z bratem, Bogusławem VIII, zawarli antypolski pakt z zakonem krzyżackim. Jego postanowienia cofnięto w 1390 roku, gdy Warcisław złożył hołd królowi polskiemu w Pyzdrach. Akt hołdu lennego zawierał przyrzeczenie pomocy w ewentualnej wojnie z państwem zakonu krzyżackiego.
Po pożarze Słupska w 1395 i śmierci Warcisława VII, pełnię władzy w Księstwie Słupskim uzyskał Bogusław VIII. Podejmował on dwukrotnie próby wybudowania zamku w mieście, jednak mieszczaństwo stawiało opór. Bogusławowi VIII udało się jednak umieścić w mieście książęcą mennicę.
W 1478 roku Księstwo Słupskie stało się częścią większego organizmu państwowego – Księstwa Pomorskiego.
Książęta pomorscy. Pomorze jest geograficznym i historycznym regionem w obecnych granicach północnej Polski i Niemiec, na południowym wybrzeżu Bałtyku po obu stronach Odry i sięga na wschodzie do Wisły, a na zachodzie do rzeki Reknicy.
W drugiej połowie X wieku Pomorze należało do Polski, ale biskupstwo w Kołobrzegu utworzone w 1000 r., zostało zniszczone około roku 1007. Państwo pierwszych Piastów rozpadło się w latach 30. XI wieku, ale zostało ponownie zjednoczone przez Kazimierza Odnowiciela, który wygrał kilka bitew z Mazowszanami i Pomorzanami w 1047. Według kroniki Galla Anonima panowanie nad Pomorzem stracił król Bolesław Śmiały.
Pierwszym pisanym śladem władców pomorskich jest wzmianka z 1046 o księciu Siemomyśle (Zemuzil dux Bomeranorum). Kronika Galla Anonima (napisana w 1113) wspomina kilku książąt pomorskich: Świętobora, Gniewomira i nie nazwanego księcia obleganego w Kołobrzegu.
W wyniku trzech kampanii wojskowych w 1116, 1119 i 1121 całe Pomorze zostało opanowane przez polskiego księcia Bolesława Krzywoustego i podzielone na cztery części: Pomorze Gdańskie z Gdańskiem znalazło się pod bezpośrednią kontrolą Polski, w której książę Bolesław ustanowił swojego namiestnika; Pomorze Środkowe ze Słupskiem i Sławnem stało się polskim lennem rządzonym przez księcia Racibora, a Pomorze Zachodnie z Kamieniem, Kołobrzegiem i Białogardem polskim lennem rządzonym przez księcia Warcisława. Szczecin i Wolin (miasto) były półniezależnymi republikami miejskimi podległymi władzy księcia polskiego.
Polscy namiestnicy Pomorza Wschodniego przekształcili się stopniowo w częściowo niezależnych książąt, którzy rządzili do roku 1294. W różnych okresach podlegali Polsce i Danii. Księstwo było okresowo podzielone na dzielnice ze stolicami w Gdańsku, Białogardzie, Świeciu, Lubiszewie i Tczewie.
Warcisław I, książę Pomorza Zachodniego został protoplastą dynastii Gryfitów rządzących księstwem do roku 1637. Książętom udało się zebrać różne terytoria po obu stronach rzeki Odry i dlatego w różnych okresach byli wasalami Polski oraz Cesarstwa Rzymskiego (Królestwa Niemieckiego). Księstwo było okresowo podzielone na dzielnice ze stolicami w Szczecinie, Wołogoszczy, Bardzie, Darłowie, Dyminie, Słupsku i Stargardzie.
Wyspa Rugia (Rana) została podbita przez Duńczyków w roku 1168, a lokalny władca Jaromar I dał początek dynastii książąt rugijskich rządzących księstwem jako wasale królów duńskich do roku 1325. Potem księstwo rugijskie przypadło dynastii zachodniopomorskiej.

Siemomysł (wzmiankowany w 1046)
Świętobor
Świętopełk
Pojawiły się hipotezy, że władcami Pomorza mogli być też:
Świętopełk Mieszkowic (syn Mieszka I),
Wrytsleof, który przebywał w r. 1026 na dworze Kanuta Wielkiego w Anglii
Dytryk.
1109-1113,1121 Świętopełk
1155-1178 Sobiesław I
1178-1207 Sambor I
1207-1220 Mściwoj I
1220-1271 rozbicie Pomorza Wschodniego na dzielnice: Gdańsk, Białogarda, Lubiszewo-Tczew, Świecie
1260-1266 Świętopełk II Wielki
1271-1294 Mściwój II
1295-1296 Przemysł II, król Polski
1296 Leszek inowrocławski, ks. kujawski
1296-1299 Władysław I Łokietek, ks. kujawski
1299-1305 Wacław II Czeski, król Czech i Polski
1305-1306 Wacław III, król Czech i Polski
1306-1309 Władysław I Łokietek, król Polski
1309-1454 do Zakonu Krzyżackiego
1454-1466 wojna trzynastoletnia
1466-1772 województwo pomorskie (część Królestwa Polskiego)
1772-1920 Prusy Zachodnie, prowincja Królestwa Pruskiego
1215/1229-1257 Racibor
od 1257 w składzie Pomorza Wschodniego)
do 1215 w składzie księstwa (wschodnio) pomorskiego
1215-1266 Świętopełk II Wielki
1266-1271 Warcisław II
od 1271 w składzie księstwa (wschodnio) pomorskiego
?-1200/1207 Grzymisław
1215/1228-1266/1278 Sambor II
od 1266/1278 w składzie Pomorza Wschodniego
?-1200/1207 Grzymisław
1215/1223-1229/1230 Warcisław I
1229-1255/1266 Świętopełk II Wielki
1255/12661271 Mściwój II
od 1271 w składzie zjednoczonego księstwa (wschodnio)pomorskiego
?-1156 Racibor I (w l. 1147/8 również książę Pomorza Zachodniego)
do ok. 1190 w składzie Pomorza Zachodniego
1190-1223 Bogusław III
1223-1238 Racibor II
1238-1317 w składzie Pomorza Wschodniego
od 1317 jako księstwo słupskie do ks. wołogoskiego
?- 1106 Świętobor (?)
1106(?)-ok.1113 Świętopełk
ok. 1106/1113-1135 Warcisław I
1135-1156 Racibor I
1156-1180 Bogusław I i Kazimierz I
1180-1187 Bogusław I
1187-1219 Bogusław II i Kazimierz II
1219-1220 Bogusław II
po 122O ks. pomorskie ulega rozbiciu na poszczególne księstwa, najważniejsze to wołogoskie i szczecińskie, okresowo jednoczone
1264-1278 Barnim I Dobry
1278-1295 Barnim II, Otto I i Bogusław IV
1478-1523 Bogusław X
1523-1531 Jerzy I i Barnim IX Pobożny
1625-1637 Bogusław XIV
1637-1657 starostwa lęborskie i bytowskie do Polski, następnie do Brandenburgii
1637-1648/53 większość Pomorza Zachodniego do Szwecji
po pokoju westfalskim 1648, podział księstwa pomorskiego w 1653 między króla Szwecji (część zachodnia z Wołogoszczą, Szczecinem i ujściem Odry), a elektora brandenburskiego (cześć wschodnia), który nosił tytuł księcia pomorskiego do 1918 r.
1720 Brandenburgia-Prusy zajmują część Pomorza Szwedzkiego ze Szczecinem
1815 Szwecja oddaje swoją część Pomorza Danii, a Dania Prusom
1870-1919 Pomorze wraz z Prusami w składzie Cesarstwa Niemieckiego
do 1160 w składzie ks. (zachodnio)pomorskiego
1156-1180 Bogusław I, Kazimierz I
1180-1187 Bogusław I
1202-1220 Bogusław II
1220-1278 Barnim I Dobry
1278-1295 Barnim II, Otto I i Bogusław IV
1295-1344 Otto I
1344-1368 Barnim III Wielki
1368-1372 Kazimierz III
1372-1404 Świętobor I i Bogusław VII
1404-1413 Świętobor I
1413-1428 Otto II i Kazimierz V
1428-1435 Kazimierz V
1435-1451 Joachim Młodszy
1451-1464 Otto III
1464-1474 Eryk II
1474-1523 Bogusław X
1523-1531 Jerzy I i Barnim IX Pobożny
1531-1569 Barnim IX Pobożny
1569-1600 Jan Fryderyk
1600-1603 Barnim X Młodszy
1603 Kazimierz VII
1603-1606 Bogusław XIII
1606-1618 Filip II
1618-1620 Franciszek (I)
1620-1625 Bogusław XIV
od 1478 w składzie zjednoczonego księstwa zachodniopomorskiego
do 1295 w składzie ks. (zachodnio)pomorskiego
1295-1309 Bogusław IV
1309-1326 Warcisław IV
1326-1365 Bogusław V, Warcisław V i Barnim IV
1365-1368 Bogusław V i Warcisław V
1368-1376 Bogusław VI i Warcisław VI
1376-1393 Bogusław VI
1393-1394 Warcisław VI
1394-1405 Barnim VI
1405-1451 Barnim VII i Warcisław IX
1451-1457 Warcisław IX
1457-1474 Eryk II
1474-1478 Warcisław X
1478-1523 Bogusław X
1523-1531 Barnim IX Pobożny i Jerzy I
1532-1560 Filip I
1567-1569 Bogusław XIII, Ernest Ludwik, Jan Fryderyk i Barnim X Młodszy
1569-1592 Ernest Ludwik
1592-1625 Filip Juliusz
od 1478 w składzie zjednoczonego księstwa zachodniopomorskiego
do 1376 w składzie ks. wołogoskiego
1376-1394 Warcisław VI
1394-1415 Warcisław VIII
1415-1451 Barnim VIII
1451-1457 Warcisław IX
1457-1478 Warcisław X
1478-1531 w składzie ks. pomorskiego
1531-1569 w składzie ks. wołogoskiego
1569-1603 Bogusław XIII
od 1603 w składzie ks. szczecińskiego
do 1569 w składzie ks. szczecińskiego
1569-1603 Barnim X Młodszy
1603-1606 Bogusław XIII
1606-1617 Jerzy III i Bogusław XIV
1617-1620 Bogusław XIV
od 1620 do ks. szczecińskiegodo 1160 w składzie ks. pomorskiego
1160-1180 Kazimierz I
1211-1219/20 Kazimierz II
1219/20-1264 Warcisław III
od 1264 do ks. szczecińskiego
do ok. 1210 r. księstwo sławieńsko-słupskie
ok. 1210-ok.1225/1226 1316 panowanie duńskie
1225/1226-1294 w składzie Pomorza Wschodniego (Gdańskiego)
1294-1307 w składzie jednoczącego się państwa polskiego
1307-1317 panowanie brandenburskie
1317-1368 w składzie księstwa wołogoskiego (w latach 1329-1342 ziemia zastawiona Krzyżakom)
1368-1373 Bogusław V Stary
1374-1377 Kazimierz IV
1377-1395 Warcisław VII
1395-1402 Bogusław VIII i Barnim V
1402-1403 Barnim V
1403-1418 Bogusław VIII
1418-1446 Bogusław IX
1449-1459 Eryk I
1459-1474 Eryk II
1474-1478 Bogusław X
od 1478 w składzie zjednoczonego księstwa zachodniopomorskiego
do 1377 w składzie ks. słupskiego
1377-1402 Bogusław VIII i Barnim V
1402-1418 Bogusław VIII
1418-1446 Bogusław IX
1449-1459 Eryk I
od 1459 do ks. wołogoskiego

Niezależne państwo biskupie utworzone w 1163 r. na ziemi koszalińsko-kołobrzeskiej.
Biskupi katoliccy
1163-1185 Konrad I
1186-1191 Zygfryd I
1191-1219 Zygwin I
1219-1233 Konrad II
1233-1241 Konrad III
1244-1251 Wilhelm I
1251-1289 Hermann von Gleichen
1289-1293 Jaromir I Rugijski
1294-1296 Wiesław (elekt)
1296-1300 Piotr I
1300-1301 Ginter
1301-1317 Henryk von Wacholz
1317-1324 Konrad IV
1324 Jan von Goettingen (elekt)
1324 Henryk von Hanneberg (elekt)
1324-1330 Wilhelm II (Arnold von Eltz)
1330-1343 Fryderyk I von Eickstedt
1343-1370 Jan I Wettin
1370-1385 Filip I von Rehberg
1385-1386 Jan II Willekini
1386 Bogusław VIII Gryfita (elekt)
1386-1394 Jan III Brunonis
1394-1398 Jan IV Kropidło (Piast)
1398-1410 Mikołaj I Schippenbeil
1410-1424 Magnus Wettin
1424-1446 Zygfryd II von Boock
1446-1468 Henning Iven
1468 Henning Kesseboge (elekt)
1472 Ludwik von Eberstein (elekt)
1472-1478 Mikołaj II von Tuengen
1479-1482 Marinus von Fregeno
1482-1485 Angelos von Sessa
1485 Mikołaj Westphal
1485-1498 Benedykt Wallenstein
1498-1521 Marcin von Karith
1521-1544 Erazm von Manteuffel
Biskupi protestanccy
1544-1549 Bartłomiej Swawe
1549-1556 Marcin II Weiher z Łeby
Biskupi protestanccy z dynastii Gryfitów
1557-1573 Jan Fryderyk
1573-1602 Kazimierz
1602-1618 Franciszek
1618-1622 Ulryk
1622-1637 Bogusław XIV
1637-1648 Ernest Bogusław von Croy
od 1648 w składzie Brandenburgii, której władcy nosili tytuł książąt pomorskich do 1918 r.
1168-1325 księstwo wasalne królów Danii:
1162-1170 Tesław
1170-1218 Jaromar I
1218-1221 Barnuta
1221-1249 Wisław I
1246-1260 Jaromar II
1260-1302 Wisław II razem z Jaromarem III
1268-1282 Jaromar III
1302-1304 Sambor w Stralsundzie
1286-1325 Wisław III na Rugii
od 1325 do książąt (zachodnio)pomorskich jako księstwo wołogosko-rugijskie, albo rugijsko-bardowskie:
1325-1326 Warcisław IV
1326-1368 Bogusław V, Warcisław V, Barnim IV
1368-1372 Warcisław VI, Bogusław VI
1372-1394 Warcisław VI
1394-1415 Warcisław VIII
1415-1432/36 Świętobor II
1432/36-1451 Barnim VIII
1451-1457 Warcisław IX
1457-1478 Warcisław X
od 1474 w składzie ks. wołogoskiego
od 1478 w składzie ks. (zachodnio)pomorskiego
25 maja 1368 - po 18 października 1390:
1326-1390 Warcisław V


Biskupi diecezji kołobrzeskiej
1000-1007[1] Reinbern

Biskupi diecezji pomorskiej (wolińskiej) (1140-1186)
1140-1160/62 - Wojciech I
1160/63-1186 - Konrad I

Biskupi diecezji pomorskiej (kamieńskiej) (1186-1545)
1186-1191 - Zygfryd I
1191-1219 - Zygwin I
1219-1233 - Konrad II
1233-1241 - Konrad III
1244-1251 - Wilhelm I
1251-1289 - Hermann von Gleichen
1289-1293 - Jaromir I Rugijski
1294-1296 - Wisław (elekt)
1296-1298 - Piotr I
1300-1300 - Ginter
1301-1317 - Henryk von Wacholz
1317-1324 - Konrad IV
1324-1324 - Jan von Goettingen (elekt)
1324-1324 - Henryk von Hanneberg (elekt)
1324-1330 - Wilhelm II (Arnold von Eltz)
1330-1343 - Fryderyk von Eickstedt
1343-1370 - Jan I von Sachsen-Lauenburg
1370-1385 - Filip von Rehberg
1385-1386 - Jan II Willekini
1386-1386 - Bogusław VIII Gryfita (elekt)
1386-1394 - Jan III Brunonis
1394-1398 - Jan IV Kropidło (Piast)
1398-1410 - Mikołaj I Schippenbeil
1410-1424 - Magnus Wettin
1424-1446 - Zygfryd II von Boock
1446-1468 - Henning Iwen
1468-1468 - Henning Kesseboge (elekt)
1472-1472 - Ludwik von Eberstein (elekt)
1472-1478 - Mikołaj II von Tuengen
1479-1482 - Marinus von Fregeno
1482-1485 - Angelos von Sessa
1485-1485 - Mikołaj Westphal
1485-1498 - Benedykt Wallenstein
1498-1521 - Marcin von Karith
1521-1544 - Erazm von Manteuffel
1544-1545 - Bartłomiej Swawe

Biskupi luterańscy Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego (1545-1648)
1545-1549 - Bartłomiej Swawe
1549-1556 - Marcin II Weiher z Łeby
1557-1573 - Jan Fryderyk
1573-1602 - Kazimierz
1602-1618 - Franciszek
1618-1622 - Ulryk
1622-1637 - Bogusław XIV
1637-1648 - Ernest Bogusław von Croy

Biskupi diecezji szczecińsko-kamieńskiej (1972-1992)
1972-1978 - Jerzy Stroba
1978-1992 - Kazimierz Majdański

Arcybiskupi metropolici archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej (od 1992)
1992-1999 - Marian Przykucki
1999-2009 - Zygmunt Kamiński
2009-nadal - Andrzej Dzięga

Biskupi pomocniczy diecezji szczecińsko-kamieńskiej
1974-1992 - Jan Gałecki
1980-1992 - Stanisław Stefanek
1989-1992 - Marian Kruszyłowicz

Biskupi pomocniczy archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej
1992-2007 - Jan Gałecki
1992-1996 - Stanisław Stefanek
1992-nadal - Marian Kruszyłowicz
1000-1007[1] Reinbern

marcin1982rok - 2010-09-02, 17:14

Na wysokiej zachodniej skarpie, nad rzeką Słupią, blisko samej wsi Gałęzinowo znajduje się grodzisko kultury łużyckiej. Miejsce to jest oddalone od Słupska o ok. 8 km. Tam, w czasie gdy ludność tej kultury jeszcze zamieszkiwała ów gród obronny był brzeg morski (a właściwie delta uchodzącej do morza rzeki): nastąpiły od wtedy zmiany – inny poziom wody w Bałtyku, wywyższanie się gruntu, zmiany koryta Słupi, inna ilość płynącej w niej wody. Nie zachowało się ani jedno słowo pisane tej kultury. Oprócz grodzisk pozostawiła ona po sobie przepiękną zdobioną ceramikę, ozdoby, przedmioty do codziennej pracy[1][2].
Przechodzili, a właściwie przepływali, tędy Goci. Niedaleko od dzisiejszej Ustki – w Dębinie – znajduje się kamienny krąg ich cmentarzyska (pozostały tylko 3 głazy tego kręgu). W publikacji Waltera Witta z 1934 r. o prahistorii powiatu przedstawione są zabytki znalezione ze wsi Charnowo, będące z pewnością kiedyś ozdobami stroju gockich kobiet. Cmentarzyska Gotów znajdują się ponadto w Grzybnicy, Węsiorach i Odrach. Oto co mówi o badaniach w Grzybnicy archeolog Krystyna Huhała: "W trakcie badań wykopaliskowych, prowadzonych w latach 1974-1986 zbadano przestrzeń około 3 ha, odkrywając: cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich (poł. I – pocz. III wieku n.e.)"[3].
Goci odeszli, posuwając się na południowy wschód. Z powodu braku warstw kulturowych z tego okresu archeolodzy twierdzą, że po ich odejściu kraj pozostał niemal wyludniony. Z kroniki Jordanesa nie wynika to wprost, jednak sądzić można, że ludność tubylcza odeszła z Gotami w zgodzie.
Od południowego wschodu nadchodzi nowy żywioł – Słowianie[4].


Kościół św. Ottona w Słupsku postawiony na grodzisku słowiańskim z VIII – XIII w.
W powiecie słupskim słowiańskie grodziska budowane są w następujących miejscowościach (wymienione są jedynie te najbliższe Słupska):
Krępa Słupska- IX w.
Głobino- IX – X w.
Gać- VIII-X w[5].
Słupsk- VIII-XIII w. W środku grodziska stoi obecnie kościół św. Ottona.
W bliskości grodzisk znajdowały się osady. Grodziska to wały ziemne z wzmocnieniem powkładanego do nich drewna. Ułatwiają obronę, chronią ludność z pobliskich osad. Słowianie preferowali ukrycie grodzisk na bagnach.
Początek miastu dała niewielka osada otwarta i powstały przy niej gród posadowiony w rozwidleniu Słupi. Osada była z konieczności położona niezbyt korzystnie, mimo że otoczona była przez nieprzystępne bagna i trzęsawiska, wybudowana została na sztucznym wzgórzu (obecnie w tym miejscu znajduje się kościół pw. św. Ottona). Przyczyna takiej lokalizacji wypływa również z konieczności zachowania przez Słowian kontroli ruchu na drodze, która powstała ponad 2500 lat temu. Jest to starożytna droga łącząca grody kultury łużyckiej postawione nad brzegiem morza (wówczas tam gdzie znajdowały się grody był brzeg Bałtyku): odcinek grodzisko w Gałęziewie – bród na Słupi – grodzisko w Żoruchowie (patrz również "Stare drogi" w: Grodzisko słowiańskie w Słupsku).
Warownia w widłach Słupi powstała w VIII w. Tak więc w czasie gdy powstawały w dorzeczach Łupawy i Łeby takie grody jak: Damno, Podole Małe (istnieje nawet od VII w.), Podole Wielkie, Potęgowo, Równo, Rumsko, Siodłonie, Smołdzino, Wiatrowo istnieje już mnogość osad otwartych. To niezwykły kraj o doskonałej organizacji zdolnej stworzyć armię, flotę. Bardzo duża gęstość zaludnienia świadczy o zdolności pokonywania intruzów. Tu była, na krańcach tego plemienia (plemion) posadowiona warownia Słupsk.
Miejscowość Gardna Wielka powstała w XII w. jako nowe zasiedlenie w miejscu szczególnie niebezpiecznym, ze strony kupców żeglarzy (czytaj: Duńczyków ). Nastąpiło tam bowiem wyrwanie przesmyku w mierzei.
Wojna prowadzona przez Bolesława Krzywoustego w Prusach ma miejsce na przełomie lat 1110 i 1111.
Gall Anonim: Kronika Polska, Księga III, [24] Rozdział o spustoszeniu Prus przez Polaków. "A niestrudzony Bolesław zimową porą bynajmniej nie zażywał wywczasów jak człowiek gnuśny, lecz wkroczył do Prus, krainy północnej, lodem ściętej, podczas gdy nawet władcy Rzymu, walcząc z barbarzyńskimi ludami, zimowali w przygotowanych [na to] warowniach, a nie wojowali przez całą zimę. Wkraczając do Prus, z lodu na jeziorach i bagnach korzystał jakby z mostu, bo nie ma do owego kraju innego dostępu, jak tylko przez jeziora i bagna. A przeszedłszy jeziora i bagna i dotarłszy do kraju zamieszkanego, nie zatrzymał się na jednym miejscu, nie oblegał grodów ani miast, bo ich tam nie ma, gdyż kraj ten jest broniony przyrodzonymi warunkami i naturalnym położeniem na wyspach wśród jezior i bagien, a ziemia podzielona na źreby dziedziczne między wieśniaków i mieszkańców. A zatem wojowniczy Bolesław, rozpuściwszy zagony wszerz i wzdłuż po owym barbarzyńskim kraju, zgromadził niezmierne łupy, biorąc do niewoli mężów i kobiety, chłopców i dziewczęta, niewolników i niewolnice niezliczone, paląc budynki i mnogie wsie; z tym wszystkim wrócił bez bitwy do Polski, choć właśnie bitwy ponad wszystko pragnął".
Część z tych jeńców wojennych utworzyła gród obronny w Gardnie Wielkiej. Część zaś pewnie trafia w inne mniej zasiedlone miejsca regionu, wnioskujemy to po odkrytych obrzędach opisanych przez archeologa- regionalistę, Waltera Witta.
Trzeba wiedzieć, że w czasach Mieszka I Polska jako taka nie istniała. Dlatego Mieszko I hołdując swoje ziemie Papieżowi użył nazwy dla tego dokumentu Dagome Iudex. Natomiast tereny na których leży dzisiejszy Słupsk zamieszkiwali Pomorzanie. Posługiwali się językiem kaszubskim i posiadali autonomię jak całe Pomorze. W czasach panowania Bolesława Krzywoustego trafiają się okresy, gdzie można mówić o polskiej administracji na tych ziemiach. Polska administracja wiąże się z założeniem na tych ziemiach m.in. pierwszych parafii w oparciu o diecezję włocławską i archidiecezję gnieźnieńską. Pierwsze parafie w tych ziemiach nie powstawały po podróży misyjnej Ottona III z Bambergu bo powstawały o wiele wcześniej; ok. 1112 roku.
Oto co na ten temat napisał Stanisław Kujot:
Zgadza się na to Małecki, choć w części tylko. Według niego nastąpiło nawrócenie okolicy Gdańska po 1112 r., w którym książę polski Nakło, Wyszogród i trzecią jakąś twierdzę, pewnie Świecie, na Pomorzanach zdobył. Po wyprawie tej można w rzeczy samej Pomorze gdańskie między Notecią i ujściem Brdy a morzem za podbite uważać. Twierdzi tedy Małecki, że „nadnoteckie powiaty, do ziem wielkopolskich od chwili ostatecznego podboju swego (1112) wcielone, od tego czasu już na łono Kościoła poprzechodziły, przyjmując wiarę z rąk misyonarzy z poznańskiej, gnieźnieńskiej i kruświckiej dyecezyi. Przypuszczać toż samo można i o gdańskich Kaszubach, o których milczy przynajmniej historya, żeby dopiero w tej porze (około 1124 r.) nawróceni być mieli[6]
Tak samo rozciągała stolica gnieźnieńska w XIII wieku dowodnie władzę swą aż do morza, na ziemię sławską, koło Sławna i Słupska. R. 1284 donosi Mściwój arcybiskupowi Jakóbowi, że Themo, pleban z Gardny, plebanii swej się zrzekł i że z daru księcia odtąd klasztory Premonstratensów w Belbuk i Słupsku patronat tegoż kościoła wykonywać miały. Na inne, mniej w oczy bijące ślady współdziałania stolicy gnieźnieńskiej i poznańskiej przy zaprowadzeniu wiary wskażemy przy wezwaniach kościołów. Na całem tedy Pomorzu wschodniem czyli gdanskiem sięga chrześcijaństwo dawniejszych lat niż domniemanego wytworzenia się dyecezyi kujawsko-włocławskiej, a nic nie przeszkadza, byśmy nawrócenie tej ziemi do Mieczysława I i Bolesława Chrobrego odnieśli[7].
Podobnie wyraził się w 1281 r. Mściwój II, gdy Premonstratensom z Bukowa pod Słupskiem trzy kościoły w Słupsku darował. Pierwszy z nich był kościół parafialny św. Piotra. Książę daje go „z wszystkiemi dziesięcinami i przynależnościami, które (kościół ten) z dawna miał i teraz ma, to jest wieś Karzyn z rolą i dziesięciną i z wszelkiem prawem, i dziesięciny pięciu wsi... i dziesięcinę rolnictwa naszego oraz wszelkiej szlachty w obrębie parafii — et decimam nostre agriculture nec non et decimam omnium vasallorum nostrorum in eadem parochia constitutorum[8] —. Kościół ten miał zatem dziesięciny biskupie z Karzyna i z pięciu innych wsi, ale prócz nich także te dziesięciny, które w obrębie parafii do księcia i do szlacheckich dziedziców tytułem własności należały. Widoczna rzecz, że kościół wtenczas był fundowany, gdy wszystka bez wyjątku ziemia w parafii słupskiej bezpośrednio własnością księcia była, i że od owego jeszcze czasu dziesięcina od uprawnej roli w parafii do księży u św. Piotra należała. Gdy następnie w poszczególnych osadach szlachta nastała, prawo kościoła do dziesięciny w niczem się nie zmieniło, gdyż dokument księcia dowodzi, że odstawiali ją odtąd dziedzice, jak poprzednio ludność książęca[9].
Zdaniem Gerarda Labudy "Marchia brandenburska powstała na gruzach państewek plemiennych zachodniej Słowiańszczyzny, ale rozwinęła się wyłącznie kosztem macierzystych ziem polskich i pomorskich. W rozwoju tym notujemy dwa ważne etapy: 1) to dotarcie w 1214 r. do Odry na północ od Lubusza w okolice dzisiejszego Odrzycka (Oderbruch), gdzie dwa lata później margrabiowie brandenburscy zbudowali silny gród przeciwko Pomorzu zachodniemu, 2) przekroczenie rzeki Odry na odcinku lubuskim w latach 1249 — 1252"[10]. Niemiecka kolonizacja Pomorza odbywa się od tej pory nie tylko z mieczem w ręku. Zakonnicy na ten przykład stawiają konstrukcje, które praktycznie pomagają w sprawnym przeprowadzeniu tej właśnie kolonizacji. Trzeba tu wymienić: Sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej, Sanktuarium Maryjne na Rowokole, Sanktuarium Maryjne na Świętej Górze Polanowskiej, Kościół św. Mikołaja w Słupsku, Kościół św. Jerzego w Chełmży.
Książę Świętopełk w 1265 roku nadał prawa miejskie słupskiej osadzie. [...] Wydaje się, że pobyt nad Słupią wykorzystał też na nadanie tutejszej gminie niemieckiej praw miasta lokacyjnego. Na tej podstawie przyjmuję, że założenie miasta na prawie lubeckim przez księcia Świętopełka miało miejsce w drugiej połowie sierpnia 1265 r. [...][11].
W 1310 r. margrabiowie brandenburscy, pragnąc przyspieszyć rozwój dotychczasowego "miasteczka" powiększyli jego uposażenie ziemskie o 200 łanów[12].
Pierwsi niemieccy koloniści przybywają do ziemi słupskiej w XIII wieku, zauważalna ich liczba przybywa od 1265 roku. Okoliczne bagna zachęcają do założenia tu w odnogach starorzecza i koryta płynącej rzeki bezpiecznego, nowego domu. Często zachodzi wypieranie Kaszubów i wymuszanie ich przeprowadzki z lepszych miejsc, np. ze Słupska. Małym społecznościom niemieckim przewodzi niemiecka szlachta. Przybycie Władysława Łokietka na Pomorze daje nadzieję dla Wendów ale wcześniejsza tzw. "Zdrada Święców" na rzecz Brandenburgii (1306-1307) przesądza sprawy w ziemi słupskiej. Po okrzepnięciu w ziemi chełmińskiej, po podbiciu Prus w 1308 r. Krzyżacy uderzają na Gdańsk, palą ówczesne drewniane zabudowania miasta, zabijają polską, tam zgromadzoną na obrady szlachtę, dokonują rzezi mieszkańców. Pomorze Gdańskie przechodzi pod niemiecką, krzyżacką administrację na ok. 150 lat. Krzyżacy budują twierdze (zamki) w miejscach newralgicznych: W Słupsku jest to zabudowanie w miejscu grodziska Wendów, tak samo jest w Darłowie. Chodzi bowiem o opanowanie handlu morskiego po wyparciu z handlu Skandynawii (np. Gotlandii).
Umowa spisana w Słupsku w 1337 roku stara się usankcjonować stan prawny pozwalający na konsumpcję przywilejów, określonych wcześniej, w dniu 9 września 1310 r. w miejscowości Krępcewo pod Pyrzycami.
Do czasów reformacji mieszkańcy Słupska wyznawali katolicyzm – w mieście nie przetrwały tradycyjne wierzenia Pomorzan. W początkach XVI w. nastąpiły społeczno-religijne zaburzenia. Najostrzejszą formę przybrały one w latach 1524-1525, gdy zbezczeszczono kościół pw. NMP. Większość mieszkańców miasta przyjęła wówczas luteranizm. Jedynie kościół pw. św. Ottona pozostał świątynią katolicką.
Pomorze Zachodnie zachowało samodzielność do roku 1648, do zawarcia pokoju westfalskiego. Miejscowa dynastia Gryfitów wygasła natomiast w roku 1637. Ostatecznie miasto, wraz ze wschodnią częścią księstwa znalazło się w granicach Elektoratu Brandenburgii. Aż do II wojny światowej miasto zostało zdobyte tylko raz, w 1807 r., w czasie wojen napoleońskich.
Sytuacja miejskiej gospodarki po zakończeniu wyniszczającej wojny trzydziestoletniej uległa znacznej poprawie. Dobra koniunktura gospodarcza i dynamiczny rozwój Prus sprzyjał rozwojowi miasta. Rozbudowano przemysł. Mimo zdegradowania miasta do roli ośrodka administracyjnego powiatu (siedziba władz rejencji znajdowała się w Koszalinie, a prowincji – w Szczecinie), Słupsk był drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w regionie, zajmował również drugie miejsce pod względem liczby ludności. W latach 1869-1870 budowano w Słupsku pierwszą linię kolejową relacji Szczecin-Gdańsk. Rozwinęło się również budownictwo. W XIX w. granice miasta przesunęły się znacznie w stosunku do średniowiecznych. W pierwszej kolejności budowano domy i fabryki wzdłuż głównej drogi Szczecin-Gdańsk (utwardzonej w 1835) oraz przy drodze prowadzącej do dworca kolejowego (obecnie ulica Wojska Polskiego). Liczba mieszkańców wzrastała bardzo szybko, w latach 1875 – 1913 Słupsk podwoił ją z 17809 aż do 35938.
W roku 1901 oddano do użytku ratusz, w 1903 budynek obecnego starostwa powiatowego. W roku 1910 wyjechał na ulice miasta pierwszy tramwaj.
Działania I wojny światowej oszczędziły miastu większych zniszczeń. Już w początkach 1919 r. wznowiono funkcjonowanie komunikacji tramwajowej. Jednak rozwój miasta, mimo znacznego przyrostu liczby ludności, został zahamowany.
Okolice Słupska znalazły się w zasięgu żądań polskich dotyczących powojennych granic, jednak w traktacie wersalskim jasno opisano granicę polskiego Pomorza. Powiat słupski stał się niemieckim powiatem nadgranicznym.
W 1926 r. NSDAP wystąpiła w mieście publicznie, zyskując wielu zwolenników.
Wybuch wojny w 1939 r. całkowicie wyhamował rozwój miasta. Podczas wojny do miasta sprowadzano robotników z okupowanych krajów – otwarto w Słupsku obóz pracy, a w 1944 r. także filię obozu zagłady w Stutthof. Śmierć tych ludzi upamiętnia obelisk w pobliżu dawnych zakładów naprawczych PKP.
Od 26 sierpnia 1944 r. znajdował się tu podobóz (Aussenarbeitslager Stolp) dla więźniów z obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Tego dnia nastąpił pierwszy i największy transport ludzi (382 mężczyzn i 239 kobiet) – głównie byli to Żydzi pochodzący z Łotwy, Czechosłowacji, Węgier, Austrii, Polski oraz Niemiec. Prawdopodobnie obóz został ewakuowany w stronę Lęborka tuż przed wkroczeniem do miasta wojsk radzieckich (luty 1945 r.). Wobec zmieniającej się sytuacji na frontach wschodnich i akcji powietrznych w celu wyniszczenia Rzeszy ludność niemiecka (nawet z okolic Szczecina i pn.-wsch. prowincji Niemiec) masowo przybywała w okolice Słupska.
Tuż przed przybyciem do miasta wojsk radzieckich, 7 marca 1945 r. dokonano masowej egzekucji w Lasku Południowym – rozstrzelano 22 przymusowych robotników. Wcześniej powieszono jeszcze dwie osoby. Te tragiczne wydarzenia upamiętnia pomnik. Dzień później do miasta wkroczyły oddziały 19. armii i 3. korpusu gwardii Armii Czerwonej. Miasto zostało zajęte bez walk, jednak żołnierze otrzymali rozkaz podłożenia ognia. Kanistry z paliwem powrzucano do domów, sklepów, urzędów, podpalono ten łatwozapalny materiał. Spłonęło całe stare miasto Słupska. Niektóre budynki ze zgliszcz odbudowywano dopiero w latach 60. XX w., jak np. kościół św. Mikołaja- dzisiejsza biblioteka.
Zajęcie miasta przez wojska ZSRR oznaczało rozpoczęcie nowego rozdziału w historii miasta. Przekazany pod kontrolę władz polskich Słupsk od 1946 r. znajdował się w granicach województwa szczecińskiego, które pokrywały się mniej więcej z granicami niemieckiej prowincji Pomorze. W 1950 r. województwo podzielono na dwa mniejsze: szczecińskie i koszalińskie. W skład tego drugiego wszedł również powiat słupski.
Przed polskimi władzami (pierwsza grupa przybyła do miasta 23 kwietnia 1945) i przybyłymi z kresów wschodnich Polakami stały liczne trudne, ale nie niewykonalne zadania:
zorganizowanie sprawnej władzy
równomierne zasiedlenie miasta
odbudowa i rozwój miejskiej infrastruktury
organizacja życia społecznego
Nie wszystkie plany udało się zrealizować. Również podjęte starania o nadanie miastu statusu stolicy województwa musiały poczekać. W 1950 roku Słupsk i powiat słupski znalazły się w granicach województwa koszalińskiego. W latach 1950-1975 województwo koszalińskie było jednym z dwóch województw, których stolica była mniejsza od innego miasta regionu. Drugim takim województwem było województwo zielonogórskie.
W 1970 roku w Słupsku miały miejsca strajki i akcje protestacyjne. Nie było ofiar śmiertelnych.
W 1975 roku Słupsk stał się stolicą województwa. Status miasta wojewódzkiego utracił 31 grudnia 1998 r. w wyniku reformy administracyjnej.

Umowa spisana w Słupsku w 1337 roku

Umowa spisana w Słupsku w 1337 roku - w roku 1337, w obecności licznych świadków został spisany w mieście Słupsku dokument, określający strony oraz zakres i warunki sprzedaży terenów położonych wzdłuż rzeki Słupi poczynając od jej ujścia, aż po Bruskowo i Machowino.
Przyczyny powstania dokumentu
Przyczyną powstania takiego dokumentu była możność korzystania z posiadanego już wcześniej prawa mieszkańców miasta Słupska m. in. do, „(...) wolnej od cła i opłat, przez budowanie żadnych jazów nie krępowanej żeglugi na rzece od miasta w dół aż do morza (...).” Dokument określający te uprawnienia został sporządzony i podpisany w dniu 9 września 1310 r. w miejscowości Krępcewo pod Pyrzycami.
W zamyśle miały powstać dobre warunki do rozwoju żeglugi i handlu morskiego. Zaistniała chęć stworzenia dużego portu morskiego tym samym dużego i silnego ośrodka miejskiego. Słupszczanie otrzymali zezwolenie na swobodną i wolną od cła żeglugę na Słupi od miasta aż do morza. Zakaz budowania jazów i innych trwałych urządzeń, mogących stanowić przeszkodę dla ruchu łodzi lub statków rzecznych jest uzupełnienie tych specjalnych uprawnień. Miasto zyskało prawo posiadania 6 łodzi rybackich zwanych bordynkami.
Przywileje "morskie" Słupska zostały rozszerzone już w trzy lata później. W wystawionym 2 lutego 1313 r. dokumencie margrabiowie przekazali miastu pas ziemi szerokości 5 prętów (około 19 m) wzdłuż obu brzegów rzeki, umożliwiający włóczkom ciągnięcie łodzi, oraz znieśli ograniczenia dotyczące wykorzystania statków wynikające z przywileju z 1310 r. Na mocy tego dokumentu miasto uzyskało też prawo kupna lasu i pastwisk położonych nad rzeką Słupią (40 łanów). Rada miejska Słupska przejęła Ustkę z prawem dziedziczenia i pełnym sądownictwem. W dokumencie nabycia Ustki Święcowie występowali jako zwierzchnicy feudalni odstąpionych ziem, chociaż te, jako część ziemi słupskiej, w drodze zastawu były w latach 1329—1341 w posiadaniu Zakonu Krzyżackiego. Święcowie jako zwierzchni właściciele odsprzedanych miastu dóbr za nieznaną sumę, zwolnili Słupsk od wszelkich ciężarów, czynszów, prac i innych powinności należnych im tytułem sprawowania władzy zwierzchniej, właściwej panującemu, oraz zobowiązali się wziąć mieszkańców odsprzedanych dóbr w opiekę i bronić ich na równi z poddanymi zamieszkującymi ich posiadłości. Rada miejska Słupska, jako dowód uznania zwierzchniej władzy Święców w stosunku do Ustki i przyległych terenów oraz swej od nich zależności zobowiązała się dostarczać Święcom i ich dziedzicom corocznie w dniu Św. Marcina (11 XI) parę skórzanego obuwia wartości 8 solidów słowiańskich lub jej równowartość[1].

Grodzisko w Ustce
Powyższy dokument jest dokumentem kancelarii. Co do takich dokumentów to są one z reguły uznawane za pełnowartościowe źródło. W tym bowiem przypadku dokument spisywany był w obecności dwóch zainteresowanych stron, każda z nich mogła zweryfikować dane zawarte w dyplomie z faktyczną sytuacją. Imiennie wspomniano o świadkach. Oczywiście są falsyfikaty, jak np.: osławiony falsyfikat mogileński. Jednakże w tym przypadku zakłamana może być data wystawienia dokumentu oraz wzmianki o nadaniach jakichś obszarów czy wsi danej osobie (instytucji - np.: klasztorowi). Natomiast niemożliwym do zafałszowania byłoby "wymyślenie" grodziska czy innego elementu topograficznego, który został wspomniany w danym dokumencie jako np: korelat granicy posiadłości ziemskiej.
Tak więc wynika z powyższego, że miejsce takie jest określone w dokumencie jako: “...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm,..” („...jak również cały i niepodzielny port Ustka, położony po obu stronach rzeki Słupi,...”).
W treści występują jeszcze takie nazwy własne jak; Rügenuuald, Dünnouu, posiadają one przegłos samogłoski “u”, który to sposób zapisu głosek jest łacinie obcy. Uczeni z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, prof. Włodzimierz Ziętara i prof. Janusz Tandecki zaakceptowali taką pisownię w omawianym dyplomie.
Sama ta warownia u brzegu morza musiała istnieć od chwili nadawania się mierzei do stworzenia warowni, już po czasie przybycia tu Słowian. Podobne miejsce w Kołobrzegu- Budzistowie powstało w IX w.
Z analizy uczonych wynika, że moneta wymieniona w omawianym dokumencie nie była nigdy monetą obiegową.
Konsultację podjęto w następujących placówkach:
Staatliches Museum Schwerin (Münzkabinett)
dr Anny Kosickiej, Muzeum Okręgowe w Toruniu
Museum des Landes Mecklenburg- Vorpommern Stralsund
Staatliches Museum Schwerin (Münzkabinett): ...rozumiane w tekście „octo solidis slauicalibus” nie odnosi się do monet faktycznie tłoczonych, raczej przeciwnie, tutaj jest to rozumiane jako pieniądz rozliczeniowy. Tłumaczenie niemieckie na „Gulden” nie jest właściwe, są to „Solidi/ Schillinge”. Zamiast ”slavisch” można powiedzieć też „wendisch”. Co rozumiane jest tylko w przypadku przeciwieństwa z kolonizowanymi krajami nowo zasiedlanymi, w stosunku do niemieckich starych zasiedleń. Dr Torsten Fried Dział Monet
Adam Musiałowski, Muzeum Okręgowe w Toruniu ......W tym czasie groszy pomorskich jeszcze nie było. Jako realna moneta pojawiły się na Pomorzu Zachodnim po raz pierwszy ok.. 1422-1440 i wybijane były w Słupsku przez Bogusława IX, a ich produkcję na większą skalę podjął dopiero Bogusław X od 1489 r. W obiegu znajdowały się dwustronne denary i jednostronne brakteaty. Określenie „grosze” funkcjonowało natomiast jako jednostka obrachunkowa.[2][3][4]
Heiko Wartenberg, Pommersches Landesmuseum Greifswald; ...pytanie zostało przesłane dalej w ramach służbowej współpracy do Kulturhistorischen Museum Stralsund.
Joachim Krüger, Institut für Nordische Geschichte, Universität Greifswald, Dorfstr. 23, 17111Hohenmocker. Dr Krüger powiedział: określenia „słowiańska waluta” lub „słowiańskie solidy / szylingi” lub też „słowiańskie denary / grosze” często można znaleźć w pomorskich dokumentach XIV i XV wieku. Północnoniemiecka wiedza o pieniądzu bazuje na 'Kölner Mark'. Powstaje on jako pieniądz „Lübecker”, a później jako waluta „Stral-sundischer”. Na początku XIVw. została utworzona waluta o niewielkiej wartości dla Meklemburgii i Pomorza. Na Pomorzu Wschodnim z tej monety tworzono jeszcze pieniądz przełamywany (dzielony). Pieniądz ten nazywano "slawische Münze" lub "slawische Pfennige" i. t. p. Te pochodzące ze słupskiego dokumentu 'słowiańskie szylingi' nie są realną walutą obrachunkową, rozliczeniową. Właściwą walutą były 'slawische Denare lub Pfennige'. Literatura: jak pokazano w niem. wersji językowej (j. w.)
Można zatem przyjąć, jako bezpieczne podsumowanie określające warunki rozliczenia tej umowy iż:
w akcie nie określono ceny dla rozliczenia transakcji, jest ona umowna i samo rozliczenie być może nastąpiło wcześniej,
w tej sytuacji nie jest zupełnie istotne co stanowiło równowartość kwoty określonej w umowie i czy były to: „buty skórzane każdego roku w dniu św. Marcina” (a i tak niemiecka wersja językowa mówi o spodniach skórzanych),
nie jest też chyba istotny, choć wyznaczony dokumentem, określony dzień jako termin dokonania okresowej zapłaty, skoro i ona sama (zapłata) w dokumencie jest nieokreślona.

nietutejsza - 2010-09-02, 18:39

ysz sie rozpisałes skubańcu..dobra robota
reszelak - 2010-09-02, 18:52

:shock: ile Tu tego :shock:
DOBRO - 2010-09-02, 19:50

Marcin jeso kiedy ja to przeczytam :roll: masz duzo wiadomosci, ale dawaj w mniejszych dawkach :-)
marcin1982rok - 2010-09-03, 13:29

Ustka (kasz. Ùskô, niem. Stolpmünde) – miasto w Polsce, na północno-zachodnim krańcu województwa pomorskiego, w powiecie słupskim. Siedziba gminy miejskiej Ustka oraz gminy wiejskiej Ustka.
Ustka jest położona u ujścia rzeki Słupi do Morza Bałtyckiego. Jest miastem portowym, kąpieliskiem morskim oraz uzdrowiskiem. Miasto graniczy z gminą Ustka.
Nazwa Ustka została ustalona ostatecznie Zarządzeniem Wojewody Szczecińskiego zawartym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkim nr 13 z 8 listopada 1946 r.

W okresie powojennej polskiej administracji, w latach 1950-1975 należała do województwa koszalińskiego, a w latach 1975-1998 – do województwa słupskiego.
Od 13 lipca 2003 Ustkę i Słupsk łączy porozumienie zwane dwumiastem. Oba miasta są połączone komunikacją kolejową i autobusową.
Według danych z 31 grudnia 2007[1] miasto miało 16 106 mieszkańców. Ma powierzchnię 10,19 km², z czego 46% stanowią lasy, a 11% – użytki rolne. Ustka skupia 0,44% powierzchni powiatu słupskiego oraz 17,6% jego ludności.
W Ustce zlokalizowane jest Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej, będące głównym ośrodkiem szkoleniowym dla potrzeb Marynarki Wojennej.
Układ miejski tworzy: 88 ulic, 2 place (Dąbrowskiego, Wolności) oraz 2 trakty (Promenada Nadmorska, Bulwar Portowy). Dodatkowe dzielnice miasta: Grabienko, Mokrzyca, Ustka-Leśniczówka.

1818: 477
1828: 626
1831: 650
1849: 1 000
1864: 1 505
1871: 1 700
1883: 1 979
1885: 1 974
1890: 2 021
1895: 1 972
1900: 2 364
1905: 2 498
1910: 2 831
1925: 3 876
1933: 4 014
1936: 4 085
1938: 4 513
1939: 4 739
1940: 4 807
1941: 5 051
1946: 2 600
1950: 3 700
1960: 6 300
1970: 9 500
1975: 12 400
1978: 14 000
1980: 15 200
2001: 17 100
2004: 16 308
Z umowy słupskich radnych ze Święcami (Jaśko ze Sławna oraz Jaśko z Darłowa) z 1337 pochodzi informacja o istnieniu warowni w miejscu ujścia Słupi. Warownia w Ustce jest grodziskiem "quondam castrum", w umowie jest to miejsce określone jako:
...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm...
...jak również cały i niepodzielny port Ustka, położony po obu stronach rzeki Słupi...
[3]
Podobnie jak mieszkańcy innych wsi miejskich, ustczanie byli poddanymi Słupska. Z tego tytułu składać musieli przysięgę poddańczą, tzw. przysięgę ustecką, oraz płacić podatki na rzecz miasta, dbać o stan portu i nabrzeży, naprawiać je, udzielać pomocy przy rozładunku i załadunku statków oraz przy wejściu statków do portu. Obowiązywał ich także przymus młynny (młyn miejski w Zamełowie). Mieszkańcy Ustki wyróżniali się nie tylko obowiązkiem świadczenia wszelkich prac i usług związanych z portem, ale także płaceniem podatku szosowego, a nie czynszu, lub odrabianiem pańszczyzny. Aż do wojny trzydziestoletniej samodzielni ekonomicznie ustczanie, głównie szyprowie, karczmarze i wójt, przyjmowali obywatelstwo miasta Słupska i korzystali z przywilejów wynikających z posiadania praw miejskich. Rada miejska Słupska ustanawiała statuty, regulaminy i taryfy portowe, mianowała wójta, decydowała o wszelkich pracach związanych z funkcjonowaniem portu, określa rodzaje i wysokość podatków płaconych przez ustczan, sprawowała patronat nad kościołem i szkołą. Rada miejska, jako sąd wyższy, była instancją odwoławczą od wyroków sądu niższego. Wójt Ustki był jednocześnie wójtem portowym.Sprawował on władzę wykonawczą na terenie Ustki w odniesieniu do jej stałych mieszkańców, przebywających okresowo gości (kupców) oraz spraw wynikających z bieżącego funkcjonowania portu.
Od 1329 do końca 1342 Ustka i Słupsk w drodze zastawu była w posiadaniu Zakonu Krzyżackiego. Był to okres trudny, bo gdy zawisła groźba przejęcia ziemi przez Zakon w wieczyste posiadanie, gdyż książę Bogusław V nie był w stanie spłacić w terminie, do 1 stycznia 1343 r., należnej kwoty 3334 grzywien, sumę tę wpłaciło społeczeństwo. Pieniądze te pozwoliły Słupskowi i mieszkańcom ziemi słupskiej wykupić się z rąk Krzyżaków.
Od XIII wieku na tereny te napływali niemieccy kolonizatorzy. Liczba ludności coraz szybciej wzrasta. Kościół w Ustce, która już teraz ma inną nazwę – Stolpmünde, jest budowany z kościołem w Grabnie – w 1356. Zbudowany z drewna kościół pod wezwaniem św. Mikołaja stał na podwyższeniu, prawdopodobnie w środku starego grodziska słowiańskiego. Filialna świątynia kościoła w Grabnie. Był wykorzystywany jako znak nawigacyjny; dzienny i nocny.
Poważniejszą rozbudową portu, była inwestycja rozpoczęta (według Andersona) około połowy XIV w. Zbudowano wówczas pierwsze trwałe urządzenia portowe w postaci mol o długości ok. 55 m, wykonanych z kaszyc, wzmocnionych palami, oraz drewnianych umocnień brzegowych kanału portowego długości: lewy, zachodni brzeg - 280 m, prawy, wschodni - 320 m. Przedłużeniem umocnień były mola Następny etap rozbudowy portu, połączony z kapitalnym remontem dotychczasowych urządzeń, miał miejsce w XV w. Przedłużono wówczas mola do ok. 100 m, wzmocniono wschodni brzeg kanału portowego palową ścianą o długości 170 m oraz wymieniono wszystkie zużyte lub uszkodzone elementy dotychczasowych konstrukcji.
Wizytacje szkół przynoszą pierwsze informacje o szkole w Ustce z 28 lipca 1590 i z 1729.
W 1590 wzmiankowano, że mieszkańcy Ustki zajmują się intensywnie także rybołówstwem.
Do portu w Ustce 2 listopada 1626 wkroczyły szwedzkie wojska, rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia. Obroty portu spadły. Zmniejszyła się też liczba mieszkańców.
Dodatkowo do klęsk związanych z wojną w 1644 Ustkę strawił pożar; ocalało 15 domów i kościół.
W 1648 traktat pokojowy i dodatkowe uzgodnienia w 1653 przyporządkowały wschodnią część Pomorza Zachodniego, a więc i Ustkę, pod zwierzchnictwo Brandenburgii.
W XVIII wieku nieliczne statki rozładowywane były na redzie.
W 1794 Ustka liczyła około 700 mieszkańców.
Nowa wojna wywołana przez Napoleona powoduje, że "Wielka Armia" zajmuje Pomorze Zachodnie na przełomie 1806/07. Port w Ustce był blokowany.
Budowa kolei (początek XX wieku) wąsko- i szerokotorowej dokonała przyspieszenia w rozwoju gospodarczym portu jak również całego regionu. Liczba ludności Ustki w 1818 wynosi 477 a w 1941 wynosiła 5051.
Pierwsze, wcale niemałe inwestycje infrastruktury wypoczynkowej zostały podjęte przez gminę miejską w 1911. Budowle po obu stronach portu były konstrukcji drewnianej usadowione na palach. Projekt wzorował się na łazienkach w Sopocie. Od tego czasu jest nieprzerwany przyrost realizacji tych inwestycji.
W 1904 latarnia morska w Ustce emitowała światło białe przerywane. Dodatkowo od 1913 na wschodnim falochronie pracowała syrena przeciwmgłowa.
W 1888 był konsekrowany nowy kościół. Budynek murowany z cegły na fundamencie z głazów granitowych.
Od września 1939 i od czerwca 1941 obowiązywały na pewien czas obostrzenia dla cywilnego ruchu statków.
W czasie wojny pojawiły się plany rozbudowy portu. Szybko zaniechano prac, a jedynym niemym świadkiem tych zdarzeń jest kawałek niedokończonego mola (tzw. trzecie molo).
Od 1942 była w niewielkim stopniu rozbudowywana stocznia.
W Ustce do połowy 1944 było ok. 230 więźniów.
1944 dla Ustki w szczególności (ze względu na port, który dawał możliwość ucieczki przed frontem) rozpoczął się zgromadzeniem dużej liczby uchodźców. Panowała szczególnie ostra zima, brakowało kwater i żywności.
Żołnierze niemieccy skapitulowali po niewielkiej wymianie ognia z oddziałem Armii Czerwonej 9 marca 1945. Została w mieście utworzona komendantura, która utworzyła niemiecką, pomocniczą administrację z niemieckim burmistrzem. Zaczęli zjeżdżać się polscy osiedleńcy. Pierwsza polska władza, Zarząd Miejski, rozpoczął urzędowanie 11 maja 1945. Pierwszym Burmistrzem został Wacław Jaworski, a jego zastępcą Wacław Michalski [4]
29 czerwca 1945 stacja PKP wznowiła działalność przejazdem pociągu na trasie Słupsk-Ustka, którym przybyli zaproszeni do Ustki goście na pierwsze po wojnie Święto Morza.
Urząd Pocztowy, uruchomiony 3 maja 1945, obejmował początkowo swym zasięgiem Ustkę i 20 okolicznych gmin.
Oficjalne przekazanie władzy administracyjnej Polakom odbyło się 22 lipca 1945 r. Zlikwidowana została radziecka komendantura wojenna. W tym czasie zameldowanych było w Ustce 266 Polaków.

Plaża Wschodnia
Główne kąpielisko miejskie. Strzeżone przez Służbę Ratowniczą w sezonie letnim (połowa czerwca-połowa września), na odcinku 400 metrów (5 stanowisk) zaczynając w odległości 100 metrów od falochronu wschodniego. Na przeciwko "Dajany" sektor kolonijny z obsadą ratowniczą.
Plaża Zachodnia
Kąpielisko miejskie strzeżone przez Służbę Ratowniczą w okresie letnim (lipiec-sierpień). Jedno stanowisko ratownicze po środku między molami. Drugie przy falochronie zachodnim portu.

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja w Ustce – skwer (cmentarz przykościelny) bo sam kościół został rozebrany w 1889
kościół pw. Najświętszego Zbawiciela
wybudowany został w latach 1885-1888, w stylu neogotyckim, wzniesiony pierwotnie za wsią, na pustej wydmie, we wnętrzu świątyni na uwagę zasługują:
protestanckie empory
krucyfiks z 1752 (przeniesiony ze starego kościóła pw. św. Mikołaja)
witraż z wyobrażeniem Chrystusa ratującego św. Piotra z morskich fal (dzieło nowoczesne)
organy z manufaktury Völknera w Duninowie
dwa XVII-wieczne obrazy – na pierwszym przedstawiono rodzinę Kalffów u stóp Chrystusowego Krzyża (ufundowany w intencji duszy syna tej rodziny, który zginął na morzu w 1674), drugi zaś przedstawia Ukrzyżowanie (ufundowany w 1652)
domki rybackie i kamieniczki z XIX/XX wieku
Warownia w ujściu Słupi znana jako Zaułek Kapitański
Port Ustka – niewielka przystań (żeglarstwo) morska w ujściu rzeki Słupi, mająca charakter portu. Ów port morski posiada wszystkie rodzaje konstrukcji dla obsługi statków o niewielkich wymiarach.
miejsce po kościele pw. św. Mikołaja stojącym w tym miejscu w latach 1356-1889, mały plac otoczony jest kamienicami, które niegdyś należały do kapitanów statków (stąd nazwa Kapitański Zaułek), w miejscu dawnego kościoła, który prawdopodobnie pełnił również funkcję latarni morskiej położono kamień młyński, rosną tu również stare lipy
latarnia morska w Ustce
wybudowana w 1892 z czerwonej cegły u nasady wschodniego falochronu, posiada ośmiokątną wieżę o wysokości 21,5 m, wysyła światło na odległość prawie 30 km, zastąpiła światło latarni wciąganej od 1871 na maszt stacji pilotów
Port Ustka
falochron wcinający się w morze na około 100 m, w Ustce istnieje również tzw. III molo będące pozostałością po niedokończonych planach niemieckich sprzed II wojny światowej, kiedy to miano utworzyć z miasta drugą Gdynię, między trzecim molem a dzisiejszym portem planowano powstanie dwóch basenów dla wielkich statków
dzielnica willowa
usytuowana zaraz za promenadą i rozciągająca się w głąb śródmieścia, na uwagę zasługują:
willa Red z 1890, styl wilhelmański, z wysoką wieżą i tarasem widokowym
Dom Pracy Twórczej z 1890, styl szwajcarski, o konstrukcji ryglowej z czterokondygnacyjną wieżą
Baza Ratowników Morskich
tzw. czerwona szopa, powstała w 1867 ze względu na ówczesne liczne wypadki statków, zwłaszcza w rejonie Ustki, budynek wieńczy godło ratownicze – maltański krzyż
Zakład Przyrodoleczniczy
zbudowany w 1912 w celu leczenia chorób układu oddechowego, układu krążenia, przemiany materii i reumatyzmu; budynek wzniesiono w miejscu gdzie w 1877 zbudowano pierwsze usteckie łazienki parowe, do łazienek tłoczono morską wodę, którą podgrzewano i wykorzystywano do kąpieli leczniczych
promenada nadmorska
jej historia sięga 1875, kiedy założono tu park z alejami spacerowymi, w spacerach i śniadaniach na promenadzie lubował się książę Otto von Bismarck; obecnie ustecka promenada poddawana jest rewitalizacji
zabudowa związana z obsługą letników (pensjonaty, restauracje)

pomnik Fryderyka Chopina w parku nadmorskim, przedstawia postać kompozytora kierującego się w stronę morza. Odsłonięty został 23 czerwca 1979, jego autorką jest Ludwika Nitschowa (twórczyni warszawskiej syrenki)
"Umierający wojownik" pomnik autorstwa Josefa Thoraka ku czci 76 mieszkańców Ustki poległych w czasie I wojny światowej, odsłonięty 22 stycznia 1922, przedstawia nagiego, upadającego, rannego wojownika dźwigającego tarczę, na której po raz pierwszy uwieczniono herb Ustki
pomnik matki czekającej na powrót syna z morza. Został odsłonięty w 2002 roku pomiędzy Latarnią Nadmorską a Kapitanatem Portu w Ustce, przedstawia kobietę zwróconą twarzą do portu.
pomnik Św Jana Nepomucena na wschodnim falochronie, w miejscu gdzie wcześniej stało
urządzenie do wysyłania sygnałów dźwiękowych w czasie mgły.

W 1858 r. zawinęły do Ustki statki z ponad 40 portów, a w 1868 r. z około 60 portów basenu Morza Bałtyckiego i Morza Północnego, najczęściej - oprócz niemieckich - z Kopenhagi, Norwegii (Stavanger, Bergen) i Amsterdamu. Angielskie żaglowce przybywały z Londynu, Newcastle, Sunderlanu, Liverpoolu i Hartlepoolu.

W Ustce ostatni drewniany szkuner żaglowy spłynął na wodę w 1866 r. W roku następnym dwa szkunery 38 i 39-łasztowy wzmocniono po raz pierwszy płytami galwanizowanymi oraz stalowymi.
[7]
W 1903 i 1904 zbudowano po jednym małym parowcu - 157 i 299 BRT. Po I Wojnie Światowej i w latach kryzysu powojennego działalność w Ustce prowadziła jedna stocznia. Właściciel Józef Bartsch w swojej produkcji oferował łodzie wiosłowe, motorowe, jachty oraz drewniane i stalowe kutry rybackie.
[3] Flota macierzysta Ustki w 1906 r.
Stadt Stolp Parowiec śrubowy; szkuner 415,4 m3 146,6 BRT
Pomerania Szkuner z żaglami gaflowymi 639,0 m3 225,6 BRT
Mathilde Parowiec śrubowy; szkuner 1951,9 m3 689,0 BRT
Pomerania Parowiec śrubowy; szkuner z żaglem gaflowym 305,3 m3 107,8 BRT
Fritz Parowiecśrubowy z 3 drewnianymi masztami 466,4 m3 164,7 BRT
Martha Parowiec śrubowy 445,0 m3 157,0 BRT
Frieda Parowiec śrubowy 846,6 m3 298,9 BRT
ponadto 1 żaglowiec (szkuner gaflowy) 19,3 BRT
W pierwszych latach ubiegłego stulecia Ustka wzbogaciła się o mleczarnię oraz gazownię (w 1904 r.), którą rozbudowano w latach 1937 i 1938 r. Po pierwszej wojnie powstała tu niewielka fabryczka maszyn (przy tzw. drodze Eldorado, na lewym brzegu rzeki), do której należał warsztat naprawczy samochodów. W 1937 r. rozpoczęła produkcję fabryczka kiełbas z wątróbek dorszowych.
[3]
W 1947 r. w Ustce czynne były między innymi zakłady związane z gospodarką morską: "Stocznia"- warsztaty mechaniczne zatrudniały 260 pracowników, 3 wędzarnie - łącznie 61 pracowników, zakład konserwowy "Światowid" - 55 pracowników, Miejskie Zakłady Gazowni, Wodociągów i Kanalizacji - 25 pracowników. Prócz tego pracowały zakłady rzemieślnicze zatrudniające po kilka osób
Najwięcej mieszkańców Ustki zatrudnionych jest w sektorze publicznym – opieka zdrowotna, szkoły podstawowe i średniego szczebla, urzędy administracji samorządowej, morskiej i specjalnej oraz jednostki garnizonu wojskowego[potrzebne źródło].
Na 30 kwietnia 2004 zacumowanych w porcie Ustka było 117 kutrów i łodzi rybackich. Na terenie miasta zlokalizowane są także firmy branżowo związane z rybołówstwem – zakłady mechaniczne i elektromechaniczne, sieciarnie. Ważnym elementem całego sektora są przetwórnie ryb. Dawne duże przedsiębiorstwa państwowe zatrudniające w czasach PRL po kilka tysięcy osób albo zbankrutowały (Stocznia Ustka SA), albo zostały sprywatyzowane. Na terenie dawnej stoczni zlokalizowane są nieduże prywatne spółki branżowo związane z rybołówstwem lub przemysłem okrętowym (prywatna Stocznia Ustka Sp. z o.o. zatrudniająca kilkadziesiąt osób[potrzebne źródło], gdzie budowane są plastikowe łodzie ratunkowe). Działalność ta jest jednak zanikająca i przewiduje się w przyszłości turystyczno-rekreacyjny charakter dawnych terenów przemysłowych. Teren drugiego największego państwowego przedsiębiorstwa PPiUR "Korab" został sprzedany i obecnie działają tam przedsiębiorstwa z branży turystyczno-noclegowej (osiedle deweloperskie przy ul. Na Wydmie), pensjonaty. W innej jego części zlokalizowano pierwszą na polskim wybrzeżu aukcję rybną, sieciarnię (firma duńska) oraz usługi.

Instytucje kultury w Ustce :
Bałtycka Galeria Sztuki
Muzeum Ziemi Usteckiej
Muzeum Chleba
Dom Kultury
Kino "Delfin"
Biblioteka Miejska
Stowarzyszenia, towarzystwa i związki twórcze:
Towarzystwo Przyjaciół Ustki
Stowarzyszenie "Domino"
Stowarzyszenie Prywatnych Inicjatyw W Mieście Ustka
Stowarzyszenie Rozwoju I Promocji Ustki
Przyjaźni I Współpracy Miast Enkhuizen – Ustka
Pomocy Dzieciom "Przystań"
Przyjaciół Domu Dziecka "Patron"
Związek Stowarzyszeń Usteckich
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie
Usteckie Forum Turystyczne
Stowarzyszenie "Bene Vita"
Niezależne Forum Samorządowe Ziemi Usteckiej
Lokalna Organizacja Turystyczna Ustka
Cykliczne imprezy kulturalno-rekreacyjne w Ustce:
Ustecki – Ogólnopolski Festiwal Sztucznych Ogni,
Nadbałtycki Festiwal Piosenki Dziecięcej "O Bursztynowe Słoneczko",
Mistrzostwa Polski w Beach Soccer,
Impreza żeglarska "Cała naprzód"
"Bielsko Biała i Beskidy w Ustce"
Mistrzostwa Polski w wypłukiwaniu bursztynu "Złoto Bałtyku",
14 sierpnia – Święto Miasta, czyli "Festyn Bałtycki"

Radio
W Ustce na stałe stacjonuje korespondent Polskiego Radia Koszalin, który przekazuje również relacje do ogólnopolskich rozgłośni Polskiego Radia.
Prasa
"Ziemia Ustecka" – bezpłatny miesięcznik, najstarsza gazeta ustecka (istnieje od 2000 roku)
"Kurier Ustecki" – bezpłatny dwutygodnik
Głos Pomorza – Dziennik Pomorza Środkowego
"Dziennik Słupski" – dodatek Dziennika Bałtyckiego
"Nasze Miasto" – bezpłatny dziennik Słupska i Ustki
"Zbliżenia" – dwutygodnik regionalny

Przez cały XIX w. w Ustce była tylko jedna szkoła powszechna, początkowo kilkuklasowa - elementarna, następnie o pełnym zakresie edukacji stopnia podstawowego. W roku szkolnym 1897/98 pracowało w niej 6 nauczycieli, a w 1917 r. 8 nauczycieli i 3 nauczycielki. W budynku szkoły mieściły się odrębne klasy szkoły średniej niższego szczebla. W końcowych latach XIX w. założono w Ustce państwową szkołę nawigacyjną pierwszego stopnia (die Konigliche Navigationsvorschule). Szkoła ta stale borykała się z brakiem dostatecznej liczby kandydatów. Zlikwidowano ją w 1910 r.

W roku szkolnym 1977/78 do szkół podstawowych uczęszczało 1731 uczniów, Liceum Ogólnokształcące ukończyło 58 uczniów, a szkołę zawodową 65.
Szkoły podstawowe:
Szkoła Podstawowa nr 1 im. kpt. Leonida Teligi,
Szkoła Podstawowa nr 2 im. kmdra Bolesława Romanowskiego,
Gimnazja:
Gimnazjum im. gen. Mariusza Zaruskiego,
Społeczne Gimnazjum Usteckiego Towarzystwa Oświatowego,
Szkoły ponadgimnazjalne:
Zespół Szkół Technicznych:
Technikum,
Technikum Uzupełniające dla Dorosłych,
Zasadnicza Szkoła Zawodowa,
Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Mikołaja Kopernika:
Liceum Ogólnokształcące,
Liceum dla Dorosłych,
Szkoły wyższe:
Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte,
Towarzystwa oświatowe:
Usteckie Towarzystwo Oświatowe,

Kluby sportowe działające w mieście:
Klub Sportowy "Jantar Ustka"
Lekkoatletyczny Klub Sportowy "Jantar Ustka"
Miejski Uczniowski Klub Sportowy "Żaki Ustka"
Uczniowski Klub Sportowy "OPTY"
Międzyszkolny Klub Karate "Kyokushin" w Ustce
Stowarzyszenie Turystyczno Sportowe "STS Ustka"
Stowarzyszenie Sympatyków Piłki Ręcznej "Szczypiorniak Ustka"
Klub Sportowy "Flota"
Stowarzyszenie "Yacht Klub Ustka"
Usteccy sportowcy:
Natasza Caban
Piotr Drwal
Tomasz Iwan
Barbara Madejczyk
Agnieszka Pogroszewska
Ustka stanowiła niegdyś węzeł kolejowy skąd odchodziły linie kolejowe:
Piła Główna – Ustka
Sławno – Ustka
Komnino – Ustka
W tej chwili istnieje tylko linia kolejowa Piła Główna – Ustka, pozostałe dwie zostały rozebrane, a na terenie miasta znajdują się dwa czynne przystanki kolejowe: Ustka oraz Mokrzyca (od 10 czerwca 1996 kiedy to włączono Mokrzycę do granic administracyjnych miasta).
Jest to linia kolejowa jednotorowa zelektryfikowana.

Z Ustki drogą krajową nr 21 można dojechać do Słupska autobusami firm:
Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słupsku S.A. - Niebieska Linia,
Miejski Zakład Komunikacji w Słupsku sp. z o.o. - Linia Regionalna,
Dana Express - nie zatrzymuje się na przystankach poza granicami Ustki i Słupska
Nord Express - linie: 100, Ex 100 i N 100, Trasa do Lędowo-Osiedle (Koszary).
Ramzes - dojeżdża do Lędowo Osiedle (Koszary)
Z Ustki istnieje połączenie do Osiedla Przewłoka, wsi Przewłoka i Wodnica:
"Komunikacja miejska" - linia 2
Z Ustki jest wiele połączeń dalekobieżnych Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słupsku S.A.:
całorocznych do:
Hrubieszowa
Katowic
Jeleniej Góry
Warszawy
Zakopanego (przez Toruń)
sezonowych do:
Łodzi
Kłodzka
Rowów
Zakopanego (przez Grudziądz)

Bielsko-Biała
Enkhuizen (Holandia)
Kappeln (Niemcy)
Słupsk
Palanga (Litwa)
Pionierskij (obwód kaliningradzki)
Anklam (Niemcy)

marcin1982rok - 2010-09-03, 13:29

Ustka (kasz. Ùskô, niem. Stolpmünde) – miasto w Polsce, na północno-zachodnim krańcu województwa pomorskiego, w powiecie słupskim. Siedziba gminy miejskiej Ustka oraz gminy wiejskiej Ustka.
Ustka jest położona u ujścia rzeki Słupi do Morza Bałtyckiego. Jest miastem portowym, kąpieliskiem morskim oraz uzdrowiskiem. Miasto graniczy z gminą Ustka.
Nazwa Ustka została ustalona ostatecznie Zarządzeniem Wojewody Szczecińskiego zawartym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkim nr 13 z 8 listopada 1946 r.

W okresie powojennej polskiej administracji, w latach 1950-1975 należała do województwa koszalińskiego, a w latach 1975-1998 – do województwa słupskiego.
Od 13 lipca 2003 Ustkę i Słupsk łączy porozumienie zwane dwumiastem. Oba miasta są połączone komunikacją kolejową i autobusową.
Według danych z 31 grudnia 2007[1] miasto miało 16 106 mieszkańców. Ma powierzchnię 10,19 km², z czego 46% stanowią lasy, a 11% – użytki rolne. Ustka skupia 0,44% powierzchni powiatu słupskiego oraz 17,6% jego ludności.
W Ustce zlokalizowane jest Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej, będące głównym ośrodkiem szkoleniowym dla potrzeb Marynarki Wojennej.
Układ miejski tworzy: 88 ulic, 2 place (Dąbrowskiego, Wolności) oraz 2 trakty (Promenada Nadmorska, Bulwar Portowy). Dodatkowe dzielnice miasta: Grabienko, Mokrzyca, Ustka-Leśniczówka.

1818: 477
1828: 626
1831: 650
1849: 1 000
1864: 1 505
1871: 1 700
1883: 1 979
1885: 1 974
1890: 2 021
1895: 1 972
1900: 2 364
1905: 2 498
1910: 2 831
1925: 3 876
1933: 4 014
1936: 4 085
1938: 4 513
1939: 4 739
1940: 4 807
1941: 5 051
1946: 2 600
1950: 3 700
1960: 6 300
1970: 9 500
1975: 12 400
1978: 14 000
1980: 15 200
2001: 17 100
2004: 16 308
Z umowy słupskich radnych ze Święcami (Jaśko ze Sławna oraz Jaśko z Darłowa) z 1337 pochodzi informacja o istnieniu warowni w miejscu ujścia Słupi. Warownia w Ustce jest grodziskiem "quondam castrum", w umowie jest to miejsce określone jako:
...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm...
...jak również cały i niepodzielny port Ustka, położony po obu stronach rzeki Słupi...
[3]
Podobnie jak mieszkańcy innych wsi miejskich, ustczanie byli poddanymi Słupska. Z tego tytułu składać musieli przysięgę poddańczą, tzw. przysięgę ustecką, oraz płacić podatki na rzecz miasta, dbać o stan portu i nabrzeży, naprawiać je, udzielać pomocy przy rozładunku i załadunku statków oraz przy wejściu statków do portu. Obowiązywał ich także przymus młynny (młyn miejski w Zamełowie). Mieszkańcy Ustki wyróżniali się nie tylko obowiązkiem świadczenia wszelkich prac i usług związanych z portem, ale także płaceniem podatku szosowego, a nie czynszu, lub odrabianiem pańszczyzny. Aż do wojny trzydziestoletniej samodzielni ekonomicznie ustczanie, głównie szyprowie, karczmarze i wójt, przyjmowali obywatelstwo miasta Słupska i korzystali z przywilejów wynikających z posiadania praw miejskich. Rada miejska Słupska ustanawiała statuty, regulaminy i taryfy portowe, mianowała wójta, decydowała o wszelkich pracach związanych z funkcjonowaniem portu, określa rodzaje i wysokość podatków płaconych przez ustczan, sprawowała patronat nad kościołem i szkołą. Rada miejska, jako sąd wyższy, była instancją odwoławczą od wyroków sądu niższego. Wójt Ustki był jednocześnie wójtem portowym.Sprawował on władzę wykonawczą na terenie Ustki w odniesieniu do jej stałych mieszkańców, przebywających okresowo gości (kupców) oraz spraw wynikających z bieżącego funkcjonowania portu.
Od 1329 do końca 1342 Ustka i Słupsk w drodze zastawu była w posiadaniu Zakonu Krzyżackiego. Był to okres trudny, bo gdy zawisła groźba przejęcia ziemi przez Zakon w wieczyste posiadanie, gdyż książę Bogusław V nie był w stanie spłacić w terminie, do 1 stycznia 1343 r., należnej kwoty 3334 grzywien, sumę tę wpłaciło społeczeństwo. Pieniądze te pozwoliły Słupskowi i mieszkańcom ziemi słupskiej wykupić się z rąk Krzyżaków.
Od XIII wieku na tereny te napływali niemieccy kolonizatorzy. Liczba ludności coraz szybciej wzrasta. Kościół w Ustce, która już teraz ma inną nazwę – Stolpmünde, jest budowany z kościołem w Grabnie – w 1356. Zbudowany z drewna kościół pod wezwaniem św. Mikołaja stał na podwyższeniu, prawdopodobnie w środku starego grodziska słowiańskiego. Filialna świątynia kościoła w Grabnie. Był wykorzystywany jako znak nawigacyjny; dzienny i nocny.
Poważniejszą rozbudową portu, była inwestycja rozpoczęta (według Andersona) około połowy XIV w. Zbudowano wówczas pierwsze trwałe urządzenia portowe w postaci mol o długości ok. 55 m, wykonanych z kaszyc, wzmocnionych palami, oraz drewnianych umocnień brzegowych kanału portowego długości: lewy, zachodni brzeg - 280 m, prawy, wschodni - 320 m. Przedłużeniem umocnień były mola Następny etap rozbudowy portu, połączony z kapitalnym remontem dotychczasowych urządzeń, miał miejsce w XV w. Przedłużono wówczas mola do ok. 100 m, wzmocniono wschodni brzeg kanału portowego palową ścianą o długości 170 m oraz wymieniono wszystkie zużyte lub uszkodzone elementy dotychczasowych konstrukcji.
Wizytacje szkół przynoszą pierwsze informacje o szkole w Ustce z 28 lipca 1590 i z 1729.
W 1590 wzmiankowano, że mieszkańcy Ustki zajmują się intensywnie także rybołówstwem.
Do portu w Ustce 2 listopada 1626 wkroczyły szwedzkie wojska, rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia. Obroty portu spadły. Zmniejszyła się też liczba mieszkańców.
Dodatkowo do klęsk związanych z wojną w 1644 Ustkę strawił pożar; ocalało 15 domów i kościół.
W 1648 traktat pokojowy i dodatkowe uzgodnienia w 1653 przyporządkowały wschodnią część Pomorza Zachodniego, a więc i Ustkę, pod zwierzchnictwo Brandenburgii.
W XVIII wieku nieliczne statki rozładowywane były na redzie.
W 1794 Ustka liczyła około 700 mieszkańców.
Nowa wojna wywołana przez Napoleona powoduje, że "Wielka Armia" zajmuje Pomorze Zachodnie na przełomie 1806/07. Port w Ustce był blokowany.
Budowa kolei (początek XX wieku) wąsko- i szerokotorowej dokonała przyspieszenia w rozwoju gospodarczym portu jak również całego regionu. Liczba ludności Ustki w 1818 wynosi 477 a w 1941 wynosiła 5051.
Pierwsze, wcale niemałe inwestycje infrastruktury wypoczynkowej zostały podjęte przez gminę miejską w 1911. Budowle po obu stronach portu były konstrukcji drewnianej usadowione na palach. Projekt wzorował się na łazienkach w Sopocie. Od tego czasu jest nieprzerwany przyrost realizacji tych inwestycji.
W 1904 latarnia morska w Ustce emitowała światło białe przerywane. Dodatkowo od 1913 na wschodnim falochronie pracowała syrena przeciwmgłowa.
W 1888 był konsekrowany nowy kościół. Budynek murowany z cegły na fundamencie z głazów granitowych.
Od września 1939 i od czerwca 1941 obowiązywały na pewien czas obostrzenia dla cywilnego ruchu statków.
W czasie wojny pojawiły się plany rozbudowy portu. Szybko zaniechano prac, a jedynym niemym świadkiem tych zdarzeń jest kawałek niedokończonego mola (tzw. trzecie molo).
Od 1942 była w niewielkim stopniu rozbudowywana stocznia.
W Ustce do połowy 1944 było ok. 230 więźniów.
1944 dla Ustki w szczególności (ze względu na port, który dawał możliwość ucieczki przed frontem) rozpoczął się zgromadzeniem dużej liczby uchodźców. Panowała szczególnie ostra zima, brakowało kwater i żywności.
Żołnierze niemieccy skapitulowali po niewielkiej wymianie ognia z oddziałem Armii Czerwonej 9 marca 1945. Została w mieście utworzona komendantura, która utworzyła niemiecką, pomocniczą administrację z niemieckim burmistrzem. Zaczęli zjeżdżać się polscy osiedleńcy. Pierwsza polska władza, Zarząd Miejski, rozpoczął urzędowanie 11 maja 1945. Pierwszym Burmistrzem został Wacław Jaworski, a jego zastępcą Wacław Michalski [4]
29 czerwca 1945 stacja PKP wznowiła działalność przejazdem pociągu na trasie Słupsk-Ustka, którym przybyli zaproszeni do Ustki goście na pierwsze po wojnie Święto Morza.
Urząd Pocztowy, uruchomiony 3 maja 1945, obejmował początkowo swym zasięgiem Ustkę i 20 okolicznych gmin.
Oficjalne przekazanie władzy administracyjnej Polakom odbyło się 22 lipca 1945 r. Zlikwidowana została radziecka komendantura wojenna. W tym czasie zameldowanych było w Ustce 266 Polaków.

Plaża Wschodnia
Główne kąpielisko miejskie. Strzeżone przez Służbę Ratowniczą w sezonie letnim (połowa czerwca-połowa września), na odcinku 400 metrów (5 stanowisk) zaczynając w odległości 100 metrów od falochronu wschodniego. Na przeciwko "Dajany" sektor kolonijny z obsadą ratowniczą.
Plaża Zachodnia
Kąpielisko miejskie strzeżone przez Służbę Ratowniczą w okresie letnim (lipiec-sierpień). Jedno stanowisko ratownicze po środku między molami. Drugie przy falochronie zachodnim portu.

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja w Ustce – skwer (cmentarz przykościelny) bo sam kościół został rozebrany w 1889
kościół pw. Najświętszego Zbawiciela
wybudowany został w latach 1885-1888, w stylu neogotyckim, wzniesiony pierwotnie za wsią, na pustej wydmie, we wnętrzu świątyni na uwagę zasługują:
protestanckie empory
krucyfiks z 1752 (przeniesiony ze starego kościóła pw. św. Mikołaja)
witraż z wyobrażeniem Chrystusa ratującego św. Piotra z morskich fal (dzieło nowoczesne)
organy z manufaktury Völknera w Duninowie
dwa XVII-wieczne obrazy – na pierwszym przedstawiono rodzinę Kalffów u stóp Chrystusowego Krzyża (ufundowany w intencji duszy syna tej rodziny, który zginął na morzu w 1674), drugi zaś przedstawia Ukrzyżowanie (ufundowany w 1652)
domki rybackie i kamieniczki z XIX/XX wieku
Warownia w ujściu Słupi znana jako Zaułek Kapitański
Port Ustka – niewielka przystań (żeglarstwo) morska w ujściu rzeki Słupi, mająca charakter portu. Ów port morski posiada wszystkie rodzaje konstrukcji dla obsługi statków o niewielkich wymiarach.
miejsce po kościele pw. św. Mikołaja stojącym w tym miejscu w latach 1356-1889, mały plac otoczony jest kamienicami, które niegdyś należały do kapitanów statków (stąd nazwa Kapitański Zaułek), w miejscu dawnego kościoła, który prawdopodobnie pełnił również funkcję latarni morskiej położono kamień młyński, rosną tu również stare lipy
latarnia morska w Ustce
wybudowana w 1892 z czerwonej cegły u nasady wschodniego falochronu, posiada ośmiokątną wieżę o wysokości 21,5 m, wysyła światło na odległość prawie 30 km, zastąpiła światło latarni wciąganej od 1871 na maszt stacji pilotów
Port Ustka
falochron wcinający się w morze na około 100 m, w Ustce istnieje również tzw. III molo będące pozostałością po niedokończonych planach niemieckich sprzed II wojny światowej, kiedy to miano utworzyć z miasta drugą Gdynię, między trzecim molem a dzisiejszym portem planowano powstanie dwóch basenów dla wielkich statków
dzielnica willowa
usytuowana zaraz za promenadą i rozciągająca się w głąb śródmieścia, na uwagę zasługują:
willa Red z 1890, styl wilhelmański, z wysoką wieżą i tarasem widokowym
Dom Pracy Twórczej z 1890, styl szwajcarski, o konstrukcji ryglowej z czterokondygnacyjną wieżą
Baza Ratowników Morskich
tzw. czerwona szopa, powstała w 1867 ze względu na ówczesne liczne wypadki statków, zwłaszcza w rejonie Ustki, budynek wieńczy godło ratownicze – maltański krzyż
Zakład Przyrodoleczniczy
zbudowany w 1912 w celu leczenia chorób układu oddechowego, układu krążenia, przemiany materii i reumatyzmu; budynek wzniesiono w miejscu gdzie w 1877 zbudowano pierwsze usteckie łazienki parowe, do łazienek tłoczono morską wodę, którą podgrzewano i wykorzystywano do kąpieli leczniczych
promenada nadmorska
jej historia sięga 1875, kiedy założono tu park z alejami spacerowymi, w spacerach i śniadaniach na promenadzie lubował się książę Otto von Bismarck; obecnie ustecka promenada poddawana jest rewitalizacji
zabudowa związana z obsługą letników (pensjonaty, restauracje)

pomnik Fryderyka Chopina w parku nadmorskim, przedstawia postać kompozytora kierującego się w stronę morza. Odsłonięty został 23 czerwca 1979, jego autorką jest Ludwika Nitschowa (twórczyni warszawskiej syrenki)
"Umierający wojownik" pomnik autorstwa Josefa Thoraka ku czci 76 mieszkańców Ustki poległych w czasie I wojny światowej, odsłonięty 22 stycznia 1922, przedstawia nagiego, upadającego, rannego wojownika dźwigającego tarczę, na której po raz pierwszy uwieczniono herb Ustki
pomnik matki czekającej na powrót syna z morza. Został odsłonięty w 2002 roku pomiędzy Latarnią Nadmorską a Kapitanatem Portu w Ustce, przedstawia kobietę zwróconą twarzą do portu.
pomnik Św Jana Nepomucena na wschodnim falochronie, w miejscu gdzie wcześniej stało
urządzenie do wysyłania sygnałów dźwiękowych w czasie mgły.

W 1858 r. zawinęły do Ustki statki z ponad 40 portów, a w 1868 r. z około 60 portów basenu Morza Bałtyckiego i Morza Północnego, najczęściej - oprócz niemieckich - z Kopenhagi, Norwegii (Stavanger, Bergen) i Amsterdamu. Angielskie żaglowce przybywały z Londynu, Newcastle, Sunderlanu, Liverpoolu i Hartlepoolu.

W Ustce ostatni drewniany szkuner żaglowy spłynął na wodę w 1866 r. W roku następnym dwa szkunery 38 i 39-łasztowy wzmocniono po raz pierwszy płytami galwanizowanymi oraz stalowymi.
[7]
W 1903 i 1904 zbudowano po jednym małym parowcu - 157 i 299 BRT. Po I Wojnie Światowej i w latach kryzysu powojennego działalność w Ustce prowadziła jedna stocznia. Właściciel Józef Bartsch w swojej produkcji oferował łodzie wiosłowe, motorowe, jachty oraz drewniane i stalowe kutry rybackie.
[3] Flota macierzysta Ustki w 1906 r.
Stadt Stolp Parowiec śrubowy; szkuner 415,4 m3 146,6 BRT
Pomerania Szkuner z żaglami gaflowymi 639,0 m3 225,6 BRT
Mathilde Parowiec śrubowy; szkuner 1951,9 m3 689,0 BRT
Pomerania Parowiec śrubowy; szkuner z żaglem gaflowym 305,3 m3 107,8 BRT
Fritz Parowiecśrubowy z 3 drewnianymi masztami 466,4 m3 164,7 BRT
Martha Parowiec śrubowy 445,0 m3 157,0 BRT
Frieda Parowiec śrubowy 846,6 m3 298,9 BRT
ponadto 1 żaglowiec (szkuner gaflowy) 19,3 BRT
W pierwszych latach ubiegłego stulecia Ustka wzbogaciła się o mleczarnię oraz gazownię (w 1904 r.), którą rozbudowano w latach 1937 i 1938 r. Po pierwszej wojnie powstała tu niewielka fabryczka maszyn (przy tzw. drodze Eldorado, na lewym brzegu rzeki), do której należał warsztat naprawczy samochodów. W 1937 r. rozpoczęła produkcję fabryczka kiełbas z wątróbek dorszowych.
[3]
W 1947 r. w Ustce czynne były między innymi zakłady związane z gospodarką morską: "Stocznia"- warsztaty mechaniczne zatrudniały 260 pracowników, 3 wędzarnie - łącznie 61 pracowników, zakład konserwowy "Światowid" - 55 pracowników, Miejskie Zakłady Gazowni, Wodociągów i Kanalizacji - 25 pracowników. Prócz tego pracowały zakłady rzemieślnicze zatrudniające po kilka osób
Najwięcej mieszkańców Ustki zatrudnionych jest w sektorze publicznym – opieka zdrowotna, szkoły podstawowe i średniego szczebla, urzędy administracji samorządowej, morskiej i specjalnej oraz jednostki garnizonu wojskowego[potrzebne źródło].
Na 30 kwietnia 2004 zacumowanych w porcie Ustka było 117 kutrów i łodzi rybackich. Na terenie miasta zlokalizowane są także firmy branżowo związane z rybołówstwem – zakłady mechaniczne i elektromechaniczne, sieciarnie. Ważnym elementem całego sektora są przetwórnie ryb. Dawne duże przedsiębiorstwa państwowe zatrudniające w czasach PRL po kilka tysięcy osób albo zbankrutowały (Stocznia Ustka SA), albo zostały sprywatyzowane. Na terenie dawnej stoczni zlokalizowane są nieduże prywatne spółki branżowo związane z rybołówstwem lub przemysłem okrętowym (prywatna Stocznia Ustka Sp. z o.o. zatrudniająca kilkadziesiąt osób[potrzebne źródło], gdzie budowane są plastikowe łodzie ratunkowe). Działalność ta jest jednak zanikająca i przewiduje się w przyszłości turystyczno-rekreacyjny charakter dawnych terenów przemysłowych. Teren drugiego największego państwowego przedsiębiorstwa PPiUR "Korab" został sprzedany i obecnie działają tam przedsiębiorstwa z branży turystyczno-noclegowej (osiedle deweloperskie przy ul. Na Wydmie), pensjonaty. W innej jego części zlokalizowano pierwszą na polskim wybrzeżu aukcję rybną, sieciarnię (firma duńska) oraz usługi.

Instytucje kultury w Ustce :
Bałtycka Galeria Sztuki
Muzeum Ziemi Usteckiej
Muzeum Chleba
Dom Kultury
Kino "Delfin"
Biblioteka Miejska
Stowarzyszenia, towarzystwa i związki twórcze:
Towarzystwo Przyjaciół Ustki
Stowarzyszenie "Domino"
Stowarzyszenie Prywatnych Inicjatyw W Mieście Ustka
Stowarzyszenie Rozwoju I Promocji Ustki
Przyjaźni I Współpracy Miast Enkhuizen – Ustka
Pomocy Dzieciom "Przystań"
Przyjaciół Domu Dziecka "Patron"
Związek Stowarzyszeń Usteckich
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie
Usteckie Forum Turystyczne
Stowarzyszenie "Bene Vita"
Niezależne Forum Samorządowe Ziemi Usteckiej
Lokalna Organizacja Turystyczna Ustka
Cykliczne imprezy kulturalno-rekreacyjne w Ustce:
Ustecki – Ogólnopolski Festiwal Sztucznych Ogni,
Nadbałtycki Festiwal Piosenki Dziecięcej "O Bursztynowe Słoneczko",
Mistrzostwa Polski w Beach Soccer,
Impreza żeglarska "Cała naprzód"
"Bielsko Biała i Beskidy w Ustce"
Mistrzostwa Polski w wypłukiwaniu bursztynu "Złoto Bałtyku",
14 sierpnia – Święto Miasta, czyli "Festyn Bałtycki"

Radio
W Ustce na stałe stacjonuje korespondent Polskiego Radia Koszalin, który przekazuje również relacje do ogólnopolskich rozgłośni Polskiego Radia.
Prasa
"Ziemia Ustecka" – bezpłatny miesięcznik, najstarsza gazeta ustecka (istnieje od 2000 roku)
"Kurier Ustecki" – bezpłatny dwutygodnik
Głos Pomorza – Dziennik Pomorza Środkowego
"Dziennik Słupski" – dodatek Dziennika Bałtyckiego
"Nasze Miasto" – bezpłatny dziennik Słupska i Ustki
"Zbliżenia" – dwutygodnik regionalny

Przez cały XIX w. w Ustce była tylko jedna szkoła powszechna, początkowo kilkuklasowa - elementarna, następnie o pełnym zakresie edukacji stopnia podstawowego. W roku szkolnym 1897/98 pracowało w niej 6 nauczycieli, a w 1917 r. 8 nauczycieli i 3 nauczycielki. W budynku szkoły mieściły się odrębne klasy szkoły średniej niższego szczebla. W końcowych latach XIX w. założono w Ustce państwową szkołę nawigacyjną pierwszego stopnia (die Konigliche Navigationsvorschule). Szkoła ta stale borykała się z brakiem dostatecznej liczby kandydatów. Zlikwidowano ją w 1910 r.

W roku szkolnym 1977/78 do szkół podstawowych uczęszczało 1731 uczniów, Liceum Ogólnokształcące ukończyło 58 uczniów, a szkołę zawodową 65.
Szkoły podstawowe:
Szkoła Podstawowa nr 1 im. kpt. Leonida Teligi,
Szkoła Podstawowa nr 2 im. kmdra Bolesława Romanowskiego,
Gimnazja:
Gimnazjum im. gen. Mariusza Zaruskiego,
Społeczne Gimnazjum Usteckiego Towarzystwa Oświatowego,
Szkoły ponadgimnazjalne:
Zespół Szkół Technicznych:
Technikum,
Technikum Uzupełniające dla Dorosłych,
Zasadnicza Szkoła Zawodowa,
Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Mikołaja Kopernika:
Liceum Ogólnokształcące,
Liceum dla Dorosłych,
Szkoły wyższe:
Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte,
Towarzystwa oświatowe:
Usteckie Towarzystwo Oświatowe,

Kluby sportowe działające w mieście:
Klub Sportowy "Jantar Ustka"
Lekkoatletyczny Klub Sportowy "Jantar Ustka"
Miejski Uczniowski Klub Sportowy "Żaki Ustka"
Uczniowski Klub Sportowy "OPTY"
Międzyszkolny Klub Karate "Kyokushin" w Ustce
Stowarzyszenie Turystyczno Sportowe "STS Ustka"
Stowarzyszenie Sympatyków Piłki Ręcznej "Szczypiorniak Ustka"
Klub Sportowy "Flota"
Stowarzyszenie "Yacht Klub Ustka"
Usteccy sportowcy:
Natasza Caban
Piotr Drwal
Tomasz Iwan
Barbara Madejczyk
Agnieszka Pogroszewska
Ustka stanowiła niegdyś węzeł kolejowy skąd odchodziły linie kolejowe:
Piła Główna – Ustka
Sławno – Ustka
Komnino – Ustka
W tej chwili istnieje tylko linia kolejowa Piła Główna – Ustka, pozostałe dwie zostały rozebrane, a na terenie miasta znajdują się dwa czynne przystanki kolejowe: Ustka oraz Mokrzyca (od 10 czerwca 1996 kiedy to włączono Mokrzycę do granic administracyjnych miasta).
Jest to linia kolejowa jednotorowa zelektryfikowana.

Z Ustki drogą krajową nr 21 można dojechać do Słupska autobusami firm:
Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słupsku S.A. - Niebieska Linia,
Miejski Zakład Komunikacji w Słupsku sp. z o.o. - Linia Regionalna,
Dana Express - nie zatrzymuje się na przystankach poza granicami Ustki i Słupska
Nord Express - linie: 100, Ex 100 i N 100, Trasa do Lędowo-Osiedle (Koszary).
Ramzes - dojeżdża do Lędowo Osiedle (Koszary)
Z Ustki istnieje połączenie do Osiedla Przewłoka, wsi Przewłoka i Wodnica:
"Komunikacja miejska" - linia 2
Z Ustki jest wiele połączeń dalekobieżnych Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słupsku S.A.:
całorocznych do:
Hrubieszowa
Katowic
Jeleniej Góry
Warszawy
Zakopanego (przez Toruń)
sezonowych do:
Łodzi
Kłodzka
Rowów
Zakopanego (przez Grudziądz)

Bielsko-Biała
Enkhuizen (Holandia)
Kappeln (Niemcy)
Słupsk
Palanga (Litwa)
Pionierskij (obwód kaliningradzki)
Anklam (Niemcy)

marcin1982rok - 2010-09-03, 13:41

Historia do roku 1356

Na skarpie, nad rzeką Słupią, blisko wsi Gałęzinowo (grodzisko) znajduje się grodzisko kultury łużyckiej. Miejsce to jest oddalone od Ustki o ok. 10 km. Tam, w czasie gdy ludność tej kultury jeszcze zamieszkiwała ów gród obronny był brzeg morski: nastąpiły od wtedy zmiany – inny poziom wody w Bałtyku, wywyższanie się gruntu, zmiany koryta Słupi, inna ilość płynącej w niej wody.
Nie zachowało się ani jedno słowo pisane tej kultury. Pozostawili po sobie przepiękną zdobioną ceramikę, ozdoby, właśnie te grodziska, przedmioty do codziennej pracy[1][2].
Przechodzili, a właściwie przepływali, tędy Goci. Niedaleko od dzisiejszej Ustki, w Dębinie znajduje się kamienny krąg ich cmentarzyska (pozostały tylko 3 głazy tego kręgu). W latach 30. XX w. we wsi Charnowo znaleziska tam odkryte wskazują na pochodzenie z kultury wielbarskiej. Ponadto cmentarzysko Gotów znajduje się w Grzybnicy, inne w Węsiorach, Odrach... Oto co mówi o badaniach w Grzybnicy Krystyna Huhała, archeolog; [...]...W trakcie badań wykopaliskowych, prowadzonych w latach 1974-1986 zbadano przestrzeń około 3 ha, odkrywając: cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich (poł. I - pocz. III wieku n.e.),...[...].
Goci odeszli, posuwając się na południowy wschód. Archeolodzy twierdzą, że pozostaje niemal wyludniony kraj – brak warstw kulturowych z tego okresu. Z kroniki Jordanesa nie można rozczytać tego jako pewnik ale tubylcza ludność prawdopodobnie odeszła z Gotami w zgodzie.
Nadchodzi od południowego wschodu nowy żywioł – Słowianie. Jednak trzeba teraz posiłkować się słowami naukowca. Należy wymienić takie nazwiska jak: L. Niederle, Aleksander Brückner, Gerard Labuda, Henryk Łowmiański i inni – wielu naukowców zajmowało się zagadnieniami Słowian.
W powiecie słupskim słowiańskie grodziska budowane były w następujących miejscowościach (wymienione są jedynie te najbliższe Ustki):
Gać – VIII-X w.
Słupsk – VIII/IX-XII w. W środku grodziska stoi obecnie kościół św. Ottona.
W bliskości grodzisk znajdowały się osady. Grodziska to wały ziemne z wzmocnieniem powkładanego do nich drewna. Ułatwiają obronę, chronią ludność z pobliskich osad. Słowianie preferowali ukrycie grodzisk na bagnach.
Nie wiemy kiedy dokładnie powstała wartownia w lewej odnodze ujścia Słupi. (Prawa odnoga Słupi znajdowała się z pewnością obok dzisiejszej osady Orzechowo – płynęła tam gdzie jest droga Zapadłe – Orzechowo. W czasach Mieszka I istniało jezioro lagunowe, sięgało aż pod wieś Przewłoka.)
Pewna informacja o istnieniu warowni pochodzi z umowy słupskich radnych ze Święcami z 1337 roku. (Patrz: Umowa spisana w Słupsku w 1337 roku)
W tym czasie przy morskim brzegu, najczęściej w ujściach rzek istnieją warownie często posiadające katapulty. Rzekę przegradza się (z przepustem dla swoich łodzi) palami wbitymi w dno ale niewystającymi z wody. Pale mają być niezauważone i dziurawić poszycie dna łodzi przeciwnika. Taką przewłokę można zrobić też z kamieni wyrzuconymi z katapult. Taką konstrukcję można nazwać portem, w ówczesnym rozumieniu.
Wychodzi na to, że warownia w Ustce jest grodziskiem "quondam castrum", w umowie jest to miejsce określone jako:
...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm,...
...jak również cały i niepodzielny port Ustka, położony po obu stronach rzeki Słupi,...
Podobnie jak mieszkańcy innych wsi miejskich, ustczanie byli poddanymi Słupska. Z tego tytułu składać musieli przysięgę poddańczą, tzw. przysięgę ustecką, oraz płacić podatki na rzecz miasta, dbać o stan portu i nabrzeży, naprawiać je, udzielać pomocy przy rozładunku i załadunku statków oraz przy wejściu statków do portu. Obowiązywał ich także przymus młynny (młyn miejski w Zamełowie). Mieszkańcy Ustki wyróżnieli się nie tylko obowiązkiem świadczenia wszelkich prac i usług związanych z portem,ale także płaceniem podatku szosowego, a nie czynszu, lub odrabianiem pańszczyzny. Aż do wojny trzydziestoletniej samodzielni ekonomicznie ustczanie, głównie szyprowie , karczmarze i wójt, przyjmowali obywatelstwo miasta Słupska i korzystali z przywilejów wynikających z posiadania praw miejskich. Rada miejska Słupska ustanawiała statuty, regulaminy i taryfy portowe, mianowała wójta, decydowała o wszelkich pracach związanych z funkcjonowaniem portu, określa rodzaje i wysokość podatków płaconych przez ustczan, sprawowała patronat nad kościołem i szkołą. Rada miejska, jako sąd wyższy, była instancją odwoławczą od wyroków sądu niższego. Wójt Ustki był jednocześnie wójtem portowym.Sprawował on władzę wykonawczą na terenie Ustki wodniesieniu do jej stałych mieszkańców, przebywających okresowo gości (kupców) oraz spraw wynikających zbieżącego funkcjonowania portu.
Od 1329 do końca 1342 Ustka i Słupsk w drodze zastawu była w posiadaniu Zakonu Krzyżackiego. Był to okres trudny, bo gdy zawisła groźba przejęcia ziemi przez Zakon w wieczyste posiadanie, gdyż książę Bogusław V nie był w stanie spłacić w terminie, do 1 stycznia 1343 r., należnej kwoty 3334 grzywien, sumę tę wpłaciło społeczeństwo. Pieniądze te pozwoliły Słupskowi i mieszkańcom ziemi słupskiej wykupić się z rąk Krzyżaków.
Przyszły nowe czasy. Coraz mniej słychać język kaszubski, zastępuje go język niemiecki. Ludności coraz szybciej przybywało. Istniała pilna potrzeba dania mieszkańcom opieki duszpasterskiej. Kościół w Ustce, która już teraz ma inną nazwę – Stolpmünde, był budowany jak tylko można najszybciej, z drewna. Poniżej jest pokazane jego zdjęcie. Patrz: Grabno
Do portu w Ustce przywożono przede wszystkim śledzie, a wywożono np. miód.
Stary kościółek patrz również:

Przez to, że nastąpiło już teraz silne powiązanie gospodarcze (od 1337 r.) Ustki i Słupska wszystkie zasadnicze zmiany polityczne zachodzące w Słupsku dotyczą tak samo obu miejscowości. Specyfika dla Ustki wiąże się z jej geograficznym położeniem, Ustka jest położona na samym brzegu morza.
Kościół zbudowany jest na podwyższeniu, prawdopodobnie w środku starego grodziska słowiańskiego. Głównym zadaniem kościółka jest gromadzenie wiernych na msze i nabożeństwa oraz inne kultowe czynności. Nie mniej ważnym zadaniem pomocniczym jest stanowienie w ciągu dnia znaku nawigacyjnego – swoją sylwetką wieży, w nocy zaś palące się na świeczniku świece, widziane przez okna dają "namiar na światło" dla przypływających statków.
Już przecież w 1310 roku w miejscowości Krępcewo pod Pyrzycami jak podaje Z. Święchowski, J. Mertka, Słupsk 1958, słupszczanie otrzymali prawo "(...)wolnej od cła i opłat, przez budowanie żadnych jazów nie krępowanej żeglugi na rzece od miasta w dół aż do morza,....(...)". Prawo żeglugi po Słupi – do przystani, która została pobudowana w Słupsku. Od Ustki statki morskie (najczęściej kogi Hanzy) ciągnione były przez idących brzegiem ludzi. Słupsk prowadził wymianę handlową. Miasto Słupsk (czytaj Ustka) otrzymało też prawo posiadania 6 łodzi rybackich zwanych bordynkami. Tak więc mówić teraz już było można o legalizacji połowów rybackich, ponadto te łodzie musiały zostać zbudowane zapewne w stoczni usteckiej.
Dość szybko następuje odejście od żeglugi po Słupi – bo rzeka ma zbyt wartki nurt a odcinek drogi po rzece jest duży (ok. 48km). Nastąpiła budowa portu w Ustce od około połowy XIV w. To duży wysiłek inwestycyjny. Są to dwa falochrony. Każde molo ma 55 m, zbudowane ze skrzyń drewnianych wypełnionych kamieniami, wszystko wzmacniane palami. Brzeg zachodni został wzmocniony na 280 m, wschodni na 320 m. Prawdopodobnie Słupsk handlował eksportując przez port w Ustce drewno, smołę, potaż, beczki do portów niemieckich, duńskich i szwedzkich. W XIV w. i w pierwszej połowie XV w. najważniejszy wpływ na handel odgrywa Gdańsk. Mieszkańcy Ustki pełnią rolę jakby pomocniczą w pracy portu – obsługują port.

Jak mogła wyglądać Ustka w roku 1337, czyli roku spisania wspomnianej na wstępie umowy? Odpowiedzi na to można poszukać na poniższej mapce, na której zwraca uwagę pusty, nie zasiedlony jeszcze w 1709 r. zachodni brzeg Słupi. Osada powstawała tylko na wschodnim brzegu. Jak tu dać wiarę tym wszystkim, którzy mówią o powstawaniu osady na obu brzegach rzeki Słupi?
Przebieg ulic, umiejscowienie domów mieszkalnych zda się mieć dzisiaj taki sam układ w starej części miasta jak przedstawiono na poniższej mapce, zabudowa przebiega wokoło kościoła, potem ulica biegnie wzdłuż brzegów Słupi aż do ówczesnego mostu (albo brodu), następnie ta droga zachodnia prowadziła do Duninowa. Te uliczki starej Ustki, domy mieszkalne są z końca XIX/pocz. XX w., mają niezwykły urok (patrz na poniższe zdjęcia w galerii przedstawiające okolicę kościółka św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja).
Gminę katolicką spotkała zmiana wyznania, reformacja tworzy nowe zasady kościelne, wydane w 1539 roku dokumenty znoszą dotychczasową władzę katolickich biskupów. Przy tych zmianach w Ustce nie odnotowano żadnych rozruchów.
Wizytacje szkół przynoszą pierwsze informacje o szkole w Ustce z 28 lipca 1590 i z 1729 roku.
W roku 1590 wiadomo, że mieszkańcy Ustki zajmowali się rybołówstwem, które do prac w porcie stanowi dodatek i daje uzupełnienie w dochodach. Ryby wędzono i solono. Część ryb jest nawet eksportowana (łosoś, dorsz). Były zatem wędzarnie (J. Duken posiadał aż 806 łososi w tym obrachunkowym roku). W porcie statki muszą być reperowane, musiał istnieć warsztat, który dokonuje napraw – musiała działać stocznia. Wiadomo, że Słupią spławiana była część towarów.
Do portu w Ustce 2 listopada 1626 r. wkroczyły szwedzkie wojska, rozpoczynająca się wojna trzydziestoletnia, powoduje w porcie zdecydowanie mniejsze obroty handlowe, wszędzie wokoło są ogromne straty demograficzne... Coraz większe podatki i kontrybucja powoduje ucieczkę ludności Ustki, głównie do Gdańska. Dodatkowo w 1644 roku Ustkę strawił pożar – ocalało 15 domów i kościół.
W 1648 roku traktat pokojowy i dodatkowe uzgodnienia w 1653 roku przyporządkowały wschodnią część Pomorza Zachodniego, a więc i Ustkę pod zwierzchnictwo Brandenburgii. Od tego okresu następuje ożywienie handlu w porcie Usteckim. Sztormy powodują jednak, że port znalazł się w katastrofalnym stanie. W XVIII w. nieliczne statki rozładowywane były na redzie.
Mieszkańcy Ustki w większej części musieli zajmować się uprawą roli, które łączyli z rybołówstwem. W 1794 roku Ustka liczyła około 700 mieszkańców.
Lata sześćdziesiąte XVIII w. dają nowe możliwości rozwoju: uruchomiono stocznię, produkowała ona większe statki (z pochylni spłynął 160-łasztowy statek). Port z ogromnymi problemami ale się rozwijał. Codzienne życie mieszkańców Ustki nie było wolne od trosk, epidemii, pożarów. Ludność miasta odmówiła złożenia przysięgi poddańczej, miało miejsce zakuwanie w dyby, uwięzienie, interwencje wojska.
W wyniku kampanii napoleońskiej, Wielka Armia na przełomie lat 1806 / 1807 zajęła Pomorze Zachodnie . Port w Ustce został zablokowany. Ustka musiała zapłacić kontrybucję podobnie jak i inne miejscowości.
Słupsk tracił z wolna swoje tereny w Ustce już od 1802 r. Były przekazywane na prace budowlane i składowe. W latach 1911-1914 ostatnie (nie licząc wydm u Przewłoki) tereny Słupska przeszły na rzecz kolei. Kolej wąsko- i szerokotorowa dokonała niebywałego przyspieszenia w rozwoju gospodarczym portu jak również całego regionu. Liczba ludności Ustki w 1818 r. wynosi 477 a w 1941 r. wynosi 5051.
Używa się w wielu źródłach uzasadnienia, że ludność aby nie być bez pracy została wykorzystana do prowadzenia prac o charakterze militarnym w ciągu ostatnich dwóch lat przed wybuchem II wojny światowej. Pod Ustką została wybudowana baza wojskowa, głównie o charakterze szkoleniowym.

Już wtedy (na początku XX w.) gdy pobliska szlachta przyjeżdżała do Ustki na lato da się to nazwać wczasami, urlopem. Ilość zaś ludzi spędzających wczasy nad morzem jest jakimś wskaźnikiem prosperowania gospodarki. Pierwsze, wcale niemałe inwestycje zostały podjęte przez gminę miejską w 1911 r. Projekt wzorował się na łazienkach w Sopocie. Potem nastąpiła prawdziwa lawina nowych inwestycji: pensjonaty, wille, zagospodarowanie samej plaży, restauracje. Ta "letnia" zabudowa pokazuje wspaniałą ręczną w drewnie robotę – widoczną jeszcze dzisiaj.
Leżący w rejencji koszalińskiej port w Ustce 22 grudnia 1881r przeszedł na własność państwa pruskiego. Od tego czasu inwestycje w porcie były finansowane przez skarb państwa pruskiego. Baseny portowe (ostatni, basen węglowy) powstawały do 1939 roku. W obiektach tych do dnia dzisiejszego nie przeprowadzono żadnych zasadniczych zmian. Poniższe zdjęcia pokazują również niektóre budynki, pochodzące z początku XX w.

Aby poprawić nawigację na maszt przy stacji pilotów począwszy od 1871 roku wciągano latarnię naftową ze specjalną soczewką. W 1892 r. powstała stacja pilotów z wieżą, na której umieszczono latarnię morską. W roku 1899 była wprowadzona lepsza soczewka, w roku 1904 było już emitowane światło białe przerywane. Dodatkowo od roku 1913 na wschodnim falochronie pracowała syrena przeciwmgłowa.
Stara, drewniana świątynia służyła gminie ewangelickiej – miała 200 miejsc siedzących – do chwili jej zamknięcia i dokonania rozbiórki, co łączyło się z wcześniejszym wybudowaniem nowego kościoła (800 miejsc siedzących), konsekracja była dokonana 10 lipca 1888 roku. Nową świątynię, istniejącą do dziś, zlokalizowano na obrzeżach ówczesnej osady.
Prawa miejskie
W okresie rządów nazistowskich, w ramach przeprowadzania procesu "ujednolicania" następuje wzmocnienie władzy wykonawczej gminy. Od 1935 roku niektórzy wójtowie otrzymali tytuł burmistrza, przedstawicielstwo gminne zaś zastąpiła kilkuosobowa mianowana rada gminy (Gemeinderat). Rada miała charakter wyłącznie doradczy.
W historii powiatu, w języku niemieckim fakt ten został odnotowany w następujący sposób: [...] Vom 1. April 1935 ab führte er aufgrund der ersten Verordnung zur Durchführung der Deutschen Gemeindeordnung vom 22. März 1935 die Amtsbezeichnung Bürgermeister. [...][4]

Już w końcu września 1939 roku została zatrzymana rozbudowa portu w Ustce. (Patrz na zachód od wejścia do portu znajduje się do dzisiaj rozpoczęta budowa trzeciego molo.) Niemcy mieli swobodny szlak do Prus Wschodnich, zagarnęli Pomorze Gdańskie; Gdańsk, Gdynię. Na zachodnim brzegu morza (patrząc od portu) ustawiono baterię dział, obsadzono wojskiem forty.
Niemal wszystkie jednostki handlowe zostały zarekwirowane przez wojsko, niekiedy udostępniano je właścicielom. Ruch w porcie prawie zamarł, wchodziły tu niekiedy jedynie pomocnicze jednostki Kriegsmarine. Mniej łowiono ryb bo w czasie początku wojny wiele akwenów było niedostępnych dla rybaków. Ponownie takie obostrzenia obowiązywały z chwilą napaści Rzeszy w czerwcu 1941 roku na Związek Radziecki. Zostały zaminowane wówczas znaczne odcinki wybrzeża.
W ramach rozbudowy przemysłu militarnego w Ustce budowana była od 1942 stocznia dla niewielkich trałowców (dwie małe hale i mała pochylnia z wyciągiem szynowym). Do dnia dzisiejszego można zobaczyć w tym miejscu ślady po pochylni (jest tam niewielki pomost), Budynki są mniej więcej tej samej wielkości tylko murowane.
W Ustce i w innych miejscowościach powstały obozy pracy. W Ustce do połowy 1944 r. jest ok. 230 więźniów narodowości polskiej, radzieckiej, francuskiej i belgijskiej – pracowali między innymi jako dokerzy.

Bardzo źle rozpoczął się ten 1945 rok dla mieszkańców miasta. Obrazuje sytuację ówczesną następujący fragment: (J. Lindmajer, T. Machura, Z. Szultka, Dzieje Ustki, Słupsk 1985) [...]...Na Ławicy Słupskiej w nocy z 30 na 31 stycznia i z 9 na 10 lutego 1945 r. radziecka łódź podwodna,,S 13" Floty Bałtyckiej, dowodzona przez kmdr. ppor. A. Marinesko, zatopiła dwa niemieckie transportowce wiozące razem około 8000 żołnierzy, marynarzy oraz uchodźców z Prus Wschodnich i Pomorza Gdańskiego. Były to "Wilhelm Gustloff" (25 480 BRT) oraz "General von Steuben" (14 660 BRT). Okręty eskortujące zdołały uratować tylko około 1200 osób.

Sytuacja uciekinierów w powiecie słupskim była coraz tragiczniejsza. W rejonie Darłowo – Słupsk – Sławno przebywało ich średnio znacznie więcej niż gdzie indziej na Pomorzu. Panowała szczególnie ostra zima, brakowało kwater i żywności. Ponadto rozkazem z 15 lutego, przydzielono powiatowi słupskiemu do zakwaterowania 100 000 uchodźców. Dalsza ewakuacja na zachód była niemożliwa. Radzieckie wojska pancerne gen. A. Panfiłowa doszły 4 marca do Bałtyku na wysokości Koszalina, rozcinając tym samym zgrupowanie pomorskie hitlerowskiej armii "Weichsel", a następnie zwróciły się frontem ku wschodowi, kontynuując szybki, zwycięski marsz....[...]
Ci uchodźcy to w swej większości zwykli ludzie narodowości niemieckiej. Ale właśnie Ci zwykli ludzie w 1933 roku skierowali kraj i siebie na taki los wybierając kanclerzem Adolfa Hitlera. Coraz częściej właśnie historycy, zwłaszcza angielscy tłumaczą Niemcom, że to oni sami wyzwolili tę straszną wojnę.
Doszło do bitwy marszowej między Ustką a Bydlinem, następnie kolumna radziecka miała walkę z niewielkim niemieckim garnizonem w Ustce. Żołnierze niemieccy skapitulowali. Miało to miejsce 9 marca 1945 r. Została w mieście utworzona komendantura, która utworzyła niemiecką, pomocniczą administrację z niemieckim burmistrzem. Zaczęli zjeżdżać się polscy osiedleńcy. Pierwsza polska władza to Zarząd Miejski, rozpoczął urzędowanie 11 maja 1945.
Dotychczasowi mieszkańcy musieli opuścić Ustkę. Jeśli ktoś czuł się np. Słowińcem to odpowiedni akt prawny nowej władzy pozwalał nadać mu polskie obywatelstwo jeśli znośnie władał językiem polskim. Było to zbyt rygorystyczne kryterium, nikt w Ustce go nie spełnił.

Od czerwca 1945 roku zostały uruchamiane: kolej (szerokotorowa, wąskotorową demontuje i wywozi Armia Czerwona), poczta, gazownia (pomógł specjalny apel do górników o węgiel),... Ten pęd do wielkich osiągnięć dopiero zostaje zatrzymany strajkami w ogromnym przemyśle okrętowym. Następuje opamiętanie się w liczbie wyprodukowanych statków, ilości złowionej ryby, liczbie przyjętych latem letników. Dopiero na końcu stawiana była sprawa budowy oczyszczalni ścieków. Jest teraz zjawiskiem niepokojącym ogromne bezrobocie.
W ciągu ostatnich dwóch lat miasto przeprowadziło m.in. dużo remontów ulic w "letniskowo-spacerowej" części miasta. Turyści mówią, że ulice te prezentują się bardzo ładnie.

Historia Ustki po II wojnie światowej – obejmuje umowny okres od chwili wejścia do Stolpmünde żołnierzy Armii Czerwonej do dnia bieżącego. Z podstawowej więc zasady istnieje konieczność bieżącego uzupełniania ważnymi zdarzeniami historii Ustki. Czas koryguje ważność owych zdarzeń, trzeba nieważne zdarzenia zatem usuwać z opisu.

Na prawa miejskie Ustka uzyskała potwierdzenie (Patrz też: rok 1935, Historia Ustki) wtedy, gdy zaraz po wojnie jeszcze nie została ostatecznie zatwierdzona polska nazwa miejscowości, nie zachowała się bowiem ani kaszubska ani tym bardziej polska wcześniejsza jej nazwa.
Nie było żadnych poważnych starć wojska podczas zdobywania Stolpmünde. Wojska Armii Czerwonej wkroczyły tu 8 marca 1945. Komunikat wojenny z 9 marca głosił: [...] Wojska II Frontu Białoruskiego (3 Korpus Pancerny Gwardii), rozwijając natarcie, opanowały Słupsk – ważny węzeł komunikacyjny i silny punkt oporu niemieckiego na Pomorzu oraz zajęły Sławno, Darłowo, Ustkę, jak również ponad 200 innych miejscowości [...].[1]
Zgodnie z uchwałami konferencji jałtańskiej Rada Ministrów Rządu Tymczasowego w dniu 14 marca 1945 umieściła Ustkę w III okręgu tj. na Pomorzu Zachodnim.
Takie uzyskanie praw (patrz poniżej) miejskich jest dość uproszczone, głównie przez uproszczenie procedury, pamiętać jednak trzeba o tym, że dowódcy wojskowi mają duże uprawnienia co do wydawania również decyzji administracyjnych. [...] Po wkroczeniu wojsk radzieckich do Ustki utworzona została komendantura wojenna. W mieście nie było Polaków, więc komendant wojenny powołał niemiecką pomocniczą administrację cywilną z niemieckim burmistrzem na czele. W tym czasie, oprócz stałych mieszkańców, w Ustce przebywała ludność ewakuowana z Prus Wschodnich, Litwy i Łotwy. [...] [2]
Do 1947, kiedy ostatecznie określono nazwę miasta Ustkę przez krótki czas obowiązywały inne nazwy (Postomin-Miasto, Nowy Słupsk - stacja kolejowa i Słupioujście-Port)[3], nie zachowała się bowiem kaszubska nazwa dla warowni na skarpie.

marcin1982rok - 2010-09-03, 21:34

Centralny Poligon Sił Powietrznych

Centralny Poligon Sił Powietrznych (znany też pod nazwą poligon Ustka-Wicko Morskie) – Poligon położony nad brzegiem Morza Bałtyckiego między Ustką, a Jarosławcem nad jeziorem Wicko o powierzchni ok. 4000 ha. Niegdyś odgrodzony od reszty lądu płotem i innymi zabezpieczeniami, obecnie otwarty i pilnowany doraźnie (posterunki na drogach wjazdowych). Zamykany szczelnie dla postronnych tylko w czasie ćwiczeń. Na terenie poligonu znajduje się wieś Wicko Morskie wraz z nieczynnym lotniskiem Wicko Morskie. Cały poligon łatwo zwiedzić poruszając się drogą asfaltową przecinającą wzdłuż poligon od Ustki do Jarosławca.

marcin1982rok - 2010-09-03, 21:42

Smołdzino (kaszb. Smôłdzëno, niem. Schmolsin) – duża wieś słowińska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Smołdzino na Wybrzeżu Słowińskim. Wieś jest siedzibą sołectwa w którego skład wchodzi również miejscowość Człuchy.
W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa słupskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Smołdzino.
Smołdzino leży nad rzeką Łupawą, u podnóża wzgórza Rowokół, w sąsiedztwie Bałtyku, kilku przymorskich jezior (Gardno, Łebsko, Dołgie Wielkie, Dołgie Małe), w pobliżu Słowińskiego Parku Narodowego.

Występują dwie tezy odnoszące się do pochodzenia nazwy miejscowości : roślina zwana "smłód" bądź pochodna od smoły.
Smolino - Smolno (1281)
Zmolzin - Zmolzini (1282)
Smoltzini (1288)

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1281 roku, w latach 1329 - 1341 wieś stanowiła własność Krzyżaków, w 1622 roku dobra smołdzińskie przypadły w wianie księżnej Annie de Croy, fundatorce kościoła z 1632 roku. W Smołdzinie pracował pastor Michał Mostnik (Pontanus), który niesłusznie uchodził za piewcę polskości i znawcę języka kaszubskiego. W 1830 roku wygłoszono ostatnie kazania w języku kaszubskim.
W 1935 roku u ujścia rzeki Łupawy do jeziora Gardno zbudowano elektrownię wodną.
Kościół wzniesiony w 1632 r., z wczesnobarokowym ołtarzem i amboną z początków XVII wieku,
Muzeum Słowińskiego Parku Narodowego,
Wieża widokowa na wzgórzu Rowokół,
Przystań żeglarska w Gardnie Wielkiej, nad jeziorem Gardno,
Szlaki turystyczne,
Elektrownia wodna "Smołdzino



Kluki (także Kluki Smołdzińskie, kaszb. Klëczi, niem.: Klucken) – dawna wieś słowińska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Smołdzino, na Wybrzeżu Słowińskim i nad jeziorem Łebskim (obszar Słowińskiego Parku Narodowego).
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.
Założona w XVI w. jako wieś Otok (Wottok, Wittock). Pod koniec XVIII w. wieś rozbudowano i zmieniono nazwę na Kluki (od nazwiska pierwszych mieszkańców). Jednocześnie wieś rozbudowała się na południe, dając poczatek nowym osadom (dziś nieistniejącym): Kluki Ciemińskie, Kluki Żeleskie i Pawełki.
Osada rybacka z zachowaną XVIII i XIX-wieczną zabudową ryglową (szkieletową), chałupy ryglowe kryte strzechą lub gontem. Za wsią, przy drodze w kierunku Czołpina cmentarz słowiński założony w XVIII w., wpisany do rejestru zabytków w 1987 r. Do początku lat 1970. wieś zamieszkiwała autochtoniczna ludność pochodzenia słowińskiego. Dzisiaj pozostało zaledwie kilku autochtonów.

Skansen - Muzeum Wsi Słowińskiej, Oddział Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku,
Platforma widokowa na jezioro Łebsko i ruchome wydmy w Czołpinie i Rąbce, w Słowińskim Parku Narodowym,
Cykliczne imprezy folklorystyczne związane z kulturą Słowińców, między innymi "czarne wesele" - uroczystość otwierająca sezon wydobycia torfu.


Wicko (kaszb. Wickò lub też Wick, niem. Vietzig)[1] – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, w gminie Wicko przy skrzyżowaniu drogi wojewódzkiej nr 213 z drogą wojewódzką nr 214. Miejscowość jest siedzibą gminy Wicko. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa słupskiego.
We wsi jest placówka Ochotniczej Straży Pożarnej. W kierunku zachodnim od Wicka znajduje się rezerwat przyrody Nowe Wicko. Wicko leży 10km na południe od Morza Bałtyckiego, dzięki czemu we wsi dostępne są noclegi dla turystów. W Wicku znajduje się piekarnia, która dostarcza pieczywo do okolicznych sklepów spożywczych oraz pizzeria. Na północ od Wicka najbliżej leżącą wsią jest Charbrowo, na południe – Białogarda.


Łeba (kasz. Łeba, niem. Leba)[2] to miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, nad rzekami Łebą i Chełstem, port morski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa słupskiego.
Według danych z 31 grudnia 2008[3] miasto miało 3926 mieszkańców.

Pierwsze zasiedlenia na brzegu morskim miały miejsce jeszcze w neolicie, są one lokalizowane na pagórkach np.: koło Potęgowa, nawet na Rowokole archeolodzy znaleźli pojedyncze narzędzia.
Linię brzegu morskiego wskazują do dzisiaj znajdujące się tam grodziska: Gałęzinowo, Żoruchowo, Równo, Siodłonie, Damno... Siodłonie i Damno zdaje się, że były oddalone od brzegu morskiego i posadowione nad brzegiem rzeki, prakoryto tej rzeki jest do dzisiaj czytelne. Grodziska te to wcześniej grody obronne epoki brązu przypisywane kulturze łużyckiej. Ludność tej kultury buduje takie grody od ok. 1000 r. p.n.e. do 400 r. p.n.e. Naukowcy dokonali rekonstrukcji grodu kultury łużyckiej w Biskupinie.
W okresie, kiedy te grody obronne prowadziły swoje normalne życie, z zatoki tworzyły się jeziora lagunowe. Przyrastało z czasem trwałego lądu, w okolicy dominowały jednak cały czas jeszcze bagna.
Przeszli tędy Goci. Niedaleko od dzisiejszej Łeby, w Dębinie znajduje się kamienny krąg ich cmentarzyska (pozostały tylko 3 głazy tego kręgu). Ponadto cmentarzyska Gotów znajdują się (w najbliższej okolicy) w Grzybnicy, inne w Węsiorach, Odrach... Pobyt Gotów w tym regionie to poł. I - pocz. III wieku n.e.
Goci odeszli, posuwając się na południowy wschód. Archeolodzy twierdzą, że pozostaje niemal wyludniony kraj- brak warstw kulturowych z tego okresu. Z kroniki Jordanesa nie można rozczytać tego jako pewnik, ale tubylcza ludność prawdopodobnie odeszła z Gotami w zgodzie.
Na "chwilę" miało miejsce "spotkanie" Gotów i Słowian- gdzieś w okolicach południowo-wschodniej Polski. W V w. zajęli już Słowianie cały nadmorski pas wybrzeża. Oto co mówi prof. Aleksander Brückner o języku kaszubskim; (str. 18- 19), Dzieje języka polskiego; [...]... „”Język” kaszubski jest gwarą staropolską, biorącą udział nawet w późnym rozwoju językowym polskim, i od polszczyzny odrywać go nie można; stanowi pomost od nadnoteckiej polszczyzny ku coraz dalszym, a wskutek tego i odrębniejszym gwarom, od których niegdyś Pomorze, Marchie, Meklemburg aż za samą Łabę do Starej Marchii i Lüneburgu rozbrzmiewały, gdy te ziemie jeszcze słowiańskimi były; wymarli tam Słowianie ostatecznie dopiero w w. XVI i XVII”...[...]
Opis osadnictwa grodowego w regionie jak i szczególny opis dróg pochodzących jeszcze z kultury łużyckiej jest pokazany w artykułach: Grodzisko słowiańskie w Słupsku i Osadnictwo grodowe powiatu słupskiego
Łeba jako osada powstała zapewne później niż Gardna Wielka. Jeziora Sarbsko i Łebsko musiały się rozdzielić i musiał powstać ląd zdatny do osiedleń. Trzeba zatem dać temu wiary, że najpierw osiedle powstało na mierzei. Tę osadę zbudowali z pewnością Pomorzanie mówiący językiem kaszubskim. Mogło to mieć miejsce nawet i jeszcze w VIII w. bo zalew był bez wątpienia atrakcyjny ze względu na łatwe połowy ryb.
Do ziemi słupskiej napływali koloniści niemieccy od XIII w. Zdarza się bardzo często, że zabudowania niemieckie stały obok kaszubskich. Łeba jednak miała bardzo trudne warunki życia więc nie jest zbyt atrakcyjnym miejscem do założenia nowego gospodarstwa. Dopiero jej strategiczne położenie przy ujściu rzeki Łeby zainteresowało Krzyżaków.
Oto co pisze na ten temat Ks. Stanisław Kujot; Kto założył....Cz. 2., Toruń 1904 r.: [...]...Na jedno jeszcze zwrócić trzeba uwagę. Trzymaliśmy się dotąd zasady, że parafie założone w archidyakonacie pomorskim przez Krzyżaków bez wyjątku były bardzo szczupłe, obejmujące samą tylko miejscowość kościelną i bezpośredni jej majątek, jeżeli go z daru Krzyżaków posiadała. Na zakładanie obszerniejszych parafii nie było, jak się przekonaliśmy, za rządów krzyżackich sposobności, bo już wszystkie były urządzone. Przykłady takich parafii, które na pierwszy rzut oka za krzyżackie uznać wypadało, widzieliśmy w Swarzewie i Chyloni pod Puckiem, w Głównem i Nowem Mieście Gdańsku, w Łebie, Lęborku, Hamersztynie i innych...[...].

Wydmy ruchome.
Allegro Cup - cykliczne zawody w windsurfingu zaliczane do klasyfikacji Pucharu Europy w Formule Windsurfing (Euro-Cup).
Barokowy kościół z 1683 roku z wieżą szachulcową z XVIII w.
Pozostałości murów gotyckiego kościoła św. Mikołaja z XIV w. (w Starej Łebie) (na zachodnim brzegu rzeki Łeby).
W Rąbce - dzielnicy Łeby - na Mierzei Łebskiej w okresie II wojny światowej działał doświadczalny poligon niemieckiej broni rakietowej Rheintochter.
W okolicznych wsiach zachowały się zabytki kultury Słowińców.
Do 25 maja 2004 r. istniał w Łebie mały skansen parowozów z trzema parowozami serii Ty 2 (nr. 446, 921, 860) na stacji kolejowej[potrzebne źródło].
Relikwie świętego Jakuba apostoła.

marcin1982rok - 2010-09-03, 21:52

Grodzisko słowiańskie w Słupsku - jest to grodzisko nizinne, zniwelowane w partiach górnych i zabudowane (kościół), pierwotnie zapewne pierścieniowate. W czasie badań stwierdzono istnienie warstw kulturowych oraz materiału archeologicznego. Zabytek datowany jest na IX-XIII w

Najstarszymi w okolicy drogami są drogi łączące warowne grody kultury łużyckiej. Pomimo zmian cywilizacyjnych drogi te są do dzisiaj rozpoznawalne w terenie i na mapach. Przed z górą 2500 latami łączyły one ze sobą poszczególne grody. Powstała sieć dróg prowadziła wzdłuż ówczesnej linii brzegu morskiego. Lokalnie, rozpoczynając od zachodu, występuje sieć dróg łącząca odkryte współcześnie przez archeologów następujące grodziska kultury łużyckiej: Trzynik - Stary Kraków - Gałęziowo - Żoruchowo - Równo - Siodłonie. Jest to zatem szlak z zachodu na wschód, prowadzący brzegiem morza.

Badania archeologiczne lat 50. XX w. pozwoliły stwierdzić, że gród słupski ulokował się na stożkowatym wzniesieniu o dość stromych zboczach, w widłach rzeki Słupi. Obecnie zbocza te są w znacznym stopniu zniwelowane. Gród miał kształt zbliżony do koła o podstawie wyniesienia 50 x 60 m i powierzchni użytkowej majdanu ok. 1300 m2. Gród ten, niezależnie od naturalnych walorów obronnych (rzeka Słupia i bagna), posiadał również sztuczne umocnienia w postaci wału drewniano-ziemnego, w dolnej części wzmocnionego konstrukcją kamienną. Otoczony był fosą wypełnioną wodą. Przez porównanie z innymi warowniami Słowian Zachodnich celowo zapewne zostały porobione płycizny albo przewłoki (poprzecznie wbite w koryto rzeki pale, nie wystające z wody, stanowiące przeszkodę niszczącą łódź nieprzyjacielską).
Badania, o jakich już wspominano wykazały, że grodzisko zostało dość mocno uszkodzone zabudową średniowieczną jak i nowożytną. [...] Starsza zabudowa majdanu uległa już zniszczeniu podczas wznoszenia książęcego obiektu obronnego, który w XIII wieku był głównym ośrodkiem kasztelami słupskiej i rezydencją księcia. Z kolei w wieku XIV, kiedy to Słupsk dzierżawili Krzyżacy (lata 1329-1341), na terenie grodu znajdowała się siedziba komtura krzyżackiego. Wówczas musiano dokonać również zniszczeń starszej zabudowy poprzez budowę dalszych umocnień fortyfikacyjnych. Dalszych uszkodzeń grodziska dokonano już w czasach nowożytnych, w roku 1872, podczas budowy na jego majdanie kościoła pw. św. Ottona (istniejącego do dziś). Kilkusetletnie użytkowanie i zabudowywanie terenu grodu i podgrodzia mocno wpłynęło na stan ich zachowania. Pierwotny ich wygląd uległ znacznemu zdeformowaniu. Od strony zachodniej (ul. Partyzantów) i południowej (ul. Kościelna) wał grodziska został częściowo zniwelowany już w XIX wieku, poprzez wybudowanie dwóch podejść (schodów) do kościoła pw. św. Ottona. Od strony południowo-wschodniej wał grodziska został również uszkodzony budową krużganka łączącego kościół z zabudowaniami klasztornymi [...][3].
Wracając jeszcze do pierwotnej lokalizacji grodu niemal u ujścia Słupi trzeba powiedzieć, że takie, występujące tu nad Słupią w VIII i IX wieku, lokalnie niskie zaludnienie spowodowane było zapewne częstymi odwiedzinami Wikingów z terenów dzisiejszej Danii. Jeśli było to tylko możliwe ze względu na posiadane przez nich siły bojowe, towary Słowian przedstawiające jakąś wartość zostawały przechwytywane a ludność została brana w niewolę. Takimi ośrodkami handlowymi nad Bałtykiem, miejscami handlu m.in. również niewolnikami były głównie: Arkona, Hedeby, Sigtuna, Uppsala, Truso, Wolin itd. Zaraz po sąsiedzku Słowianie potrafili się zorganizować i stworzyć gęsto zaludniony obszar dorzecza Łupawy i Łeby

Bezpośrenio na terenie grodu, w czasie prowadzonych prac archeologicznych zebrano m.in. ceramikę wendyjską, groty strzał, okucia metalowe, osełkę, dłuto, haczyk do łowienia ryb oraz kości zwierzęce.

W swojej publikacji o prahistorii Water Witt napisał: "W zasiedleniach słowiańskich zostały znalezione na ulicy Birkenallee w Słupsku, wykonane z żelaza gwoździe, łańcuchy, pierścienie i sprzączki, jak również wszelkiego rodzaju przyrządy z kości, rogów i drewna. "Kamień stepowy" ze Słupska z pewnością traktuje o jakimś słowiańskim nagrobku[4]". Ten "kamień stepowy" czy "bożek pogański" to niewielki kamień o wysokości niewiele ponad 100 mm. Poniżej pokazane jest zdjęcie gdy ów kamień został odkryty (lata 30. XX w.), był wmurowany w gotyckie fundamenty stojącego na tych starych fundamentach w grodzisku słowiańskim neoromańskiego kościoła św. Ottona.
W sanktuarium celtyckim w Entremont koło Marsylii kolumna z II w.p.n.e. ma na sobie bardzo podobną rzeźbę jak posąg ze Słupska[5].
Tak samo krzyż z Moone w hrabstwie Kildare, datowany na IX- X w. W podstawie krzyża, poniżej postaci ukrzyżowanego Chrystusa (z boków postacie łotrów), są wyryte stylizowane figury dwunastu apostołów. Owe figury są bardzo podobne w wyglądzie do posągu ze Słupska[6].
Kultura celtycka jest bodaj "matką" dla posągu ze Słupska.


Gardna Wielka (kaszb. Garnô lub Wiôlgô Garnô, niem. Groß Garde) – stara słowińska wieś rybacka, położona w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Smołdzino na Wybrzeżu Słowińskim i nad jeziorem Gardno.
Wieś letniskowa z ośrodkami wypoczynkowymi.

W latach 1945–54 siedziba gminy Gardna Wielka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Kościół parafialny p.w. Nawiedzenia NMP, gotycki (neogotycki) zbudowany w XV wieku na miejscu starszego (prawdopodobnie z końca XIII w.). Przebudowany w XVII wieku i 1842 roku.
Domy z przełomu XIX i XX w.

Michas - 2010-09-09, 07:48

Marcin bardzo ciekawe
diana - 2010-09-16, 10:35

Byłam tam bardzo dawno temu ....może czas zawitać tam ponownie 8-)
z takim zasobem wiadomosci będzie ciekawiej :-) pomyslę....

marcin1982rok - 2010-09-28, 15:59

Darłowo (kaszub. Darłowò, niem. Rügenwalde) – nadmorskie miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, największe miasto powiatu sławieńskiego. Położone nad Morzem Bałtyckim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej, na Pobrzeżu Koszalińskim, na Pomorzu Zachodnim. Według danych z 30 czerwca 2009 roku, Darłowo miało 14 037 mieszkańców[1].

Darłowo leży w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego, w zachodniej części powiatu sławieńskiego. Znajduje się na Pomorzu Zachodnim.
Miasto jest położone na Pobrzeżu Koszalińskim, na obszarze dwóch mezoregionów: Wybrzeża Słowińskiego oraz Równiny Słupskiej.
Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 20,21 km²[2]. Miasto stanowi 1,91% powierzchni powiatu.
Darłowo posiada dwie wydzielone części miasta: Darłówko i Racisław. Z powodu rozdzielenia rzeką potocznie rozróżnia się również Darłówko Wschodnie oraz Darłówko Zachodnie.

Darłowo jest położone nad Morzem Bałtyckim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej.
Według danych z roku 2002[3] Darłowo ma obszar 19,93 km², w tym:
użytki rolne: 71%
użytki leśne: 2%

W 1205 roku zapisano nazwę Dirlow pochodząca od imienia Darł, do którego dodano przyrostek -owo. Niemiecka nazwa Rügenwalde jest złożeniem dwóch członów, z których pierwszy występuje nazwa wyspy Rugia, po niemiecku Rügen (z Rugii przybyli w czasie kolonizacji zakonnicy). Drugi człon pochodzi od niemieckiego Wald (pol. 'las')[4].
Pierwszą powojenną nazwą Darłowa był Dyrłów, następnie Darłów
Urząd Miejski w Darłowie przedstawia za pełną nazwę Królewskie Miasto Darłowo.

Już w XI w. istniał gród lub warownia o nazwie Dirlov lub Dirlovo, którego mieszkańcy zajmowali się żeglarstwem, połowami i konserwowaniem ryb, tkactwem itp. Prawa miejskie nadane w roku 1312 (prawo lubeckie). Potem, po krótkim panowaniu Brandenburczyków, w 1347 miasto przeszło w ręce księcia wołogoskiego Bogusława V z dynastii Gryfitów, zięcia Kazimierza Wielkiego. W 1352 roku rozpoczęto budowę zamku, na ten okres datuje się też początek współpracy z Hanzą (pełnoprawnym członkiem Hanzy Darłowo zostało w roku 1412). W 1382 w Darłowie urodził się Eryk Pomorski, znany potem jako król Norwegii Eryk III i król Danii Eryk VII oraz król Szwecji. Po detronizacji, kolejno ze wszystkich tronów, wrócił do Darłowa i zaczął rozbudowywać miasto; tu został pochowany. Kolejnym władcą zasłużonym dla Darłowa i całego Pomorza Zachodniego był Bogusław X.
W latach 1497 i 1558 Darłówko i część Darłowa zalewały ogromne sztormy, które wyrzuciły statki w okolice centrum miasta.
W dniu 27 sierpnia 1568 roku eskadra polskiej floty wojennej króla Zygmunta Augusta, składająca się z 10 statków, napotkała przypadkowo w porcie w Darłowie trzy szwedzkie i dwa szkockie statki, w związku z czym nastąpiło ostrzelanie polskich okrętów, po którym z polskich okrętów wysadzono desant, który uderzył na Szwedów od strony lądu. W wyniku walki zdobyto wszystkie szwedzkie statki, natomiast statkom szkockim udało się odpłynąć z portu[5]. W latach 1589, 1624, 1648, 1679 i 1722 miasto było z kolei niszczone przez pożary. Pierwszą latarnię morską wybudowano około roku 1715.
Po przejęciu miasta przez Hohenzollernów przeżywało ono aż do połowy XVIII w. zastój gospodarczy[potrzebne źródło]; podczas blokady kontynentalnej Anglii w okresie wojen napoleońskich na początku XIX w. mieszkańcy Darłowa i okolic trudnili się przemytem brytyjskich towarów na kontynent.
Przed I wojną światową miasto liczyło 6 tys. mieszkańców, tuż przed II wojną światową – ok. 8 tys.; w czasach niemieckich nosiło nazwę (niem.) Rügenwalde. Taką nazwę nosi kiełbasa Rügenwalder Teewurst, przed wojną produkowana w Darłowie, a po wojnie w Zachodnich Niemczech, wyłącznie przez firmy pochodzące z Darłowa.
W czasie II wojny światowej w Darłowie zmontowano i testowano dwa największe działa w historii świata, noszące nazwy Dora (od: Dorota) i Gustav. Kilkakrotnie na wizytację ich budowy przyjeżdżał Adolf Hitler. W 1945 miasto zostało włączone do Polski, zaś jego niemiecka ludność wysiedlona.

Zabytki chronione prawem w Darłowie:
Śródmieście[8]. Darłowo zachowało unikatowy średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem po środku, jako głównym placem w mieście. Gród był otoczony murami z basztami i bramami. Do dziś zachowała się tylko jedna brama.
Zamek Książąt Pomorskich – jedyny w Polsce nadmorski gotycki zamek wybudowany na planie zbliżonym do kwadratu z wieżą wysokości 24 metrów. Budowę zamku rozpoczęto w 1352 roku za panowania Bogusława V, na ten okres datuje się też początek współpracy miasta z Hanzą. W XVIII i XIX wieku w zamku znajdowały się magazyny i więzienie, od 1930 roku muzeum.
Kościół Mariacki – rozpoczęcie budowy kościoła datuje się na 1321 r. W roku 1394 z funduszy księcia Bogusława VIII wzniesiono wieżę kościelną, a następnie dobudowano zakrystię i kaplice boczne. W kościele znajdują się sarkofagi książąt pomorskich: Eryka I (króla Danii, Norwegii i Szwecji), Elżbiety (księżniczki duńskiej, żony ostatniego pomorskiego księcia Bogusława XIV, zmarłej w 1653 roku), księżnej Jadwigi (córki księcia Henryka Brunszwickiego i Elżbiety Duńskiej, żony Ulryka, brata Bogusława XIV). Od 1992 roku w kościele darłowskim rozwija się kult Matki Bożej Fatimskiej, Królowej Pokoju i Jedności, której figura została ukoronowana przez Ojca Świętego Jana Pawła II podczas audiencji w Rzymie. Było to 2 czerwca 1993 roku.
ratusz – barokowy, przebudowany w 1725 roku, obecnie siedziba władz miasta. Przed ratuszem stoi fontanna z 1919 roku z posągiem rybaka.
Brama Wysoka – jedyna brama miejska zachowana z pierwotnego założenia murów obronnych
pozostałości murów obronnych z XIV-XV wieku,
Kaplica św. Jerzego – piętnastowieczna gotycka jednonawowa budowla, wchodząca w skład dawnego szpitala św. Ducha dla trędowatych
Kaplica św. Gertrudy – oryginalne (XV wiek) założenie gotyckiej architektury cmentarnej na planie sześcioboku z dwunastobocznym obejściem; całość nakryta dachem namiotowym z iglicą. Wnętrze z gwieździstym sklepieniem zdobi fresk patronki żeglarzy św. Gertrudy oraz godła cechów szewskiego i piwowarskiego. Przykład skandynawskiego gotyku, jedyny w Polsce. Okna kościoła są podobne do bulajów dawnych statków. Gotycka kaplica św, Gertrudy to jedyna w swoim rodzaju budowla w Polsce, nawiązująca do angielskich wzorców budownictwa.[potrzebne źródło]
zespół młyna wodnego (ul. Kanałowa 3), obejmujący młyn wodny z 1894 r., siłownię z 1905 r., turbinownię z 1905 r., dom mieszkalny z 1919 r. oraz ogród[9].
zabytkowy dom (pl. Kościuszki 17)
zabytkowy dom (ul. Marii Curie-Skłodowskiej 22) szachulcowy
zabytkowe kamienice (na ul. Powstańców Warszawskich 7, 15, 49, 51, 56)
most zwodzony w Darłówku na rzeką Wieprzy, z początku XX wieku (przeniesiony ?)

Drogi lądowe włączone w system komunikacyjny miasta:
droga krajowa nr 37 – droga krajowa: o długości ok. 14,5 km. Trasa ta łączy port w Darłowie i jego nadmorską dzielnicę - Darłówko z centrum miasta, a dalej po najkrótszej możliwej trasie przez Domasławice i Słowino z drogą Krajową DK6 Szczecin - Gdańsk w okolicy Karwic.
droga wojewódzka nr 203 do Koszalina przez Dąbki (37 km) i dalej do Ustki przez Postomino (38 km)
droga wojewódzka nr 205 do Sławna przez Krupy i Stary Jarosław (22 km) i dalej do Polanowa i Bobolic
Kolej
Darłowo uzyskało połączenie kolejowe w 1878 r. po doprowadzeniu linii z Korzybia przez Sławno. W 1991 r. cała linia została zamknięta. W 2005 r. otwarto ponownie odcinek Sławno - Darłowo, PKP uruchomiły przewozy towarowe i autobus szynowy.
Przystań żeglarska
Wszyscy żeglarze, którzy odwiedzają Port Morski Darłowo mogą skorzystać z kontenera sanitarnego, umiejscowionego za mostem, po wschodniej stronie portu. W kontenerze mieści się toaleta, prysznic i pomieszczenie rekreacyjne. Można również podłączyć się do energii elektrycznej oraz po uprzednim kontakcie z Zarządem Portu pobrać wodę słodką.
Rejsy turystyczne [edytuj]
Latem rzeką Wieprzą z centrum do mostu rozsuwanego kursuje tramwaj wodny
Latem dwa razy w tygodniu kursuje z Darłowa statek wycieczkowy na duńską wyspę Bornholm
Rejsy na morski połów ryb dla wędkarzy

W mieście działają cztery instytucje kulturalne: Darłowski Ośrodek Kultury, Biblioteka miejska, Zamek Książąt Pomorskich oraz Kino "Bajka".
Imprezy i zawody cykliczne odbywające się w Darłowie:
Międzynarodowy Zlot Historycznych Pojazdów Wojskowych – czerwiec, od 1999[10]
Ogólnopolski Bieg Eryka – lipiec, od 1994[11]
Darłowski Festiwal Filmów Skandynawskich - lipiec/sierpień, od 2001[12][13]
Europejskie Warsztaty Muzyczne i Operowe
Gala operetkowa - plac Kościuszki
Festiwal organowy - Kościół św. Gertrudy
Czwartkowy Pociąg do Jazzu
Darłowski Festiwal Teatrów Ulicznych
Bałtycki Festiwal Tańca - Hotel Apollo
Międzynarodowy Festiwal Latawców
Ogólnopolskie Otwarte Zawody Wędkarskie o Puchar Królewskiego Miasta Darłowa "Darłowski Dorsz". Zawody są rozgrywane na morzu. Wędkarze poławiają dorsze z pokładów statków.
Puchar Polski w kolarstwie szosowym kobiet.

Układ starego miasta - unikatowy średniowieczny układ urbanistyczny Starego Miasta.
Rozsuwany most - im. Kapitana Witolda Huberta z wieżą kontrolną to niewątpliwa atrakcja tej miejscowości, jedyna w Polsce. Łączy on Darłówko Wschodnie z Zachodnim, ale dostępny tylko dla pieszych.
Międzynarodowy Zlot Historycznych Pojazdów Wojskowych - impreza cykliczna w sezonie letnim
Elektrownia wiatrowa - elektrownia wiatrowa liczy obecnie 9 wiatraków (dużych) oraz 5 mniejszych. Obecnie są to jedne z największych wiatraków w Europie, o wysokości 118 m.
Betonowe podstawy wyrzutni V-1 i V-2 - z czasów II wojny światowej.
Pomnik Rybaka - Fontanna - zaprojektowany został w roku 1919 przez znanego niemieckiego artystę Wilhelma Grossa, fundatorami figury rybaka, zdobiącej do dziś darłowski rynek byli Heptenmacherowie.
Latarnia Morska - pochodzi z XIX w., wielokrotnie przebudowywana, obecnie wieża ma 22 m wysokości (w Darłówku) i jest to najniższa latarnia morska na polskim wybrzeżu.
Port - oryginalna zabudowa portu rybackiego z XIX i XX wieku. Awanport w Darłówku Zachodnim – miejsce, w którym podczas II wojny światowej istniała stocznia statków żelbetonowych.

Szlak Rezerwatów - 75 km na trasie Polanów-Darłowo
Szlak Nadmorski - 100 km na trasie Mielno-Jarosławiec
szlak turystyki wodnej rzeka Wieprza - spływ Kępice-Darłowo
Szlak Zabytków Średniowiecza - 104 km. Przebiega przez: Darłowo, Dąbki, Dobiesław, Jeżyce, Słowino, Boleszewo, Krupy, Stary Jarosław, Kowalewice, Barzowice, Cisowo, Dąbki. Na trasie: Zamek Książąt Pomorskich, średniowieczne kościoły, grodziska i zabytki budownictwa wiejskiego

Yacht Club "Wiking"
KS M&W Stocznia Darłowo (męska sekcja piłki siatkowej)
OSiR Darłowo (kobieca sekcja piłki siatkowej, sekcja piłki nożnej)
Klub Kolarski Ziemia Darłowska
Gminne Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe Darłowo
Szkolny Morski Klub Żeglarski Albatros
"Tornado"
Uczniowski Klub Sportowy Sztorm-Darłowo
Darłowski Międzyszkolny Klub Sportowy Delfin
Powiatowe Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe
Darłowski Klub Oyama Karate
Miejski Klub Sportowy Darłovia
Pływacki Uczniowski Klub Sportowy "Neon"

OSiR (boiska do tenisa i piłki nożnej)
Park wodny Jan
Hala sportowa i kort tenisowy - Ośrodek Róża Wiatrów
Siłownia "Atlas"
Hala Sportowa Zespołu Szkół Morskich
ośrodek jeździecki (jazda konna)

Darłowo ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Darłowie 15 radnych[14]. Są oni wybierani w 8 okręgach wyborczych[15]. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest ratusz przy placu Tadeusza Kościuszki. W mieście znajduje się także siedziba wiejskiej gminy Darłowo.
Burmistrzowie Darłowa:
Stanisław Dulewicz (1945 – 1947)
Andrzej Lewandowski
Zbigniew Moroń
Jerzy Buziałkowski
Ewa Kucharska
Arkadiusz Wojciech Klimowicz (od 2002)
Darłowo utworzyło 5 jednostek pomocniczych miasta – Osiedle nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 i nr 5[16]. Na ogólnych zebraniach mieszkańców poszczególnych osiedli jest wybierana rada osiedla oraz zarząd.
Darłowo należy do Związku Miast i Gmin Morskich, Nowej Hanzy, Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Pomerania.
Mieszkańcy miasta wybierają 4 z 17 radnych do Rady Powiatu w Sławnie[17]. Mieszkańcy wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu IV. Parlamentarzystów wybierają z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Koszalinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

Hässleholm,
Nexø,
Gardelegen
Starý Hrozenkov,
Saint-Doulchard.

Lista osób, którym Rada Miasta Darłowa nadała tytuł Honorowy Obywatel Miasta Darłowo[18]:
Józef Glemp (1995)
Stanisław Gawłowski (2008)
Marek Krajewski (2008)

DOBRO - 2010-10-08, 19:44

Marcin masz dużo wiedzy:)
E.U.Geniusz - 2010-10-08, 20:56

google ma
Trollik - 2010-10-09, 07:53

Ważne iż mu się chce :mrgreen:
A skąd ma nie wnikam :-P

bbozenka1 - 2010-10-09, 16:19

To jego strony i pewnie to jego hobby ;-)
Michas - 2010-10-10, 13:41

Ciekawe hobby ja czytam z przyjemnością, nauka:)
marcin1982rok - 2010-10-10, 15:30

dzieki michas geniusz to moja slodka tajemnica z kad ja mam te wiadomosci dziekuje za pozytywne ocenty mojego tematu tak bozenko tak jak napisalas kochani to ja zapraszam tez do waszych opowiesci o miastach nadmorzskich ogolnie o polim wybrzezu
Enyja32 - 2010-10-10, 15:43

Marcin ..piszesz tu o moim miescie ..o moich stronach .Więc ja nie mam nic do dodania ..wszystko tu jest opisane ;-)
marcin1982rok - 2010-10-10, 16:12

aniu ale zawsze mozna cos dopisac nie??
E.U.Geniusz - 2010-10-11, 10:55

ja też mam hobby ale na forum jest wklejania :mrgreen:
hm
zastanowię się czy i ja nie mógłbym go złamać tak jak oni

Enyja32 - 2010-10-11, 14:13
Temat postu: :)
marcin1982rok napisał/a:
aniu ale zawsze mozna cos dopisac nie??


Cos moge dopisać -ZAPRASZAM na wybrzeże :lol: :lol: :lol:

marcin1982rok - 2012-02-23, 19:45

witam po dlugiej przerwie

[ Dodano: 2012-02-24, 20:41 ]
Kamień Pomorski (niem. Cammin in Pommern) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kamień Pomorski. Uzdrowisko położone na Pobrzeżu Szczecińskim, nad brzegiem Zalewu Kamieńskiego. Druga siedziba archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej i tutejszego dekanatu. Zlokalizowany tu jest port morski z basenem rybacko-żeglarskim.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 9094 mieszkańców Miasto położone jest na Pobrzeżu Szczecińskim, dokładnie Wybrzeżu Trzebiatowskim w rozlewisku cieśniny Dziwny tworzącej tutaj Zalew Kamieński. Miasto leży nad dwoma zatokami zalewu: Karpinką od północy i Promną od zachodu, za którą znajduje się Wyspa Chrząszczewska. Miejscowość znajduje się 90 km na północny wschód od Szczecina.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,74 km²[2].
Kamień Pomorski leży w północnej części Pomorza Zachodniego. W latach 1946–1998 miasto administracyjnie należało do woj. szczecińskiego.
Centrum Kamienia Pomorskiego znajduje 7 km od wybrzeża Morza Bałtyckiego. Miasto ma pośredni dostęp do morza poprzez cieśninę Dziwnę. Rozlewiska wodne (cieśnina Dziwna i jej części: Zalew Kamieński, Zatoka Cicha) są wykorzystywane do uprawiania sportów wodnych i czynnego wypoczynku na wodzie (żeglarstwa, kajakarstwa, windsurfingu oraz wędkarstwa).
Miasto położone jest na wysokości 10 m n.p.m.
Na terenie miasta występują istotne w lecznictwie źródła solankowe i pokłady borowiny. Walory te przyczyniły się do rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego. Uzdrowisko wykorzystuje obecnie odwiert solanki (Edward II) w pobliżu zakładu balneologicznego oraz złoże borowiny w odległości 200 m od sanatorium, a także wody zmineralizowane z nowego ujęcia w Dziwnówku.
Na terenie katedralnym, znajduje się wirydarz z gatunkami drzew i krzewów Pomniki przyrody
grupa 4 drzew – lip drobnolistnych (Tilia cordata) – rosnących przy katedrze wzdłuż muru od strony placu Katedralnego.
wiąz polny (pl. Wolności) – 2 szt.
żywotnik olbrzymi (przy katedrze). Pod względem klimatycznym Kamień Pomorski należy do dzielnicy bałtyckiej. Zaznacza się tu silnie wpływ klimatu morskiego: wilgotność powietrza, długotrwałość zim, amplituda temperatur
Jak wynika z danych stacji meteorologicznej w Kamieniu, średnia roczna temperatur na tym obszarze waha się w granicach 7-8,3 °C. Najcieplejszy miesiąc to sierpień, a najchłodniejszy – styczeń. Temperatura maksymalna mieści się w granicach 32,1° do 33,1 °C, a minimalna od -18,6° do -19,2 °C. Roczna suma opadów waha się w granicach 550-650 mm. Długość okresu wegetacyjnego wynosi 210-220 dni. Wiatry wieją najczęściej z kierunku płd.-zach.(SW) i płn.-zach (NW) Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze: złoża torfu leczniczego – borowina, wody lecznicze – solanki
W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby reumatyczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie (w tym wczesna rehabilitacja), choroby dolnych dróg oddechowych, choroby neurologiczne, choroby ortopedyczno-urazowe, choroby dziecięce: (choroby kardiologiczne, choroby dolnych dróg oddechowych, choroby górnych dróg oddechowych)
W Kamieniu Pomorskim znajduje się 5 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego
szpital uzdrowiskowy „Mieszko”,
Zakład Przyrodoleczniczy „Feniks”,
Sanatorium Uzdrowiskowe „Gryf” – pododdział szpitala Mieszko
Sanatorium Uzdrowiskowe „Chrobry”,
Sanatorium Uzdrowiskowe „Dąbrówka”. Jest wysoce prawdopodobne, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Kamienia istniała miejscowość o nazwie Rugium. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Ptolemeusza z lat 142-147 n.e. Według wielu hipotez miejscowość ta, zasiedlona przez plemię Rugian, znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie Kamienia lub w jego miejscu, i wynika to z położenia tej miejscowości na wschód względem ujścia rzeki Odry oraz z usytuowania względem innych zidentyfikowanych już miejscowości Pomorza.
W IX–XI w. była tu osada rybacka i portowa, która otrzymała prawa miejskie w 1274 r.
W 1176 r. przeniesiono z Wolina i powołano w Kamieniu biskupstwo, które podlegało arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. W latach niepokoju i rywalizacji państw ościennych o Pomorze biskup kamieński uniezależnił się od arcybiskupa gnieźnieńskiego i od ok. 1188 r. podlegał bezpośrednio Rzymowi
W 1876 r. przypadkowo odkryto źródła solankowe, z czasem zaczęto też stosować borowinę z okolicznych torfowisk. 142-147 n.e. - Rugium na mapie Klaudiusza Ptolemeusza
IX-X w. - zasiedlone przez plemię słowiańskie (osada rybacka i gród) Wolinian,
XI wiek - był już tu duży gród (siedziba książąt zachodniopomorskich),
1124 - najstarsza zachowana wzmianka o Kamieniu,
XII wiek - miasto posiada fortyfikacje (wały), plac targowy u wschodniej bramy, port nad Zatoką Karpina; następuje szybki rozwój po upadku Wolina,
1176 - przeniesienie siedziby biskupstwa z Wolina,
1274 - nadanie praw miejskich lubeckich,
XIV wiek - Kamień przystępuje do związku hanzeatyckiego,
1545 sekularyzacja biskupstwa-powstaje biskupstwo luterańskie, istniejące do 1648
XVII wiek - miasto staje się własnością najpierw Szwecji później Brandenburgii, następnie aż do końca II wojny światowej - Królestwa Prus,
1876 - odkryto lecznicze właściwości tut. źródeł solankowych - Kamień staje się uzdrowiskiem 1892 - otwarcie linii kolejowej łączącej miasto ze Szczecinem 1906 - otwarcie linii kolejowej do Trzebiatowa (linia ta w 1945 roku została rozebrana przez wojska radzieckie 5 marca 1945 - miasto zostaje zdobyte przez Armię Czerwoną; następnie przekazane Polsce,
13 kwietnia 2009 - tragiczny pożar hotelu socjalnego. Nazwa miasta ma pochodzenie wenedyjskie i pierwszy raz pojawia się w żywotach Ottona z Bambergu (u Herborda "civitas ducis Camina", u Eba "castrum magnum Gamin" lub "in urbe Games"). Inne występujące nazwy to Chamin i Camyna. Bulla z 14 października 1140 dla biskupstwa pomorskiego podaje "Chamin cum taberna et foro". W bulli protekcyjnej z 25 lutego 1188 napisano "apud civitatem Camyn". Ostatecznie w XIII w. ustaliła się forma Camin.
Nazwa łączona jest z ogromnym głazem narzutowym (obwód w najszerszym miejscu 20 m) położonym w korycie Dziwny. Ten "Głaz Królewski" służył jako oznacznik w żegludze, przyczyniając się do powstania nazwy miasta Na terenie Kamienia Pomorskiego zachował się historyczny układ przestrzenny z okresu średniowiecznej lokacji. Cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków[10]. Zespół katedralny w Kamieniu został zakwalifikowany jako pomnik historii. Miasto znajduje się na szlaku zabytków sztuki romańskiej.
Osiedle Katedralne
konkatedra św. Jana Chrzciciela - romańsko-gotycka bazylika, historyczna katedra diecezji pomorskiej, obecnie świątynia pełni funkcje kościoła parafialnego i konkatedry archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej
pałac biskupi - renesansowy budynek kurii biskupiej wzniesiony w XV wieku, gruntownie przebudowany w XVI wieku
plebania katedralna - budynek kanonii wraz zabudowaniami gospodarczymi wzniesiony w XVIII wieku
dom zakrystiana - wzniesiony w XIX wieku, obecnie dom mieszkalny
dom dziekana - dworek wzniesiony w XVIII wieku, w latach 1722-1747 mieszkał w nim wynalazca butelki lejdejskiej Ewald von Kleist
kanonia - wzniesiona w XVIII wieku, obecnie dom mieszkalny
kanonia - obecnie dom sióstr zakonnych
dom gminy protestanckiej - wzniesiony w 1934, obecnie dom księży emerytów
szkoła - wzniesiona w latach 1907-1909, obecnie szkoła podstawowa
dom zakładu panien - wzniesiony w latach 1691-1694, obecnie dom mieszkalny
wirydarz katedralny - gotycki wirydarz katedralny z XIII wieku
obwarowania katedralne - pozostałości murów osiedla katedralnego
Stare Miasto
kościół Wniebowzięcia NMP - kościół barokowy z XVIII wieku, pierwotnie gotycki, wielokrotnie przebudowywany
ratusz - gotycki ratusz miejski z trójarkadowym podcieniem od strony wschodniej i bogatym wystrojem elewacji
gmach sądu - budynek sądu rejonowego i aresztu przy ul. Kościuszki
kamienice - zabytkowe kamienice przy rynku i ul. Kościuszki
obwarowania miejskie - pozostałości murów miejskich
Brama Wolińska - gotycka brama miejska z XIV wieku, obecnie siedziba Muzeum Kamieni
Wieża Piastowska - gotycka baszta z XIV wieku przylegająca do bramy miejskiej, obecnie siedziba Muzeum Kamieni
Żalnik
cmentarzysko słowiańskie z okresu przedchrześcijańskiego
kościół św. Mikołaja - kościół filialny z XIV wieku, rozbudowany w XVII wieku, pełnił funkcję świątyni dla stanów, które nie mogły brać udziału w nabożeństwach w katedrze Pomnik Zwycięstwa
Pomnik Rybaka
Obelisk Ewalda von Kleista
Obelisk pamięci przedwojennej społeczności żydowskiej Kamienia Pomorskiego - głaz odsłonięty 3 kwietnia 2008 roku
Pomnik Stanisława Staszica Na terenie miasta znajdują się 3 przedszkola oraz 2 szkoły podstawowe. Ponadto w Kamieniu Pomorskim znajdują się:
Publiczne Gimnazjum im. Noblistów Polskich,
Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego,
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Stanisława Staszica. Imprezy cykliczne w Kamieniu Pomorskim:
Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej, organizowany od 1964 r., najstarsza tego typu impreza na Pomorzu Zachodnim
Festiwal Współczesnej Kultury Ludowej - dwudniowa impreza folklorystyczna odbywająca się zazwyczaj na przełomie lipca i sierpnia na błoniach nad Zalewem Kamieńskim
Dni Kultury Chrześcijańskiej "Ottonalia" - cykl różnego rodzaju koncertów, wystaw, odczytów oraz imprez rekreacyjnych. Impreza rokrocznie rozpoczyna się 24 czerwca dla upamiętnienia misji chrystianizacyjnej św. Ottona biskupa Bambergu, który w ten dzień w roku 1124 przybył do Kamienia Pomorskiego
Regaty na Zalewie Kamieńskim - sztandarową imprezą są tu Eliminacje do Mistrzostwa Świata i Europy w klasie Optimist
Bieg Niepodległości - impreza organizowana od 1999 r. 11 listopada
Kamieńska drużyna piłki nożnej to MGLKS "Gryf" Kamień Pomorski. Zespół rozgrywa mecze na stadionie przy ulicy Wolińskiej. Klub powstał w 1946 roku i obecnie gra w IV lidze (grupa zachodniopomorska). Klub posiada barwy niebiesko-biało-czerwone.
Media lokalne[edytuj]
W Kamieniu ukazują: tygodnik Dziennik Powiatu Kamieńskiego, dwutygodnik Pomorzanin, zawsze w piątek Głos Szczeciński z dodatkiem Głos Kamienia Pomorskiego. Istnieje także kilka serwisów internetowych z wiadomościami na temat powiatu, spośród których największym jest kamien24.com. W mieście działa również telewizja kablowa Vectra.
W Kamieniu Pomorskim działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
Kościół rzymskokatolicki do którego należy większość świątyń w mieście,
Kościół Ewangelicznych Chrześcijan, do którego należy zbór przy ul. Słonecznej.
Transport

Przez miasto przechodzi droga wojewódzka nr 107, która łączy miasto z drogą krajową nr 3 oraz biegnie w kierunku wybrzeża (Dziwnówek). Na południe od miasta droga ta łączy się z drogą wojewódzką nr 106 łączącą miasto z Golczewem i drogą krajową nr 6. Do miasta prowadzi także droga wojewódzka nr 103 odchodząca z Trzebiatowa.
W mieście znajduje się stacja kolejowa, z której odjeżdżają pociągi do Wysokiej Kamieńskiej i Szczecina.
Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin - Szczecin - Bałtyk.
Administracja




Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Kamienia wybierają do rady miejskiej 10 radnych (10 z 15); pozostałych 5 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Kamień Pomorski. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz jest ratusz na Starym Rynku.
Burmistrzowie Kamienia Pomorskiego:
Stefan Oleszczuk (1990–1994)
Anatol Kołoszuk (1994–1998)
Ryszard Woźniak (1998–2001)
Władysław Dwulit (V–IX 2001)
Andrzej Maciej Jędrzejewski (IX 2001–2006)
Bronisław Grzegorz Karpiński (od 2006)
W mieście znajduje się starostwo kamieńskie oraz sąd rejonowy.
Mieszkańcy Kamienia Pomorskiego wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.
Bromölla (Szwecja)
Kowary (Polska)
Lünen (Niemcy)
Porvoo (Finlandia)
Torgelow (Niemcy) Kamień znajdujący się na północ od miejscowości Buniewice na wyspie Chrząszczewskiej, od którego wzięła się nazwa miasta Kamień Pomorski





Wikipedia

MARZENIE2010 - 2012-03-03, 07:38

Witaj Marcinku:) znam dobrze to miasto. Ostatnio płonęło :-/
marcin1982rok - 2012-03-03, 12:49

Wolin (dawniej Julin, Wołyń, niem. Wollin) – miasto w północno-zachodniej Polsce części woj. zachodniopomorskiego, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolin.
Wg danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 4 879 mieszkańców W Wolinie co roku odbywa się Festiwal Słowian i Wikingów. Tutejsza rzymskokatolicka parafia św. Mikołaja jest siedzibą dekanatu. Wolin znajduje się w północno-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w południowej części powiatu kamieńskiego. Miasto położone jest na Pobrzeżu Szczecińskim, na południowym cyplu wyspy Wolin, nad cieśniną Dziwna. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 14,47 km²
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 3 (Świnoujście – Szczecin). Początkiem wczesnośredniowiecznego Wolina była osada nad Dziwną. Dzięki dogodnemu położeniu i handlowi osada szybko się rozwijała. W średniowieczu stała się ośrodkiem kultu Świętowita. W sąsiedztwie miasta powstały cmentarzyska: Młynówka oraz Wzgórze Wisielców. Początkowo państwo-miasto prowadziło samodzielną politykę i walczyło z wojskami Mieszka I. Po zwycięstwie Mieszka I Wolin wraz z całym Pomorzem Zachodnim znalazł się na terytorium Polski[5]. Od początku XI do połowy XVII wieku miasto należało do księstwa zachodniopomorskiego, w którym panował ród Gryfitów. Po roku 1630 Wolin znalazł się pod panowaniem szwedzkim i pozostał tam do roku 1720[5], gdy przeszedł pod panowanie Prus. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa szczecińskiego.

Nazwa miasta jest taka sama jak nazwa wyspy Wolin, na której jest położone.
Pierwotne brzmienie nazwy jest trudne obecnie do odtworzenia. Na ogół nazwę wywodzi się z prasłowiańskiego rdzenia "vel", "vol", ("mokry", "wilgotny", "wodny"), mogła więc brzmieć Wołyń (identycznie jak na zabużańskim pograniczu polsko-ruskim). W źródłach niemieckich występuje też pod nazwami: Jumne, Jumneta, Julin, Wineta, w sagach skandynawskich Jomsborg. Wszystkie te nazwy powstały na bazie nazwy pierwotnej, ulegając różnym przekształceniom w pisowni[2][7].
Przez krótki okres tuż po II wojnie światowej[8][9][10] w języku polskim używano nazwy Wołyń. Obecną nazwę miasta wprowadzono rozporządzeniem ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 roku

967 r. – Yuloin
1124 r. – Yulin
1140 r. – Wulinensis civitas, Willin
1188 r. – Wołyń
1185 r. – Wolin
1216 r. – Yolin
1217 r. – Wolin i zniemczone Wollin

Układ miejski tworzy 42 ulice[12] oraz osiedle Robotnicze i osiedle Jaromierz.
Zabytki chronione prawnie w Wolinie:
teren Starego Miasta[13],
kolegiata św. Mikołaja z XV wieku,
wiatrak holenderski z 1850 roku (ul. Jaracza), znajdujący się na zachodnim krańcu Wolina, za cmentarzem. Ma 3 kondygnacje, zbudowany został na rzucie koła.
dom z XIX wieku (ul. Zamkowa 16),
dom z początku XX wieku, obecnie budynek poczty, (ul. Zamkowa 22),
dwór z przełomu XVIII/XIX w. (ul. Zamkowa 23a).
Ratusz – powstał w stylu neogotyckim. Wybudowany został w latach 1880-1881)[14] na miejscu zamku książęcego i późniejszego klasztoru cysterek. Usytuowany jest przy ulicy Zamkowej na północ od Rynku. Obecnie mieści się tu Urząd Miejski.
elewator zbożowy
ruiny kościoła św. Jerzego
fragmenty murów obronnych z XIV-XV wieku, które zachowały się na długości ok. 50 metrów. Stoją za ratuszem, w północno-wschodniej części miasta. Mają wysokość 3 metrów i niejednolitą konstrukcję. Zbudowane są z kamienia.
zabytkowe domy - znajdują sie przy ul. Wojska Polskiego (nr 2, 4, 6, 8 i 10) oraz przy ul. Zamkowej (nr 4, 5, 16, 18, 19, 20), i pochodzą z XIX wieku. Te pierwsze, w zachodniej pierzei rynku, stoją jednak na miejscu znacznie starszej zabudowy. Widać to choćby po wąskich, szczytowych kamieniczkach, przykrytych naczółkowymi dachami.
Muzeum Regionalne
Przykłady dobrze zachowanej zabudowy znaleźć można również na terenie dawnego przedmieścia rybackiego przy ulicach Konopnickiej, Niedamira, Mostowej i Rybackiej. Odmienny typ zabudowy, pochodzącej z przełomu wieków XIX i XX znaleźć można w okolicy dworca i przy ulicy Świerczewskiego.
w południowej części starego miasta grodzisko z X-XII w., przebudowane w XVII w. na bastion fortyfikacyjny (prawdopodobnie była tu pogańska świątynia poświęcona Trzygłowowi).
bastiony - jeden wybudowany na dawnym Wzgórzu Chyrowym, między ulicami Mostową i Konopnickiej. Ma formę platformy górującej nad terenem. Pochodzi z wieku XVII, a zbudowany został przez Szwedów jako fortyfikacje. Zostały z niego jedynie ceglane resztki. Drugi jest przy ulicy Ogrodowej. Jest on znacznie mniejszy. Zbudowany także przez Szwedów w XVII wieku.
Stanowiska archeologiczne wokół miasta:
na pagórku Młynówka, na zachód od grodziska, cmentarzysko szkieletowe i ciałopalne z IX-XII w.
na Gołogórze znane jako stanowisko Wzgórze Wisielców, nad Zalewem Szczecińskim, w skrajnie południowej części miasta, na tzw. osada i cmentarzysko kurhanowe ciałopalne z IX-X wieku.
Srebrne Wzgórze - na wzniesieniu nad Dziwną, pół km na północ od miasta znajdują się ślady grodziska (prawdopodobnie gród strażniczy) z IX-XII wieku, którego mieszkańcy kontrolowali ruch na Dziwnej. Zachowane wały ziemne do 3 m wysokości i fosa.

W mieście zlikwidowano nierentowną Spółdzielnię Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego "Cepelianka", Wolińską Spółdzielnie Mleczarską (zatrudniała blisko 100 osób), Spółdzielnię Inwalidów "Pokój", masarnię i elewator zbożowy. Podobnie kilka mniejszych zakładów w Wolinie. W prywatne ręce przeszła - dziś już nieistniejąca - przetwórnia "Centrali Rybnej". Znacznie ograniczyły swoją działalność Zakłady Spożywcze Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska"[15].
Obecnie w mieście znajduje się piekarnia, mały młyn oraz tartak w ZGKiM w Wolinie. Powstała także stolarnia. Zakłady te produkują na potrzeby lokalne, a każdy z nich nie zatrudnia więcej niż kilkanaście osób[15]. W mieście są dwa sklepy wielkopowierzchniowe: Netto i Biedronka.
Według danych z 2007 roku w mieście działało 654 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 564 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Działalność prowadziło 5 spółdzielni oraz 8 spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego[16]. W kwietniu 2008 r. 356 mieszkańców miasta było bezrobotnych

W Wolinie jest jedna szkoła podstawowa, jedno gimnazjum oraz dwie szkoły ponadgimnazjalne
Publiczna Szkoła Podstawowa w Wolinie rozpoczęła swoją działalność 1 kwietnia 1946 roku. Naukę w przywróconym do stanu użytkowania budynku przez napływających do miasta mieszkańców rozpoczęło 15 uczniów.
Pierwszym kierownikiem szkoły był Antoni Liczmański, a zakończenie pierwszego powojennego roku szkolnego odbyło się 1 lipca 1947 r. Wraz z nowym rokiem szkolnym zwiększyła się liczba uczniów i nauczycieli. Staraniem rodziców, nauczycieli i władz lokalnych 27 marca 1959 roku wbudowano kamień węgielny pod budowę sali gimnastycznej, którą oddano do użytku w roku 1964.
Kolejnym ważnym dla szkoły wydarzeniem były obchody 1000-lecia przyłączenia Wolina do Polski i sztandar od społeczności wolińskiej, który szkoła otrzymała 21 września 1967 roku. W tym też toku szkoła otrzymała imię Bolesława Krzywoustego. W roku 1971 - w 25-lecie istnienia - szkoła otrzymała Honorową Odznakę "Gryfa", a w maju 1974 Medal Komisji Edukacji Narodowej za zasługi dla nauczycieli i uczniów.
Od początku istnienia szkoły, istniała też podstawowa szkoła wieczorowa dla dorosłych oraz kursy eksternistyczne dla pracujących a także filia liceum ogólnokształcącego.
14 maja 1996 roku, w 50. rocznicę istnienia wolińskiej podstawówki, wmurowany został kamień węgielny pod rozbudowę szkoły. W wydarzeniu tym, uświetniającym uroczystość 50-lecia szkoły, oprócz uczniów i nauczycieli udział wzięli też przedstawiciele władz samorządowych, państwowych i kościelnych. Nowe skrzydło - pierwotnie przeznaczone dla klas I-III - oddane zostało 11 marca 1998 roku, a w wrześniu tego samego roku w Wolinie odbyła się Wojewódzka Inauguracja Roku Szkolnego 1998/1999.
Nowe skrzydło pierwotnie przeznaczone dla klas początkujących po reformie edukacyjnej zostało w całości przeznaczone na szkołę podstawową, a "stara" podstawówka została przeznaczona na gimnazjum.
W roku szkolnym 2003/2004 szkoła otrzymała certyfikat Szkoły z Klasą. W roku 2008 oddano do użytku nowa salę gimnastyczną[18]. Do szkoły podstawowej uczęszczało w roku 2006/2007 347 uczniów, z czego 183 to chłopcy, a 164 dziewczęta[19]. Placówka w roku 2006 łącznie miała 17 klas uczących się w 16 salach lekcyjnych.
Publiczne gimnazjum w Wolinie rozpoczęło działalność 1 września 1999 roku w wyniku reformy oświaty. Ma swoją siedzibę przy ulicy Spokojnej 1 w przedwojennym budynku, w którym do tej pory mieściła się szkoła podstawowa. Gimnazjum ma do dyspozycji 15 sal lekcyjnych, pracownię informatyczną, salę gimnastyczną, aulę, bibliotekę, świetlicę oraz gabinet pedagoga, pielęgniarki i stołówkę.
Do szkoły uczęszczają uczniowie - absolwenci szkół podstawowych gminy Wolin: Publicznej Szkoły Podstawowej w Wolinie, Dargobądzu, Troszynie, Koniewie oraz Społecznej Szkoły Podstawowej w Ładzinie. Liczba uczniów w roku szkolnym 2006/2007 wynosiła 351 uczniów, z czego 167 to chłopcy, a 184 dziewczęta
W Wolinie są dwie szkoły ponadgimnazjalne. Jedną z nich jest Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w skład którego wchodzi:
Liceum Ogólnokształcące (profil dziennikarski)
Technikum Hotelarskie
Technikum Architektury Krajobrazu
Technikum Ekonomiczne
Policealne Studium Ekonomiczne
Technikum Budowlane
Uczniowie wolińskich szkół prowadzą współpracę z ich niemieckimi rówieśnikami z Torgelow (Niemcy). Wspólną platformę zainteresowań znaleziono w tradycji Wikingów. W Torgelow działa Towarzystwo Ukranenland, a Ukranen, to niemiecka nazwa plemienia Wkrzan zamieszkującego tamte ziemie. Niemieccy uczniowie brali udział np. w wodowaniu w Wolinie historycznego statku "Starigard", a polska młodzież uczestnicząca w obozie w Torgelow, próbowała swych sił w rękodzielnictwie według wikingowskich wzorców. Liceum Ekonomiczne w Wolinie, od 1993 roku ma przyjazne kontakty z gimnazjum w niemieckim Eggesin. Młodzi regularnie, co 2-3 miesiące, składają sobie wizyty i podejmowani są w domach rodziców. Chodzą na wycieczki, dyskoteki i rywalizują sportowo
Placówką kulturalną w mieście, która organizuje większość imprez jest Ośrodek Kultury Gminy Wolin[20]. Są tam prowadzone zajęcia gry na instrumentach (pianino, gitara, organy)[21] oraz nauka różnego rodzaju sztuk plastycznych: robienia witraży[21], malarstwa[21][22] oraz zajęcia z fotografiki[21]. W piwnicach MOK-u prezentowane są liczne wystawy oraz wernisaże. Kawiarnia Miejskiego Ośrodka Kultury pełni również funkcję miejsca koncertowego dla niedużych grup muzycznych. Grali tam m.in. Greenwood, After Blues, Percival Schuttenbach czy Shannon oraz Stary Szmugler. Ośrodek kultury jest też organizatorem cyklicznych imprez organizowanych rokrocznie w Wolinie, jak Festiwal Słowian i Wikingów i Dni Morza. Mają tu swoje próby zespoły: Wolinianki i Wiolinki[21]. Na parterze budynku ratusza ma swoją siedzibę biblioteka miejska. W jej zasobach jest ponad 25 tysięcy książek.
Alternatywą dla ośrodka kultury są kółka zainteresowań w szkołach: podstawowej i gimnazjum, a także poza nimi. W gimnazjum Daniel Strzelczyk prowadzi koło plastyczne. Jest też koło historyczne, polityczne. W Wolińskim gimnazjum działa także Klub Sportowy "Sprinter". W szkole podstawowej popularnością cieszy się kółko teatralne prowadzone przez Danutę Nawrocką. Co roku w okolicach Bożego Narodzenia uczniowie przedstawiają jasełka, a zawsze jesienią organizowany jest plener malarski "Wolińska jesień". "Zerówkowicze" z oddziału przedszkolnego corocznie przygotowują też obchody Dnia Babci i Dziadka.
Jako miejsce w którym rozwija się kultura można wskazać też Muzeum Regionalne w Wolinie im. Andrzeja Kaubego. Można tu znaleźć bogactwo eksponatów dotyczących plemienia Wolinian, systemu obronnego miasta, rzemiosła, i wierzeń jego średniowiecznych mieszkańców. Od 2009 roku w muzeum działa małe kino oraz są prezentowane różnego rodzaju wystawy. Coraz większą rolę kulturalną pełni też Kolegiata św. Mikołaja. Co jakiś czas zobaczyć i usłyszeć tam można chóry zarówno polskie jak i zagraniczne.

Na terenie miasta działa Taneczny Klub Sportowy "Jantar"[22], w którym zajęcia prowadzone są przez Szkołę Tańca Anny Zjawińskiej. Mieści się tu też Uczniowski Klub Sportowy "Albatros" mający sekcję żeglarską oraz zapaśniczą. W mieście siedzibę ma klub piłkarski Vineta Wolin który obecnie gra w IV lidze[23].
W mieście, obok gimnazjum, jest stadion z miejscami siedzącymi a tuż obok zespół boisk wielofunkcyjnych - Orlik 2012 otwarty pod koniec września 2009 roku. Można uprawiać tutaj siatkówkę, grać w tenis, piłkę nożną i "w kosza".
W Wolinie są trzy sale sportowe: przy gimnazjum, szkole podstawowej i zespole szkół ponadgimnazjalnych. Na każdej z nich odbywają się dodatkowe zajęcia, jak treningi taneczne, zapasy czy aerobik.
Przez Wolin przebiega droga krajowa nr 3. Od strony Świnoujścia biegnie ona obwodnicą Dargobądzia, następnie przez nowy most w Wolinie i dalej do Parłówka i do Szczecina. Stanowi ona część międzynarodowej trasy E65 z Malmö w Szwecji na południe Europy. Najbliższe lotnisko to port lotniczy Szczecin-Goleniów, znajdujący się 44 km od miasta.
Przez przystanek kolejowy Wolin Pomorski przebiega zelektryfikowana linia kolejowa nr 401 (Szczecin – Świnoujście). Na przystanku zatrzymują się jedynie regionalne pociągi osobowe relacji Szczecin Główny - Świnoujście łącznie z sezonowym pociągiem przyśpieszonym "Uznam".
W Wolinie mieści jest także portem rzecznym i morskim. W Porcie Wolin dokonywane są przeładunki głównie zboża oraz okre­sowo elementów budowlanych i innych. Pełni także funkcję portu rybackiego. Rzeką (cieśniną) Dziwną przechodzi morski tor wodny, łączący Zalew Kamieński z Zalewem Szczecińskim. Maksymalna długość statków mogących zawijać do portu wynosi 90 m, a maksymalna szerokość 10 m. Ruch statków w mieście przez cieśninę Dziwny związany jest z czterema mostami łączącymi jej brzegi.
W mieście działa oczyszczalnia ścieków. W Wolinie znajduje się ujęcie wody o wydajności 219 000 m³/rok[24], z którego oprócz miasta korzysta Mokrzyca Mała i Mokrzyca Wielka.
Wolin korzysta z sieci napowietrznnej 15 kV zasilającej lokalne stacje transformatorowe 15/0,4 kV. W mieście funkcjonuje sieć kablowa (centrum miasta) i na obrzeżach sieć napowietrzna. Większość stacji transformatorowych zasilanych z sieci kablowej pracuje w układzie pierścieniowym, mając możliwość dwustronnego zasilania[25]. Operatorem elektroenergetycznym jest Enea.

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Wolina wybierają do swojej rady miejskiej 6 radnych (6 z 15). Pozostałych 9 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Wolin. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest ratusz przy ul. Zamkowej.
Burmistrzowie Wolina (po 1990 r.):
Mirosław Mielniczuk (1990-1998)
Bogdan Wilkowski (1998–2006)
Eugeniusz Jasiewicz (PSL) (od 2006 r.)
Mieszkańcy Wolina wybierają parlamentarzystów z okręgu z komisją wyborczą w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.
Venansault,
Staffanstorp,
Usedom

Jan Bugenhagen
Carl Friedrich von Wiebeking
Marzena Cieślik
Gertrud Meißner
W Wolinie zmarł Harald Sinozęby.

DOBRO - 2012-03-03, 23:06

Urodziłam się w Kamieniu Pomorski :mrgreen:
marcin1982rok - 2012-09-12, 15:31

Rozwiązanie zagadki Rugenwalde
W 1937 r. zakłady Kruppa w Essen otrzymały zamówienie na skonstruowanie i wyprodukowanie armaty zdolnej przebić siedmiometrowy żelbeton lub jedno-metrową płytę pancerną. W ten sposób na deskach kreślarskich powstała potężna armata o nazwie "Dora". Jej kaliber wynosił 80 cm; ważyła 1200 ton. Jej pocisk przeciwpancerny ważył 7,1 tony, a ładunek miotający mierzył 7,8 metra. "Dora" była działem kolejowym. Największym działem w historii ludzkości. Zbudowano dla niej specjalną platformę kolejową. Na niej zamontowana była specjalna obrotnica Vögla, która umożliwiała strzelanie w każdym kierunku, a nie tylko w kierunku zgodnym z przebiegiem torowiska. W całości zestaw mierzył 43 m długości, 7 m szerokości i 12 m wysokości. Do transportu działo rozkładano na siedem części.

Każda nowa armata wymaga przetestowania. Z najcięższymi armatami jest pewien kłopot związany z ich zasięgiem (kilkadziesiąt kilometrów) i ogromną siłą rażenia pocisków. Na lądzie nie ma tak dużych poligonów artyleryjskich (pocisk wystrzelony na poligonie musi upaść na terenie poligonu). W związku z tym znaleziono inne rozwiązanie. Powstał poligon lądowo-morski, gdzie pociski były wystrzeliwane z brzegu morskiego i upadały do morza. Wybór miejsca takiego poligonu padł na Darłówek.

Do tego czasu była to malutka, cicha miejscowość nadmorska położona u ujścia rzeki Wieprzy, w pobliżu miasteczka Darłowo. Na poligon pasował teren wokół pobliskiego małego wzniesienia o nazwie Lisia Góra, na zachód od Darłówka. Do wieku XVI istniała tu wieś Ceraw. Wokół góry rozpościerały się torfowe łąki. Od północy, od morza, dzieliła ją wysoka wydma. Na wschód od Lisiej Góry rozpościerał się nadmorski las oraz biegła tędy jedyna droga - do Darłowa. Właścicielem terenu była darłowska masarnia, która kupiła ten teren z myślą o pozyskiwaniu torfu. Jednak po zmianie jej właściciela zaprzestano wydobycia. Teren został osuszony, wybudowano na nim fermę kurzą oraz hurtownię napoi. Teren wokół Lisiej Góry był też atrakcyjnym terenem rekreacyjnym dla darłowian.

Około 1934 r. pojawili się tutaj obcy ludzie, którzy dokonywali pomiarów terenu. Właścicielom gruntów zaproponowano ich sprzedaż po atrakcyjnej cenie. Wszyscy skorzystali z tej propozycji. jednak nikt nie wiedział, jakie są zamierzenia dotyczące dalszego wykorzystania tego terenu. Zaczęły krążyć różne plotki.

W 1936 r. rozpoczęto budowę w Darłówku poligonu doświadczalnego (baterii doświadczalnej) najcięższych armat lądowych. Prace postępowały szybko. Z Darłowa pociągnięto bocznicę kolejową; drogę poszerzono i wzmocniono tak, aby można było przewozić po niej ciężkie ładunki. Na rzece Grabówce wybudowano dwa mosty: kolejowy i drogowy. Pomiędzy obu tymi mostami wybudowano biologiczną oczyszczalnię ścieków. Na terenie baterii, na obszarze około 250 ha, powstało wiele dwupiętrowych baraków, magazynów amunicyjnych, bunkrów, hale montażowe, warsztaty naprawcze, oraz wieża - główne stanowisko dowodzenia. Głównym elementem poligonu były cztery stałe stanowiska strzeleckie (odpowiednio przygotowane bocznice kolejowe) oraz jedno stanowisko obrotowe. Przy budowie, a później w samej baterii, zatrudnienie znalazło wielu okolicznych mieszkańców, co znacznie ograniczyło wysokie w tym rejonie bezrobocie. Specjalnie dla pracowników uruchomiono linię komunikacyjną z Darłowa. Budowę poligonu ukończono w 1938 r. Cały teren był silnie strzeżony przez pododdział wartowniczy.

Na poligon zaczęto sprowadzać działa. Na czas próbnych strzelań okoliczni rolnicy byli wysiedlani ze swoich domów. Próbne strzelania wykazały, że poziom hałasu i oddziaływanie siły podmuchu dla okolicznych zabudowań były w normie. Po dokonaniu testów działa były wywożone z Darłówka.

Na czas strzelań artyleryjskich poligon był dozorowany od strony morza. Do tego celu służyły specjalne dwa szybkie kutry "Käthe" i "Grete", które pilnowały, aby do zamkniętego akwenu nie wchodziły inne jednostki pływające. Do holowania tarcz był wynajmowany pełnomorski holownik.

Pod koniec 1940 r. na poligon do Darłówka zwieziono wszystkie zdobyte we Francji ciężkie działa kolejowe. Między innymi znalazło się tu pięć francuskich dział kolejowych kalibru 194 mm, które po zakończeniu wojny znalazły się w składzie polskiej Marynarki Wojennej. Wszystkie francuskie działa poddano próbom w celu wykorzystania ich w dalszych działaniach wojennych. Między innymi były wysyłane do Francji, do rejonu Pas-de-Calais, gdzie użyto ich do ostrzału brytyjskich wybrzeży i nadbrzeżnych miejscowości w najwęższym miejscu kanału La Manche.

W 1941 r. na poligon darłowski dotarła "Dora". Jej obsługę stanowiło 450 artylerzystów oraz 20 inżynierów z zakładów Kruppa. Tutaj była przygotowywana do działań wojennych ze Związkiem Radzieckim. Czekała ją daleka wyprawa. Zdecydowano się użyć ją dla wsparcia artyleryjskiego sił oblegających Sewastopol. Na miejscu do przygotowania stanowiska ogniowego zatrudniono 4370 ludzi. Głównym ich zadaniem było zamaskowanie tego ogromnego działa w bezleśnym terenie. Zajęło im to ponad miesiąc czasu. Zapas amunicji był mały - wynosił tylko 48 pocisków. Ostrzał z "Dory" był niewątpliwie niemiłym zaskoczeniem dla wojsk rosyjskich. Jednak efekty tego ostrzału były niewspółmierne do wysiłku. Jedynym znaczącym sukcesem było trafienie rosyjskiego składu amunicji umieszczonego w głębokim podziemnym schronie. Nie można powiedzieć, że "Dora" miała decydujące znaczenie w zdobyciu tej rosyjskiej twierdzy przez wojska niemieckie.

Po wykonaniu zadania, 22 lutego 1943 r. działo powróciło do Darłówka. W ciągu kilku następnych dni oddano z niego pięć strzałów ćwiczebnych.

Zapewne sukces "Dory" pod Sewastopolem zwrócił na nią uwagę najwyższych dostojników państwowych III Rzeszy. Zapragnęli obejrzeć to monstrum. 19 marca 1943 r. do Darłówka zjechali niemieccy dostojnicy z samym Adolfem Hitlerem na czele. Goście dotarli dwoma specjalnymi pociągami. Pociąg feldmarszałka Wilhelma Keitla przyjechał o godzinie 10.00, a pociąg Hitlera godzinę później. W ich otoczeniu poligon zwiedzali ponadto: gen. płk Heinz Guderian, minister Rzeszy Albert Speer, płk Heinz Brandt, gen. Wilhelm von Leeb, prof. Ferdynand Porsche, delegacja hiszpańskiej misji wojskowej oraz wielu pracowników firmy Krupp. Gościom zaprezentowano sposób ładowania "Dory" pociskiem przeciwpancernym, a o godzinie 12.20 odpalono działo. W przerwie, kiedy ładowano następny pocisk, tym razem burzący, gościom zaprezentowano specjalnie zorganizowaną wystawę nowych rodzajów broni. Kolejnego odpalenia "Dory" dokonano o godzinie 13.00. Po upływie godziny goście odjechali z Darłówka. W tym dniu oddano z "Dory" jeszcze jeden strzał o godzinie 17.10. Użyto pocisku przeciwpancernego, a lufa ustawiona była pod małym kątem (5o). Był to ostatni strzał "Dory" w tej wojnie i w jej karierze.

Sam poligon nie zaprzestał swojej działalności. Kiedy wojska niemieckie były w odwrocie na wszystkich frontach, poszukiwano wszelkich możliwości powstrzymania naporu wojsk nieprzyjacielskich zbliżających się nieubłaganie do przedwojennych granic Niemiec. Wiosną 1944 r. na poligonie w Darłówku prowadzono doświadczenia, których celem miało być zwiększenie zasięgu dział dalekosiężnych. Próby zakończyły się w końcu sukcesem. Poprzez zastosowanie odpowiedniego sposobu odpalania ładunków zwiększono zasięg maksymalny aż o 15 km. Nie mogło to jednak uratować Niemiec hitlerowskich przed klęską. Wojska rosyjskie dotarły w końcu i tutaj. Poligon w Darłówku nie był broniony. Co było możliwe do wywiezienia, zostało wcześniej wywiezione, reszty dokonał oddział saperów, który jako ostatni opuścił Darłówek na pokładzie okrętu 6 marca 1945r.






Artykuł pochodzi z czasopisma "Przegląd Morski"
autor nie znany reszata postow pochodzi z wikipedi

Fanta - 2012-09-15, 07:44

RWłodek dnia 30 marca 2010r.
DzienDobryBardz - 2012-09-24, 09:26

Ciekawa historia Marcino :-P
marcin1982rok - 2013-05-28, 22:12

kochani temat będzie uaktualniony w czerwcu po wycieczce do łeby dinopark
MILLA - 2013-05-29, 12:00

Czekamy, wstaw zdjęcia

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group